This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project to make the world's books discoverable online.
It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover.
Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the publisher to a library and finally to you.
Usage guidelines
Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying.
We also ask that you:
* Make non-commercial use of the files We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for personal, non-commercial purposes.
* Refrain from automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the use of public domain materials for these purposes and may be able to help.
* Maintain attribution The Google watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find additional materials through Google Book Search. Please do not remove it.
* Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe.
About Google Book Search
Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web a[nttp: //books . google. com/]
ui qne, Jacques l'&ul
PATROLOGL/E
CURSUS COMPLETUS,
SEU BIBLIOTHECA UNIVERSALIS, INTEGRA, UNIFORMIS, COMMODA, OECONOMICA,
ΛΙ SS. PATRUM, DOCTORUM SCRIPTORUMQUE ECCLESIASTICORUM
$1IVE LATINORUM, SIVE GR/ECORUM,
QUI AB ΑΥΟ APOSTOLICO AD TEMPORA CONCILII TRIDENTINI! (ANNO 1545) PRO LATINIS, ET CONCILII FLORENTINI (ANN. 1139) PRO GRELECIS FLORUERUNT :
RECUSIO CHRONOLOGICA
OMNIUM QUE EXSTITERE MONUMENTORUM CATHOLICAE TRADITIONIS PER QUINDECIM PRuMA ECCLESLE SAECULA ET AMPLIUS,
B"XTA EDITIONES ACCURATIRIMAS, INTER δε CUMQUE NONNULLIS CODICIBUS MANUBCRIPTIG COLLATAS, PERQUAM DILIGEN TER CASTIGATA ; DISSERTATIONIRUS, COMMENTARIIS, VARIISQUE LECTIONIBUS CONTINENTER ILLUSTRATA; OMNIBUS OPERIBUS POST AMPLISSIMAS EDITIONES QUAE TRIBUS NOVISSIMIS S/CULIS DEBENTUR ARSOLUTAS DETECTIS, AUCTA ; INDICIBUS PARTICULARIBUS ANALYTICIS, 8INGULOS ΒΙΥΕ TOMOS SIVE AUCTORES ALICUJUS8 MOMENT! SUBSEQUENTI- BUS, DONATA ; CAPITULIS INTRA IPSUM TEXTUM RITE DISPOSITIS, NECNON ET TITULIS SINGULARUM PAGINAHUM MARGINEM SUPERIOREM DISTINGUENTIBUS SUBJECTAMQUE MATERIAM SIGNIFICANTIBUB, ADORNATA ; OPERIBUB CUN DUBIIS, TUM APOCRYPIIS, ALIQUA VERO AUCTORITATE ΙΝ ORDINE AD TRADITIONEM ECCLESIASTI-
CAM POLLENTIBUS, AMPLIFICATA ;
PUCERTIS ET AMPLIUS LOCUPLETATA INDICIBUS AUCTORUM SICUT ET OPERUM, ALPHABETICIS, CHRONOLOGCICIS, S8TATI- STICIS, STNTHETICIS, ANALYTICIS, ANALOGICIS, IN QUODQUE RELIGIONIS PUNCTUM, DOGMATICUM, MORALE, LITUR- GICUM, CANONICUM, DISCIPLINARE, HISTORICUM, ET CUNCTA ALIA SINE ULLA EXCEPTIONE; SED PRAESERTIM DUOBUS INDICIBUS 14MENSIS ET GENERALIBUS, ALTERO SCILICET HERUM, QUO CONSULTO, QUIDQUID NON SOLUM TALIS TALISVE PATER , VERUM ETIAM UNUSQUISOUE PATRUM, NE UNO QUIDEM OMISSO,
JN QUODLIBET THEMA SCRIPSERIT, UNO INTUITU CONSPICIATUR ; ALTERO SCIUPTUILE SACILAE, 2x QUO LECTORI COMPERIRE SIT OBVIUM QUINAM PATRES ET IN QUIBUS OPEKUM SUORUM 1.0CI8 SINGULOS SINGULORUM LIBRORUM $. SCRIPTURA VERSUS, A PRIMO GENESEOS USQUE AD NOYISSIMUM APOCALYPSIS, COMMENTATI SINT :
EDITIO. ACCURATISSIMA, CETERISQUE OMNIBUB FACILE ANTEPONENDA, $1 PERPENDANTUR CHARACTERUM NITIDITAS, CHART.E QUALITAS, INTEGRITAS TEXTUS, PERFECTIO CORRECTIONIS, OPERUM MECUSORUM TUM VARIETAS, TUM NUMERUS, FORMA VOLUMINUM PERQUAM COMMODA SIBIQUE IN TOTO PATROLOGLE DECURSU CONSTANTER $1MILIS, PRETI! EXIGUITAS, PRASERTIMQUE ISTA COLLECTIO, UNA, METIIODICA ET CHRONOLOGICA, SEXCENTORUM FRAGMENTORUM OPUSCULORUMQUE HACTENUS HIC ILLIC 8PARSORUM ,
PRIMUM AUTEM IN NOSTRA BIBLIOTHECA, EX OPERIDUS ET MSS. AD OMNES ATATES,
LOCOS, LINGUAS FORMASQUE PERTINENTIBUS, COADUNATORUM,
SERIES GRJECA PRIOR,
IN QUA PRODEUNT PATRES, DOCTORES SCRIPTORESQUE ECCLESIE GRECE A S. BARNADBA AD PHOTIUM,
AGCURANTE J.-P. MIGNE, Bibiiothecee Cleri universe, SIYE CURSUUM COMPLETORUM IN SINGULOS SCIENTLE ECCLESIASTICA RAMOS FDITORA.
PATROLOGIA, AD INSTAR IPSIUS ECCLESIA, IN DUAS PARTES DIVIDITUR, ALIA NEMPE LATINA, ALIA GRACO-LATINA., LATINA, JAM PENITUS EXARATA, QUOAD PRIMAM SERIEM, VIGINTI-QUINQUE ET DUCENTIS VOLUMINIBUS MOLE SUA $TAT, MOXVE POST PERACTOS INDICES STABIT, AC QUINQUE- VIGINTI-CENTUM ET MILLE FRANCIS VENIT. GRAECA DUPLICI EDITIONE TYPIS MANDATA EST. PRIOR GRJECUM TEXTUM UNA CUM VERSIONE LATINA LATERALIS AMPLE- CTITUR , ET AD NOYEB ET CENTUM VYOLUMINA PERVENIT, SED SINE INDICIBUS ; POSTERIOR AUTEM HANC VERSIONEM TANTUM EXHIBET, IDEOQUE INTRA QUINQUE ET QUINQUAGINTA VOLUMINA RETINETUR ; UTRAQUE VIGESIMA QUABTA DIE DECEMDRIS 1860 OMNINO APPARUERAT. UNUNQUODQUE VOLUMEN GRAECO-LATINUM OCTO, UNUMQUODQUE MERE LATINUM QUINQUE FRANCIS SOLUMMODO EMITUR : UTROBIQUE VERO, UT PRETI! IIUJUS BENEFICIO FRUATUR εν- PTOR, COLLECTIONEM INTEGRAM 8IVE GRAECAM SIVE LATINAM, 226 vOLUMINIBUS PRO AMPI.IORI EDITIONE ET 272 PRO NINORI ABSQUE INDICIBUS CONSTANTEM, COMPARET NECESSE ERIT, SECUS ENIM CUJUSQUE YOLUMINIS AMPLI- TUDINEM NECNON RT DIFFICULTATES VARIA PRETIA /EQUABUNT. ATTAMEN, S81 QUIS EMAT INTEGRE ET SEORSIM COLLECTIONEM CRJECO-LATINAM, VEL EAMDEM EX GR/ECO LATINE VERSAM, TUM QUODQUE VOLUMEN PRO NOVEM VEL ΓΑΟ SEX FRANCIS OBTINEBIT. ISTE CONDITIONES SÉRIEBUS PATROLOGLE NONDUM EXCUÉSI$ APPLICANTUR.
—ÓáÓ ERR
PATROLOGIEE GILUECIE TOMUS LXIV.
S. JOANNES CHRYSOSTOMUS, MELETIUS MONACHUS. n —— — mm RXCUDERATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE EDITOREM,
IN VIA DICTA D'AMBOISE, OLIM PROPE PORTAM LUTETLE PARISIORUM VULGO D'ENFER NOMINATAM, SEU PETIT-MONTROUGE, NUNC VERO INTRA MOENIA PARISINA.
1863
Εκ 2 AVIS IMPORTANT.
UO |
D'aprés une deslois providentielles qui régissent 1e monde, rarement les cuvres au-dessus de l'ordinaire ge font sans contradictions plus ou moins fortes et nombreuses. Les Ateliers Catholiques ne pouvaient guére échapper à ce
M a cachet divin de leur utilité. Tantót on a nié leur existence ou teur importance; anth on a dit qu'ils étaient fermés b ou qu'ils allaient l'étre. Cependant ils poursuivent leur carrióre depuis 21 ans, et les productions qui en sortent deviennent de plus en plus graves et soignées : aussi paralt-il certain qu'à moins d'événements qu'aucune prudence [, bumaine ne saurait prévoir ni empécher, ces Ateliers ne se fermeront que quand la Biblio! du Clergé sera T. terminée en ses 2,000 volumes jn-i*. Le passé parait un sür garant de l'avenir, pour ce qu'il y a à espérerou à craindre. Cependant, parmi les calomnies auxquelles ils se sont trouvés en butte, il en est deux qui ont été conti- noellement répótées, parce qu'étant plus capitales, leur effet entrainait plus de conséquences. De petits et ignaros concurrents se sont donc acharnés, par leur correspondance ou leurs voyageurs, à répéter partout que nos Editions étaient mal corrigées et mal imprimées. Ne pouvant attaquer le fond des Ouvrages, qui, pour la plupart, ne sont que les chefs-d'eeuvre du Catholicisme reconuus pour tels dans tousles temps et dans tous les pays, il fallait bien se rejeter sur la forme dans ce qu'elle a de plus sérieux, la correction et l'impression: en elTet, les chefs-d ceuvre
mme n'auraient qu'une demi-valeur, si le texte en était inexact ou illisible.
Il est trés-vrai que, dans le principe, un succés inoui dans les fastes de la Typograpnie ayant!orcé l'Editeur de recourir aux mécaniques, afin de marcher plus rapidement et de donner les ouvrages à moindre prix; quatre volumes du double Cours d'Ecriture sainte et de T héologie furent tirés avec la correctiou insuffisante donnée daus les impri- meries à presque tout ce qui s'édile; il est vrai aussi run ceriain nombre d'autres volumes, appartenant 4 diverses l'ublieations, furent imprimés ou trop noir ou trop blanc. Mais, depuis ces temps éloignés, les mécaniques ont cédé le travail aux presses à bras, et l'impression qui en sort, sans étre du luxe, attendu que le luxe jurerait dans ues ouvrages d'une telle nature, est parfaitement convenable sous tous les rapports. Quant à la correction, il est de fail qu'elle n'a jamais été portée si loin dans aucune édition ancienne ou contemporaine. Et comment en serait-il autrement , aprés toutes les peines et toutes les dépenses que nous subissous pour arriver à purger nos épreuves de ieutes fautes? L'habitude, en typographie, méme dans les meilleures maisons, est de ne corr ger que deux épreuves εἰ d'en confeérer uue tro:siéme avec la seconde, sans avoir préparé en rien le manuscrit de l'auteur.
Daos les Ateliers Catholiques la différence est presque incommensurable. Au moyen de correcteurs blanchis sous le harnais et dont le coup d'uil typographique est sans pitié pour les fautes, on commence par preparer la copie d'un bout à l'autre sans en excepter un seul mot. On lit ensuite en premiére épreuve avec la copie ainsi préparée. On lit en seconde de la méme mauiére, maís en col:ationnant avec ]a premiére. On fait la méme chose en lierce, en colla- 'ionnant avec 14 seconde. On agit de méme en quarte, en collationnant avec la tierce. On renouvelle la méme opé- ralion en quinte, en collationnant avec la quarte. Ces collationnements ont pour but de voir si aucune des fautes signalées au. bureau par. MM. les correcteurs, sur la marge des épreuves, n'a échappé à MM. les corrigeurs sur le inarbre et le métal. Aprés ces cinq lectures entiéres contrólées l'une par l'autre, e: en dehors de la préparation ci-dess;s mentionnée, vient une révision, et souvent il en vieut deux ou trois; puis l'on cliche. Le clicbage opéré, par conséquent la pureté du texte se trouvant immobilisce, on fait, avec la copie. une nouvelle lecture d'un bout de l'é- preuve à l'autre, on se livre à une nouvelle révision, et le tirage n'arrive qu'aprés ces innombrables précautions.
Aussi y a-t-il à Montrouge des correcteurs de toutes les nations et en plus grand nombre que dans vingt-cinq imprimeries de Paris réunies ! Aussi encore, la correction y coüte-t-elle autan: que la composition, tandis qu'ai leurs elle ne cote que le dixiéme { Aussi enfin, bien que l'assertion puisse paraitre téméraire, l'exactitude obtenue par tant de frais et de soins, fait-elle que la plupart des Editions des Ateliers Catholiques laissent bien loin derriére elles celles méme des célébres Bénétdiclins Mabillon et Moutfaucon et des célébres Jésuitles Petau et Sirmond. Que l'on compare, en effet, n'importe quelles feuilles de leurs éditions avec celles des nótres qui leur correspondent, en grec comme en latin, on se convaincra que l'invraisemblable est une réalité.
D'ailleurs, ces savant« éminents, plus préoccopés du sens des textes que de la partie typographique et n'étant point correcteurs de profession, lisaient, non ce que portaient les épreuves, mais ce qui devait s'v trouver, leur iaule intelligence suppléant aux fautes de l'édition. De plus les Bénédictins, comme les Jésnites, opéraient presque
Pam s
toujours sur des manuscrits, cause perpétuelle de la 1nultiplicité des fautes, pendant que les Ateliers Catholiques,
dont le propre est surtout de ressusciter la Tradition, n'opérent le plus souvent que sur des imprimés.
Le R. P. De Bucb, Jésuite Bollandiste de Bruxelles, nous écrivait. il y a quelque temps, n'avoir pu trouver en dix- huit mois d'étude, wuue seule faute daus notre Putrologie latine. M. Denzinger, professeur de Théologie à l'Uni- versité de Wurzbourg, et M. Reissmann, Vicaire Géuéra! de la méme ville, nous mandaient, à la date dn 19 juillet, n'avoir pu égalemen! surprendre tne seule (aute, soit dans le latin soit dans le grec de notre double Patrologie. Enfin, le savant P. Pitra, Bénédictin de Solesme, et M. Bonetty, directeur des Anuales de philosophie chrélienne, mis au défi de nous convaincre d'une seule erreur ypograph que, ont été forcés d'avouer que nous n'avions pas trop présumé de notre parfaite correction. Dans le Clergé se trouvent de bons latinistes et de bons hellénistes. et, ce qui e»t plus rare, des ho-nmes trés-positifs et trés-pratiques, eh hien ! nous leur promettons une prime de 25 centimes par chaque faute qu'ils découvriront dans n'importe lequel de nos volumes, surtout dans les grecs.
Malgré ce qui précéde, l'Editeur des Cours complets, sentant de plus en plus l'importance et méme la nécessité
d'une correction parfaite pour qu'un ouvrage soit véritablement utile et estimable, se livre depuis plus d'un an, et est résolu de se livrer jusqu'à la fin à une opération longue, pénible et coüteuse, savoir, la révision entiére et universelle de ses innombrahles clichés. Ainsi chacun de ses volumes, au fur et à mesure qu'il les remet sous presse, est corrigé mot pour mot d'un pout à l'autre. Quaraute hommes y sont ou y seront occupés pendant 10 ans, οἱ une somme qui ne saurail étre moiudre d'un demi raillion de francs est consacrée à cet important contróle. De cette maniere, les Publications des A«euers Cathioliques, qui déjà se distinguaient entre toutes par la supériorité de leur correction, n'auront de rivales, ;ous ce rapport daus aucun temps ni daus aucun pays; car quel est l'éditeur qui pourrait et voudrait. se livrer APRES COUP à des travaux si gigantesques et d'un prix si exorbitant ? Il. faut certes ótre hien pénétré d'uue vocation divine à cet effet, pour ne reculer ni devant la peine ni devant la dépense, surtout lorsque l'Europe savante proclame que jamais volumes n'ont été edilés avec tant d'exactitode que ceux de la Bibliothéque universelle du Clergé. Le présent volume est du uombre de ceux révisés, et tous ceux qui le seront à l'avenir porteront cette note. Eu conséquence, pour juger les productions des Ateliers Calholiques sous le rapport de la correction, il ne faudra prendre que ceux qui porteront en téte l'avis ici tracé. Nous ne reconnaissons que cette édilion et celles qui suivront. sur nos planches de métal ainsi corrigées. On croyait autrefo:s que la stéréotvpie immobilisait les fautes, attendu qu'un cliché de métal n'est point élastique; pas du tout, il introduit {4 erfection, car on a trouvé le moyen de le corriger jusqu'à extiueLion de fautes. L'Hébreu a été revu par M. Dach, le Grec var des Grecs, le Latin et le Francais par les premiers correcteurs de la capitale en ces langues. . Nous avons la consolation de pouvoir finir cet avis par les réflexions suivantes : Enfin, notre θχθπιρίθ a fini pa. ébranler les grandes publications en Italie, en Allemague, en Ilelgique et en France, par les Canons grecs de Rome le Gerdil de Naples , le Saint Thomas de Parme , V Encyclopédie religieuse de Munich, le recueil des déclarations des ri'es de Bruxelles, les Bollandistes, le Suirez et le Spicilége de Paris. Jusqu'icí, on n'avait su réimprimer que des o.razes de courte baleine. Les iu- 1?, οὐ s'ehgloutissent les iu-folio, faisarent peur, et on n'osait y toucher, par craitte de se noyer dans ces abimes saus fond et sans rives; mais on a fini par se risquer à nous imiter. Bien plus, sous fiotre impulsion, d'autres Editeurs se préparent au Bullaire universel, aux Décisions de toutes les Congrégations, à une Biographie et à une Histoire yénérale, etc., etc. Malheureusement, la plupart des éditions déja faites ou qui se font, sont sans autorité, parce qu'elles sont sans exactitude ; la correction semble en avoir été faite par des aveugles, &oit qu'on n'en ait pas senti la gravité, soit qu'on ait reculé devant les frais; mais patience! une reproduction «ortecte surgira bientót, πο füt-ce qu'à la lumiére des écoies qui se sont faites ou qui se feront eucore.
SACULUM Y. ANNUS 0.
TOY EN ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ
ΙΩΑΝΝΟΥ,
ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ KONZTANTINOYIIOAEOZ,
ΤΟΥ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ.
ΤΑ EYPIZKOMENA ΠΑΝΤΑ.
S.P.N.JOANNIS CHRYSOSTOMI,
ARCHIEPISCOPI. CONSTANTINOPOLITANI,
OPERA OMNIA QUJE EXSTANT
VEL QUAE EJUS NOMINE CIRCUMFERUNTUR,
AD MSS. CODICES GALLICOS, VATICANOS, AXGLICOS CERMANICOSQUE ; NECNON AD $AYILIANAM ET FRONTONIANAM KFDITIONES CASTIGATA, INNUMER!S AUCTA , NOVA INTERPRETATIONE UBI OPUS ERAT, PR.EFATIONIBUS, MONITIS, NOTIS, VARIIS LECTIONIBUS ILLI.USTRATA , NOVA SANCTI DOCTORIS VITA, APPENDICIBUS, ONOMASTICO ET COPIO- &1SSIMIS JNDICIBUS LOCUPLETATA ;
OPERA ET STUDIO D. BERN. DE MONTFAUCON, MONACHI BENEDICTINI E CONGR. 8. MAURI.
EDITIO NOVISSIMA, IIS OMNIBUS ILLUSTRATA QU.E RECENTIUS TUE ROM £, TUM OXONTI, TUM ALIBI, A DIVERSIS IN LUCRM PRIMUM EDITA SUNT, SUPPLEMENTI FORMA IN HOC ULTIMO VOLUMINE COLLECTIS ET 4N ALOGICE DISPOSITIS: GRJECIS EA QUA PAR ERAT CURA ET DILIGENTIA LATINITATE DONATIS,;
ACCEDIT
ΜΕΙΕΤΙΙ MONACHI DE NATURA HOMINIS LIBER :
ACCURANTE ET DENUO RECOGNOSCENTE Jb. MIGNE, BIBLIOTHECAE CLERI UNIVERS AR, - MPO $Ivxzi M LPS " Ad L .. CURSUUM COMPLETORUM IN $INGULOS SCIENTLE sccLksiaieigas RAMOS EUrroge. UU
—— — ÁMHEIUP-O-a pm n "M ES TOMUS DECIMUS TERTIUS ET ULTIMUS. ^ Ls
--ἶἵἵ-------«σ: αν ϱ σα pg VvENEUNT 18 voLuwiNA 160 FRANCIS CALLICIS.
aepzm.
EXCUDEBATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE EDITOREM,
IN VIA DICTA D'AMBOISE, OLIM PROPE PORTAM LUTETI.E£ PARISIORUM VULGO D'ENFER NOMINATAM, SEU PETIT-MON TROUGE, NUNC VERO INTRA MOENIA PARISINA,
* y
SAECULUM V, ANNUS ΙΟ].
^-— - ELENCHUS
OPERUM QUA IN NÓO TOMÓ LXIV ÜONTINENTUDR. t inis
- Γή " - ῤ . . P » - κ.
8. JOANNES GHRYSOSTOMUS8 GP. ARCHIEPISCOPUS.
Sermones tr&dééim qui B. Joannis Chrysostomi nominé cireümfuruntur col. 1t Synopsis eorüm que in operibus Chrysostomi observantur. | 51 Testimonia veterum de Chrysostomi scriptis. | 89 Catalogus operum omnium Chrysostomi; seeundum ordinem editionis Morelli, col-
late cum hac nova editione Montefalconiana. 111 Catalogus operum omnium Chrysostomi, secundum ordinem editionis Savilii, col-
late cum hac nova editione, Montefalconiana. | 121 Catalogus Áugustarué $ciíptorum S. Chrysostomi germanoruth. 151 It! omni& opéra sancli Jóannis Chrysostomi ihdex genetalis. : 1&5
SUPPLEMENTUM AD EDITIONEM MAURINO-BENEDICTINAM. SUPPLEMENTUM AD HoniLlaAS. |
. Homilia de sancja Pentfcoste, ex Spicilegio card. Ang. Maii, col. 417. — Homilia in penitentiam Ni-
nivitaram, ex Aneadatis J. Mari Bandini, cof. 425. — Homilia De éléemokyüiá et fn divitem ac Lazarum,
ex ms. Naniano ap. Galláid., col. 455. — fiomilia in decent milltà talenta et centum denarios et de obli- vione injuriarum, ex editione Chr. Frid. Matthei, col. 445. — Homilie quinque ex editione Lipsiensi M. Guill. Theod. Maur. Becheri, qua tamen Cbrysostomo abjudicande videntur. Hom. 1. Ad eos qui magni sestumant opes et erga res vitae splendidas temere affecti fuerunt, col. 453. Hom. 2 : De precatione, col. 461. Hom. ΠΠ, in illud 1 Cor. vi, 18 : « Omne peccatum quod fecerit homo, » ete., col. 466. Hom. IV, quod virtus animi pre omnibus honore digna sit, col. 471. Hom. 5, in illud ad Hebr. ii, 4 : « Intueamini apostolum et pontilicem, » etc., col. 479. — Homili: fragmentum qua inscribitur : « De lis qui ad divina Mystetia ο altentione accedunt et id eos qui ad Encznia relicti sunt, » ex Iriarti Catalogo cod. Grz*.
trit., col. e
SUPPLEMENTUM AD EPISTOLAS.
S. Joannis Chrysostomi epistola ad Eudoxiam imperatricem, ut Theognosti mulieri vinetum ablatum restituat, ex editlone Andrea Gallandii, col. 495. — S. Joannis Chrysostomi epistola ad Cesarium mo- nachum, eum versione Italica DD. Maffel, ex Canisii Thesauro edit. Basnag., col. 497.
SUPPLEMENTUM AD ÜOMMENTARIOS IN SCHIPTURAR:
Ἠθιχὸν, epilogus seu peroratio homilia xvin S. Chrysostomi in Genesim, ex codice Naniano xri, ap. - Mittarelli Cod. Νακίαν., cel. 4909. — Fragmentum in libros Regum, ex Bibliotheca nova Patrum card. Ang. Maii, col. 501. — Specimen Expositionis S. Joannis Chrysostomi in Job, ex codice xiu biblioth. Mediczo-Laurentianz, pluteo ix, ap. Bandini Anecdota Graeca, col. 505. — Fragmenta in Job ex Catena Patricii Junii, col. 508. — Fragmenta in Salomonis Proverbia, ex Bibliotheca nova Patrum card. Angeli Maii, col. 657. — Fragatéarg'in Jeremiam prophetam, ex catena Michaelis Ghislerii, eol. 759. — Fra-
menta in Epistolam ad 'Remaos, ex 9. Nicephori Apológetico pro sanctis imaginibus in Biblioth. nov. Patrum Ang. Maji; 5ol. 4037. — Fragmenta in Epistolas catholicas ex catena J.- A. Crameri, col. 1059.
, SUPPLEMENTUM κο LtrohnuAM.
* - Onetiones pro ebteseis & daemonibus et aliqua infirmitate detentis, ex Goari Rituali Grazcorum,
» ν e 0 v e hd
REESE MELETIUS MONACHUS. . JNovi-Editoris Monituin.- | | col. 1073 *'Meletii de natura hominis liber, ex editione J.-À. Crameri, ad codicem Parisiensem " . p. 2299, optime note, collata et ex eo nonnihil aucta. 1075 Index rerum qua in Meletii libró continentur. 1311 Index alphabeticus operum S. Chrysostomi ex primis verbis tractatuum, sermonum, homiliarum et epistolarum. 1321
Parisiis, — Ex typis MIGNE, —
MONITUM
IN SERMONES TREDECIM SEQUENTES QUI S. JOANNIS CHRYSOSTOMI NOMINE CIRCUMFERUNTUR.
Tanta tamque expedita fuit doctoris nostri concionandi facultas, ut nihil mirum, si nova subinde cjus opera eruantur e tenebris. Non paucas in superioribus tomis homilias hactenus ignotas emisimus, et un- decim simul praeclaras in duodecimo tomo dedimus, qua nunc primum in lucem prolatze sunt.
Jam pridem vero tredecim alias accepimus a clarissimo et doctissimo viro Gualtero Taylor Anglo missas, cum hac in fcontispicio nota : E Codice manuscripto annorum circiter 100, quem inter alios a εωποθὶο τοῦ IIxxoxoácopos in monte Atho, invectos in Angliam anno 1727, suis sumptibus emit Collegii Trinitatis prases R. Bencleius, et in bibliotheca sua conservat. Has homilias exscripsit εἰ Latine vertit Gualterus Taylor.
Accuratissime vero interpretis munere functus est : nusquam vidi versionem exquisitiorern ; ita ut, in tot sermonum decursu, paucissima, imo fere nulla, in melius mutanda censuerim.
Jam de singulis his sermonibus disquirendum, an vere Chrysostomi sint, an falso illi adscribantur. In- numera jam vidimus, quz tanti doctoris nomen ementiebantur. Multi enim scriptores, ut opera sua ven- ditarent, illa Chrysostomi nomine insignire solebant : bibliopole quoque, ut emptores allicerent, aliena licet, exornabant tanti doctoris nomine. EE
I. Primus itaque sermo, de Poenitentia et de Davide, cujus initium est, Ecce hodie nobis lectus rst beatus David, Chrvsostomi esse omnino videtur. Stylus sancti doctoris hic. eminet : morales adhoriationes pro more suo adjicit : et tres affert causas cur Deus permiserit justos, ut Abrahamum, Moysein et Davidem in peccata incidere : prima scilicet est, ut justi caveant de vita sua, neque de bonis operibus extollantur ; secunda, ne peccatores de seipsis desperent, sed exemplo Davidis , confessionis et poenitlenti: remedium adhibeant, etiamsi in peccata reciderint ; tertia, quia Jesus Christus, cum solus sine peccato esset, alios etiam justos in peccala incidere permisit, ut postea aliis poenitentize exempluin essent.
II. Secundus sermo, de iis qui in jejunio continenter vivunt, ctc., cujus initium, Pugiles quidem diebus singulis, non est Clrvsostomi , ut statim deprehendel quisquis ejus gerinana opera assidue legerit et ob- servarit. Videtur esse cujusdam Grazculi commentum.
HI. Tertius sermo, de Temperantia, cujus initium, Qui disciplinis aliquibus incumbentes. Hxc item ho- milia brevissima, Chrysostomo prorsus indigna videtur. Eamdemque sententiam laturos arbitror omnes qui in legendis ejus operibus versati, el ordiendi modum, οἱ stvlum et brevitatem nimiam perpendent.
IV. Quartus sermo de Parabola decem millium talentorum, et contra Judzos, cujus initium, Clementi Domini nostri magnificentia, est. fragmentum brevissimum alicunde divulsum. Án inter opera Chrvso- stomi lateret frustra quaesivi. Ob nimiam brevitatem judicium ferri non posse videtur an sit Joannis
"Chrysostomi, necne. 20... 2.
V. Quintus sermo, de sanguinis fluxu laborante, cujus initium est, Aliis quidem alias negotiationes, non est Chrysostomi, sed cujusdam Grzculi, qui futilia non pauca admiscet : ac de ea quae per duodecim an- nos sanguinis fluxu laboraverat ridiculo agens, quid illi singulis annis acciderit divinando profert.
VI. Sextus sermo, Quod mari similis sit h:ec vita, cujus initium, Qui in mari navigant, non cst Chry- sostomi, ut quivis emunctx naris homo, in sancti doctoris operum lectione versatus, facile deprehendet. Nam et stylus, et ordiendi atque concionandi modus, Grzculum sapiunt.
VII. Septimus sermo, in illud, Simile est regnum celorum rano sinapis, cujus initium, Quid majus regno celorum. Hic sermo, comparationibus ad nauseam usque pienus, a stylo Chrysostomi videtur mihi longe alienus, nec inter genuina tanti doctoris opera accensendus est. (In Eclogas pavtii receptus est.)
VHI. Octavus sermo, in illud, Si qua in Christo nova creatura, vetera transierunt : ecce nova (acta sunt omnia ; longissimus , qui tredecim paginas occupat, est «iri quidein docti, nec infacundi; sed qui tropis ac Bguris ad nauseam usque redundat. Initium sermonis est : Magna quidem diligentia. Pergit deinde, el per quinque paginas mulla profert de sancto Paulo qux ad propositum argumentum non pertinent, et aliquando ridicula sunt; ut cum, de auditorun attentione loquens, dicit : Et palpebras vestras tanquam cornua erectas video. Demum ad'Seripturze sacrze locum illum, Si qua in Cliristo nova creatura, eic., adve- nit, et quasi novam homiliam incipit. Nec stylus, nec ordiendi, nec concionandi, nec in fine perorandi modus Chrysostomi esse videtur, qui plus habet nativze elegantiz, quam artificiosze diligenti: et sicubi arte utitur. ita reu) temperat, ut semper lateat artificium. Hxc aulem concio ad stylum, ut ita dicam, ferreum, propius accedit.
IX. Nonus sermo, in illud, Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui ; cujus initium, Hic prolis amans pater. initio videtur de patre et suo «t auditorum suorum loqui ; sicut et Joannes Chrysostomus, cum presbyter esset Antiochenus, de Flaviano Antiochiz archiepiscopo non raro loquebatur initio homi- liarum suarum. Hunc morem consulto secutus videtur qui hunc eermonem Chrysostomi nomine texuil; nam Chrysostomi non esse, tum stylus, tum ordiendi modus et concionandi ratio suadent : quod spero fatebuntur ii qui tanti doctoris opera assidue legerunt. Vidimus supra, Tom. Vl. col. 245-246, Chrysosto- mum presbyterum Flaviano episcopo inductum ut sui loco concionaretur : sed vidimus alium quoque Tom. VI, col. 411-412 (qui Chrysostomi nomen, ut putamus, ementitur), episcopum suum, nempe Flav.a- num memorantein.
X. Decimus sermo. in Evangelii dictum, et de Virginitate ; cujus initium est, Nullum enigma tradidit. Hunc sermonem oblongum, tiropis, declamationibus et figuris ad nauseam usque refertum, non esse Chrysostomi puto, sed cujusdam Grzeci declamatoris qui sancti doctoris nomen einentitus est.
ΧΙ. Undecünus sermo brevissimus, de Cognitione Dei, et in sancta Theophania, οἱο., cujus initium, Quemadmodum ii qui in visu corporeo, in quo, licet brevissimo, exordium oratione tota sequenti longius est : sicque omnia temperantur, ut nemo non judicet hoc opusculum Chrysostomi non esse.
XII. Duodecimus sermo, in Assumptionem Domini, cujus initium est. Quandoquidem per gratiam Dei. Hanc brevissimam homiliam indignam Chrysostomo esse fatebuntur, quotquot in ejus libris legendis et observandis operam navant.
Xil. Decius teitius sermo seu bomilia, in Staguum Genezareth, et in sanctum Petrum apostolum, cols initum, Quando celebris est magister. Non esse Chrysostomi homiliam istau hzec suadent : stylus a Chrysostomo longe alienus ; maxime vero dialogus ille Petri cum Jesu Christo, qui a rei veritate pluri- uum delflectit,
Parnor. Gn. LXIV. 1
1! SPURIA QUAEDAM. 9
TOY EN ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ
IOANN OY,
ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΡΑΩΣ,
ΤΟΥ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ,
Περὶ µετανοίας, xal εἰς τὸ ἀν ἀγνωσμα τοῦ Δαυῖὸ περὶ τῆς τοῦ Οὗὑρίου.
[401] 1δου σήμερον ἡμῖν ὁ µαχάριος Δαυ]δ ἀνεγνώσθη,
ὁ μουσουργὸς τῆς σωφροσύνης xaX διδάσκαλος. Ὅταν γὰρ τὴν πνευματικὴν αὑτοῦ λύραν xuvfsm διὰ τῶν Ὑαλμῶν, θέλγει μὲν τὴν ἀχοῆν, σωφρονίξει δὲ τὸν λογισµόν. Διὰ τοῦτο τοῦ Πνεύματος ἡ χάρις ᾠχονόμησε καθ) ἑχάστην ἡμέραν παρὰ πἆσης σχεδὺν ψυχῆς Χριστιανικῆς αὐτὸν μελῳδεῖσθαι, ἵνα xal την &xotv εὑφραινώμεθα, xal τὴν Φυχην ὠφελώμεθα. Ἐμοὶ δὲ πολλάχις ἑπέρχεται θαυ- άσαι. xaX πολλάκις χατ᾽ ἑμαντὸν ἑξέστην τῇ διανοίᾳ, [ota] λογιζόµενος xaX λέγων, Τίνος ἕνεχεν παρὰ πάσας τὰς Υραφὰς τὰς kv τῇ Παλαιᾷ, τὰς ἓν τῇ Καινῇ Διαθήχῃ, τὴν τοῦ Δαυῖδ βίθλον οὕτως ἀγαπῶσι πάντες, xal τούτον νον ἐπὶ στόματος φέρειν πάντες ἐμελέτησαν; Μωῦσῆς
v μέγας νοµοθέτης, πρόσωπον πρὸς πρόσωπον τὸν εὐν θεασάµενος * ὃς πᾶσαν τὴν χτίσιν ἓξ ἀρχης ἄνωθεν ἡμῖν γνωρίζων, καὶ τὸν κτίστην ἀνακηρύττων ἔλεγεν * Ἐν ἀρχῇ ἐποίησεν ὁ θεὸς τὸν οὐραν ὁν καὶ τὴν vr». Kai τούτου βιθλίον ἑστὶ μέγιστον xal πάσης σορίας πεπληρωμένον, xai μόλις [203] αὐτὸ xa0' ἑχάστην ἐχχλησίαν ἅπαξ J| δευτερον τῆς ἑθδομάδος ἀναπτύσ- σοµεν. Αλλά λέγεις, Της Παλαιᾶς Διαθήχης ἐστι. Καὶ εἰ πρὸς τὴν τῶν ἁγίων Εὐαγγελίων ἀνάγνωσιν ; ὅπου τὰ θαύματα τῆς τοῦ Χριστοῦ παρουσίας ἀναχηρύττεται ὅπου θεὸς τοῖς ἀνθρώποις συναναμίγνυταια, xal θά- νατος λόγῳ χαταλύεται ' ὅπου δαίμονες ἐξ ἐπιτάγμα- τος φυγαδεύονται, xal λεπροὶ λόγῳ χαθαρίξονται * ὅπου τυφλοὶ τὸ λεῖπον b τῆς φύσεως πηλῷ θεραπεύονται, xal πενταχισχίλιοι κατὰ τὴν ἔρημον ix πέντε ἅρτων δια- τρέφονται. ὅπου λῃστῆς εἰς παράδεισον εἰσοιχίζεται, χαὶ πόρνη χαθαρωτέρα τῶν ἄστρων εὑρίσχεται * ὅπου τὰ τοῦ Ἰορδάνου ῥεῖθρα πρὸς ἁγιασμὸν τῶν ἡμετέρων ψυχῶν ἁγιάζεται, xat μονογενῆς Υἱὸς παρὰ του Πατρὸ» υὑρανόθεν ἀνακτρύττεται ' ὅπου τὴν ζωὴν ἡμῶν Χρι- στὸς ἀναχαινίζει, καὶ ἀναχκαινίζων πρὺς σωτηρίαν τοῦ γένους τῶν ἀνθρώπων ἀναχηρύττων λέγει’ Μακάριοι οἱ
a Vaticanus τοῖς ἀνθρώποις cuvavtatpáqn. b Ang:kanus male τῷ λείποντι.
ατωχοὶ τῷ αγεύματι, ὅτι αὐτῶν ἐστιν ἡ βασιᾶεία τῶν οὐρανῶν. Maxápi οἱ πειγῶντες καὶ διγῶντες τὴν δικαιοσύνη», ὅτι αὐτοὶ χορτασθήσονται; Αλλ' ὅρα, xoi τούτους τοὺς νόµους ἅπαξ ἡ δεύτερον ἀναγι- νώσχομεν τῆς ἑθδωμάδος. 'AX)' ἑἐρεῖς, ὅτι βασιλιχοὺς στεφάνους οὐ χρὴ χαθ᾽ ἑχάστην ἡμέραν δημοσιεῦσαι,. Καὶ τί πρὸς τὸν µαχάριον ἀπόστολον Παῦλον, τὸν ῥή- τορα τοῦ Χριστοῦ, τὸν τῆς οἰχουμένης ἁλιέα, τὸν διὰ δεχατεσσάρων ἐπιστολῶν ὥσπερ διὰ διχτύων πνευµατι- χῶν πᾶσαν τὴν οἰχουμένην εἰς σωτηρίαν σαγηνεύσαντα * τὸν ἁρπαγέντα ἕως τοῦ τρίτου «οὐρανοῦ, καὶ πάλιν εἰς τὸν παράδεισον τὸν πιστευθέντα τὰ μυστήρια τῆς τοῦ θεοῦ βασιλείας, ἃ οὐχ ἑξὸν ἀνθρώπῳ λαλῆηται; Ἐπεὶ xa τοῦτον δὶς € τῆς ἑόθδομάδος ἀναγινώσχομεν, xal τὴν ἐπιστολὴν αὐτοῦ διὰ στόματος φέρομεν * ἀλλά πρὸς τὴν ἀνάγνωσιν μόνον τὸν νοῦν ἀνατείναντες, ταύτῃ μόνη χατά τὸν χαιρὸν ἐχεῖνον στοιχοῦμεν. Τί οὖν εἰπεῖν ἔχω πρὸς τὸν µαχάριον Δανῖδ, ὅπως à τοῦ Πνεύματος χάρις ῥχονόμησε xa0' ἑχάστην ἡμέραν τε χαὶ νύχτα αὐτὸν
ναχηρύττεσθαι; πάντες γὰρ αὐτὸν ἀντὶ µύρου διὰ στό- µατος φἐροµεν. Ἐν ἐχχλησίᾳ παννυχίδες, xal πρῶτος xai µέσος xai τελευταῖος ὁ Aautb * ἐν ὀρθριναῖς ὑύμνολο- γίαις xol πρῶτος xai µέσος xol τελευταξος ὁ Δανῖδ» ἐν τοῖς σχηνώµασι τῶν νεχρῶν προπομπαὶ, xai πρῶ- τος xai τελευταῖος ὁ Δαυῖδ' ἐν ταῖς οἰχίαις τῶν παρ- θένων ἱστουργίαι, xaX πρῶτος xai µέσος xal τελευ- ταῖος ὁ Aavtó. "(à τῶν παραδόξων πραγμάτων | πολλοὶ μήτε γραμμάτων πεῖραν τὴν ἀρχὴν εἰληφότες, ἔχμα» όντες, ὅλον τὸν Δαυῖδ ἀποστηθίκουσιν d. ᾿Αλλ' οὐ µόνον ἐν ταῖς πόλεσι xal ταῖς ἐχχλησίαις οὕτω χατὰ πάντα χαιρὸν xai χατὰ πᾶσαν ἡλικίαν ἐχλάμπει, ἀλλὰ xal ἐν ἀγροῖς xai Ev tonplats xai εἷς τὴν ἀοΐχητον γῆν μετὰ πλείονος τῆς σπονδῆς χοροστασίας ἱερὰς ἀνεγείρει τῷ θ:ῷ. Ἐν µοναστηρίοις χορὸς ἅγιος ταγμάτων ἀγγελι- κῶν, xai πρῶτος xal µέσος xai τελευταῖος ὁ Δαυῖδ" iv ἀσχητηρίοις [205] παρθένων ἀγέλαι τῶν τὴν Μαριὰμ
* Vaticanus δίς, Anglicanus δεύτερον. 1 Anglicanus ἀποστιχίζονσιν.
MJ qne, Jacques Fa o |
PATROLOGLE
CURSUS COMPLETUS,
SEU BIBLIOTHECA UNIVERSALIS, INTEGRA, UNIFORMIS, COMMODA, OECONOMICA,
OMNIUM SS. PATRUM, DOCTORUM SCRIPTORUMQUE ECCLESIASTICORUM
$IYVE LATINORUM, SIYE GR/ECORUM,
QUI AB ΔΥΟ APOSTOLICO AD TEMPORA CONCILII TRIDENTINI (ANNO 1545) PRO LATINIS, ET CONCILII FLORENTINI (ANN. 1139) PRO GRLECIS FLOBRUERUNT :
RECUSIO CHRONOLOGICA
OMNIUM QUE EXSTITERE MONUMENTORUM CATIIOLIC/E TRADITIONIS PER QUINDECIM PRIMA ECCLESLE SAECULA ET AMPLIUS,
J"XTA EDITIONES ACCURATISSIMAS, INTER SE CUMQUE NONNULLIS CODICIBUS MANUSCRIPTIS COLLATAS, PERQUAM DILIGEN- TER CASTIGATA; DISSERTATIONIBUS, COMMENTARIIS, VARIISQUE LECTIONIBUS CONTINENTER ILLUSTRATA; OMNIBUS OPERIBUS POST AMPLISSIMAS RDITIONES QUA TRIBUS NOVISSIMIS SACULIS DEBENTUR ABSOLUTAS DETECTIS, AUCTA ; INDICIBUS PARTICULARIBUS ANALYTICIS, SINGULOS SIVE TOMOS SIVE AUCTORES ALICUJUS MOMENTI SUBSEQUENTI- BUS, DONATA ; CAPITULIS INTRA IPSUM TEXTUMN RITE DISPOSITIS, NECNON ET TITULIS SINGULARUM PAGINAKUM dARGINEM SUPERIOREM DISTINGUENTIBUS SUBJECTAMQUE MATERIAM SIGNIFICANTIDUS, ADORNATA ; OPERIBUS CUN DUBIIS, TUM APOCRYPHIS, ALIQUA YERO AUCTORITATE IN ORDINE AD TRADITIONEM ECCLESIASTI-
CAM POLLENTIBUS, AMPLIFICATA ;
DPUCERTIS ET AMPLIUS LOCUPLETATA INDICIBUS AUCTORUM SICUT ET OPERUM, ALPHABETICIS, CHRONOLOCICIS, STATI« STICIS, SYNTHETICIS, ANALYTICIS, ANALOGICIS, IN QUODQUE RELIGIONIS PUNCTUM, DOGMATICUM, MORALE, LITUR- GICUM, CANONICUM, DISCIPLINARE, HISTORICUM, ET CUNCTA ALIA SINE ULLA EXCEPTIONE ; 8ED PRAESERTIM DUOBUS INDICIBUS 14MENSIS ET GENERALIBUS, ALTERO &CILICkT HERUM, ovo CONSULTO, QUIDQUIDb NON SOLUM TALIS TALISVE PATER, VERUM ETIAM UNUSQUISQUE PATRUM, NE UNO QUIDEM OMISSO,
IN QUODLIEET THEMA SCRIPSERIT, UNO INTUITU CONSPICIATUR ; ALTERO. SCIUPTUILAE SACILE, zx QUO LECTORI COMPERIRE SIT OBVIUM QUINAM PATRES ET IN QUIBUS OPERUM $UORUM 1.OCIS SINGULOS BINGULORUM LIBRORUM 6. SCRIPTURA VERSUS, A PRIMO GENESEOS USQUE AD NOVISSIMUM APOCALYPSIS, COMMENTATI SINT :
EDITIO ACLURATISSIMA, CETERISQUE OMNIBUS FACILE ANTEPONENDA, 81 PERPENDANTUR CHARACTERUM NITIDITAS, CHAMT.E QUALITAS, INTEGRITAS TEXTUS, PERFECTIO CORRECTIONIS, OPERUM RECUBORUM TUM VARIETAS, TUM NUMERUS, FORMA VOLUMINUM PERQUAM COMMODA SIBIQUE IN TOTO PATROLOGIA DECURSU CONSTANTER $1MILIS, ΡΛΕΤΙΙ EXIGUITAS, PR/EBERTIMQUE ISTA COLLECTIO, UNA, METHODICA ET CHRONOLOGICA, SEXCENTORUM FRAGMENTORUM OPUSCULORUMQUE HACTENUS HIC ILLIC SPARSORUM,
PRIMUM AUTEM IN NOSTRA BIBLIOTHECA, EX OPERIDUS ET M88. AD OMNES ΑΤΑΤΕΕ,
LOCOS, LINGUAB FORMASQUE PERTINENTIBUS, COADUNATORUM,
SERIES GRJECA PRIOR,
IN QUA PRODEUNT PATRES, DOCTORES SCRIPTORKSQUK ECCLESIA GREC A S. BARNABA AD PHOTIUM,
AGCURANTE J.-P. MIGNE, Bibilotheese Cleri universe, SIYE CURSUUM COMPLETORUM IN SINGULOS SCIENTLE ECCLESIASTICAE RAMOS FDITORA.
PATROLOGIA, AD INSTAR IPSIUS ECCLESIA, IN DUAS PARTES DIVIDITUR, ALIA NEMPE LATINA, ALIA GRACO-LATINA., LATWA, JAM PENITUS EXARATA, QUOAD PRIMAM SERIEM, VIGINTI-QUINQUE KT DUCENTIS VOLUMINIBUS MOLE SUA $TAT, MOXYE POST PERACTOS INDICES STABIT, AC QUINQUE- VIGINTI-CENTUM ET MILLE FRANCIS VENIT. GRAECA DUPLICI £DITIONE TYPIS MANDATA EST. PRIOR GRECUM TEXTUM UNA CUM VERSIONE LATINA LATEBALIS AMPLE- CTITUR , RT AD NOYEM ET CENTUM YOLUMINA PERVENIT, SED SINE INDICIBUS ; POSTERIOR AUTEM HANC VERSIONEM TANTUM EXHIBET, IDEOQUE INTRA QUINQUE ET QUINQUAGINTA VOLUMINA RETINETUR ; UTRAQUE VIGESIMA QUABTA ΡΙΚ DECEMBRIS 1860 OMNINO APPARUERAT. UNUXQUODQUE VOLUMEN GRACO-LATINUM OCTO , UNUMQUODQUE MERE LATINUM QUINQUE FRANCIS SOLUMMODO EMITUR : UTROBIQUE VERO, UT PRETII IUJUS BENEFICIO FRUATUR EN- PTOR, COLLECTIONEM INTEGRAM SIVE GRAECAM SIVE LATINAM, 326 VOLUMINIBUS PRO ΑΝΡΙ.ΙΟΔΙ EDITIONE ET 279 PRU NINORI ABSQUE INDICIBUS CONSTANTEM, COMPARET NECESSE ERIT, SECUS ENIM CUJUSQUE YOLUMINIS ANMPLI- TUDINRM NECNON ET DIFFICULTATES VARIA PRETIA JEQUABUNT. ATTAMEN, SI QUIS EMAT INTEGRE ET SEORSIM COLLECTIONEM GEJECO-LATINAM, VEL EAMDEM EX GRECO LATINE VERSAM, TUM QUODQUE VOLUMEN PRO NOVEM VEL ΓΑΟ SEX FRANCIS OBTINEBIT. IST/E CONDITIONES SE£RIEBUS PATROLOGLE NONDUM EXCUSIS APPLICANTURB.
— RR
PATROLOGIEE ΠΕΡ TOMUS LXIV. S. JOANNES CHRYSOSTOMUS, MELETIUS MONACHUS.
σα μ.μ”...
EXCUDERATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE EDITOREM,
IN VIA DICTA D'AMBOISE, OLIM PROPE PORTAM LUTETI PARISIORUM VULGO D'ENFER NOMINATAM, SEU PETIT-MONTROUCE, | NUNC VERO INTRA MOENIA PARISINA,
1803
eM ;Á&XM L
N
: AVIS IMPORTANT. D'aprés une deslois providentielles qui rágisseut 1e monde, rarement les ceuvres au-dessus de l'ordinaire se font
cachet divin de leur utilité. Tantót on a nié leur existence ou teur importance; tantót on a dit qu'ils étaient fermés
"i sans contradicjions plus ou moins fortes et nombreuses. Les Ateliers Catholiques ne pouvaient guére échapper à ce
ou qu'ils allaient l'éure.. Cependant ils poursuivent leur carrióre depuis 21 ans, et les productions qui en sortent deviennent de plus en plus graves et soignées : aussi paralt-i] certain qu'à moins d'événements qu'aueune prudence
5 humaine ne saurait prévoir ni empécher, ces Ateliers ne se fermeront que quand la Bibliothéque du Clergé sera
terminée en ses 2,000 volumes jn-i*. Le passé parait un sür garant de l'avenir, pour ce qu'il y a à espérerou à eraindre. Cependant, parmi les calomnies auxquelles ils se sont trouvés en butte, il en est deux qui ont été conti- noellement répótées, parce qu'étant plus capitales, leur effet entrainait plus de conséquences. De petits et ignaros coneurrents se sont donc acharnés, par leur correspondance ou leurs voyageurs, à répéter partout que nos Editions élaient mal corrigées et mal imprimées. Ne pouvant attaquer le fond des Ouvrages, qui, pour la plupart, ne sont ique les chefs-d'eeuvre du Catholicisme reconuus pour tels dans tous les temps et dans tous les pays, il fallait bien se rejeter sur la forme dans ce qu'elle a de plus sérieux, la correction et l'impression: en effet, les chefs-d cuvre m*?^me n'auraient qu'une demi-valeur, si le texte en était inexact ou illisible.
Il est trés-vrai que, dans le principe, un succés inoui dans les fastes de la Typograpníe ayanttorcé l'Editeur de recourir aux mécaniques, afin de marcher plus rapidement et de donner les ouvrages à moindre prix; quatre volumes du double Cours d'Bcriture samte et de T héologie furent tirés avec la correctiou insuffisante donnée dans les impri- nieries à presque tout ce qui s'édite; il est vrai aussi qrun ceriain nombre d'autres volumes, appartenant 4 diverses l'ublicatious, furent imprimés ou trop noir ou trop blanc. Mais, depuis ces temps éloignés, les mécaniques ont célé le travail aux presses à bras, et l'impression qui en sort, sans étre du luxe, attendu q.e le luxe jurerait dans ues ouvrages d'une telle nature, est parfaitement convenable sous tous les rapports. Quant à la correction, il est dc fait qu'elle n'a jamais été portée si loin dans aucune édition ancienne ou contemporaine. Et comment en serait-il autrement, apres loutes les peines et toutes les dépenses que nous subissons pour arriver à purger nos épreuves de τουίος fautes? L'habitude, en typographie, méme dans les meilleures maisons, est de ne corriger que deux épreuves el d'en conf?rer uue tro:siéme avec la seconde, sans avoir préparé en rien le manuscrit de l'auteur.
laus les Ateliers Catholiques la différence est presque incommensurable. Au moyen de correcteurs blanchis sous le harnais et dont le coup d'ail typographique est sans pitié pour les fautes, on commence par preparer la copie d'un bout à l'autre sans en excepter un seul mot. On lit ensuite en premiére épreuve avec la copie ainsi préparée. On lit eu soconde de la méme manuiére, mais en col'ationnant avec la premiére. On fait la méme chose en tierce, en colla- tionnant avec la seconde. On agit de méme en quarte, en collationnaut avec la tierce. On renouvelle la méme opé- ralion en quinte, eu collationnant avec la quarte. Ces collationnements ont pour but de voir si aucune des fautes signalées au. bureau par. MM. les correcteurs, sur la inarge des épreuves, n'a échappé à MM. les corrigeurs sur le inarbre et le métal. Aprés ces cinq leetures entiéres contrülées l'une par l'autre, e: en dehors de la préparation ci-dessus mentionnée, vient une révision, et souvent il en vient deux ou trois; puis l'on cliche. Le clicbage opéré, par conséquent la pureté du texte se trouvant immobilisée, on fait, avec 1a copie. une nouvelle lecture d'un bout de l'é- preuve à l'autre, on se livre à une nouvelle révision, et le tirage n'arrive qu'aprés ces innombrables précautions.
Aussi y a-t-il à Montrouge des correcteurs de toutes les nations et en plus grand nombre que dans víngt-cinq imprimeries de Paris réunies | Aussi encore, la correction y coüte-t-elle autant que la composition, tandis qu'ai leurs elle ne coüte que le dixiéme ! Aussi en(in, bien que l'assertion puisse paraitre téméraire, l'exactitude obtenue par tant de frais et de soins, fait-elle que la plupart des Editions des Ateliers Catloliques laissent bien loln derriére elles celles méme des célébres Bénédiclins Mabillon et Moutfaucon et des célébres Jésuites Petau et Sirmond. Que l'on compare, en effet, n'importe quelles feuilles de leurs éditions avec celles des nótres qui leur correspondent, en grec comme en latin, on se convaincra que l'invraisemblable est une réalité.
D'ailleurs, ces savants éminents, plus préoccupés du sens des textes que de la partie typographique et n'étant [oint correcteurs de profession, lisaient, non ce que portaient les épreuves, mais ce qui devait s'v trouver, leur iaule intelligence suppléant aux fautes de l'édition. De plus les Bénédictins, comme les Jésuites, opéraient presque teujours sur des manuscrits, cause perpétuelle de la znultiplicité des fautes, pendant que les Ateliers Catholiques, dont le propre est surtout de ressusciter la Tradition, n'opérent le plus souvent que sur des imprimés.
Le R. P. De Buch, Jésuite Bollandiste de Bruxelles, nous écrivait. il y a quelque temps, n'avoir pu trouver en dix-huit mois d'étude, we seule faute daus notre Putrologie latine. M. Denzinger, professeur de Théologie à l'Uni- versité de Wurzbourg, et M. Reissmann, Vicaire Général de la méme ville, nous mandaient, à la date du 19 juillet, n'avoir pu égalemen! surprendre une seule (aule, soit dans le latin soit dans le grec de notre double Patrologie. Enfiv, le savant P. Pitra, Bénédictin de Solesme, et M. Bonetty, directeur des Anuales de philosophie chrétienne, mis au défi de nous convaincre d'une seule erreur typograpliique, ont été forcés d'avouer que nous n'avions pas trop présumé de notre parfaite correction. Dans le Clergé se trouvent de bons latinistes et de bons hellénistes. et, ce qui est plus rare, par ια ue faute qu'ils découvriront dans n'importe lequel de nos volumes, surtout dans les grecs. .
Malgré ce qui précéde, l'Editeur des Cours complets, sentant de plus en plus l'importance et méme la nécessité d'une correction parfaite pour qu'un ouvrage soit véritablement utile et estimable, se livre depuis plus d'un an, et est résolu de se livrer jusqu'à la fin à une opération longue, pénible et coüteuse, savoir, la révision entiére et universelle de ses innombrahles clichés. Ainsi clacun de ses volumes, au fur et à mesure qu'il les remet sous presse, est corrigé mot pour mot d'un bout à l'autre. Quaraute hommes y sont ou y seront occupés pendant 10 ans, et une somme qui ne saurait étre moiudre d'un demi raillion de francs est consacrée à cet important coniróle. De cette maniére, les Publications des A«euers Catholiques, qui déjà &e distinguaient entre toutes par la supériorité de leur correction, n'auront de rivales, ;ous ce rapport, daus aucuri temps ni dans aucun pays; car quel est l'éditeur. qui pourrait et voudrait se livrer APRES COUP à des travaux si gigantesques οἱ d'un prix οἱ exorbitant ? Il. faut certes áire hien pénétré d'une vocation divine à cet effet, pour ne reculer ni devant la peine ni devant la dépeuse, surtout lorsque l'Europe savante proclame que jamais volumes n'ont été edités avec tant d exactitude que ceux de la Dibliotiéque universelle du Clergé. Le présent volume est du nombre de ceux révisés, et tous ceux quí le seront à l'avenir porteront cette note. Eu conséquence, pour juger les productions des Ateliers Catholiques sous le rapport de la correction, il ne faudra prendre que ceux qui porteropt en téte l'asis ici tracé. Nous ne reconnaissons que cette edition et celles quí suivtont. sur nos planches de métal ainsi corrigées. On croyait autrefois que la stéréotvpie immobilisait les fautes, attendu qu'un cliché de métal n'est point élastique pas du tout, il introduit. |4 perfection, ear on a trouvé le moyen de le corriger jusqu'à extiuction de fautes. L'Hébreu a été revu par M. Drach, le Grec bar des Grecs, le Latin et le Francais par les premiers correcteurs de la capitale en ces langues. .
Nous avons la consolation de pouvoir nir cet avis par les réflexions suivantes : Enfin, notre exempie a fini pa. ébranler les grandes publicatious en Italie, en Allemague, en Belgique et en France, par les Canons grecs de Rome le Gerdil de Na les, le Saint Thomas de Parme , V Encyclopédie religieuse de Munich, le recueil des déclarations de» ries de Bruxelles, les Bollundistes, le Suirez et le Spicilége de Paris. Jusqu'ici, on n'avait su réimprimer que des o1vTazes de courte baleine. Les iu- 1?, oà s'engloutissent les iu-lolio, faisaaent peur, et on nosait y toucher, par crainte de se noyer dans ces abiues sans fond et saus rives; mais on a fini par se risquec à nous imiter. Bien plus, sous ffotre impulsion, d'autres Editeurs se préparent au Bullaire universel, aux Décisions de toutes les Congrégations, à une Biographie et à une Histoire pénérale, etc., etc. Malheureusement, la plupart des éditions déjà faites ou qui se font, sont sans autorité, parce qu'elles sont sans exactitude; la correction semble en avoir été faite par des avcugles, &oit qu'on n'en ail pas senti la gravité, soit qu'on ait reculé devant les frais; mais patience! une reproduction eortecte surgira bientót, ne füt-ce qu'à la lumiere des éco;es qui sc sont faites ou qui se feront encore.
des ho.nmes trés-positifs et trés-pratiques, eh bien ! nous leur promettons une prime de 25 centimes
———
SACULUM Y. ANNUS MT.
TOY EN ALIOIX ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΟΝ
ΙΩΑΝΝΟΥ.
ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΑΛΕΩΣ,
TOY ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ,
ΤΑ ΕΥΡΙΣΚΟΜΕΝΑ ΠΑΝΤΑ.
S.P.N.JOANNIS CHRYSOSTOMI,
ARCHIEPISCOPI CONSTANTINOPOLITANI,
OPERA OMNIA QUAE EXSTANT
VEL QUA EJUS NOMINE CIRCUMFERUNTUR,
AD MSS. CODICES GALLICOS, VATICANOS, ANGLICOS GERMANICOSQUE ; NECNON AD $AYILIANAM ET FRONTONIANAM EDITIONES CASTIGATA, INNUMER!S AUCTA ;. NOVA INTERPRETATIONE UBI OPUS ERAT, PR.EFATIONIBUS, MONITIS, NOTIS, VARIIS LECTIONIBUS ILLUSTRATA ; NOVA SANCTI DOCTORS VITA, APPENDICIBUS, ONOMASTICO ET COPIO- &1$$1MIS JNDICIBUS LOCUPLETATA ;
OPERA ET * STUDIO D. BERN. DE MONTFAUCON, MONACHI BENEDICTINI E CONGR. 8. MAURI.
EDITIO NOVISSIMA, IIS OMNIBUS ILLUSTRATA QU.E RECENTIUS TU ROME, TUM OXONII, TUM ALIBI, A DIVERSIS IN LUCKM PRIMUM EDITA SUNT SUPPLEMENTI FORMA IN HOC ULTIMO VOLUMINE COLLECTIS ET AN ALOCICE DISPOSITIS: GRAECIS EA QUA PAR ERAT CURA ET DILIGENTIA LATINITATE DONATIS;
ACCEDIT
ΜΕΙΕΤΙΙ MONACHI1 DE NATURA HOMINIS LIBER :
ACCURANTE ET DENUO RECOGNOSCENTE J;-b: MIGNE, BIBLIOTHECAE CLERI UNIVERSA, : ; ; J
SIYE Du.
CURSUUM COMPLETORUM IN SINGULOS SCIENTLE ECCLRSUAQUÍGA: RAMOS EDITOBE, ο.
v. . 9 ο» 2 9 "7. v.
» ο. ο. ὁ 1
———— UE» αρ. | "Ue :. TOMUS DECIMUS TERTIUS ET ULTIMUS. ντ —M augiuu»-O-quEE mp " SC
τενευντ 18 voLuMINA 160 FRANCIS CALLICIS.
apum.
EXCUDEBATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE EDITOREM,
IN VIA DICTA D'AMBOISE, OLIM PROPE PORTAM LUTETI.E PARISIORUM VULGO D'ENFER NOMINATAM, SEU PETIT-MONTROUGE. NUNC VERO ΙΝΤΠΑ MOENIA PARISINA,
p wy
SAECULUM V, ANNUS ΟΙ.
^. ELENCHUS .—
oPENUM QUE 1x Nó6 TOMÓ LXIV ÜONTINENTUA.
, ^ - LÀ - - . -— -* ^"
8. JOANNES GHRYSOSTOMUS GP. ARCHIEPISCOPUS.
Sermones trédééim qui B. Joannis Chrysostomi nomine circumferuntur col. 1t Synopsis eorüm que in operibus Chrysostomi observantur. | 51 Testimonia veterum de Chrysostomi scriptis. | 89 Catalogus operum omnium Chfysostomi; secundum ordinem editioris Morelli, col-
late cum hac nova editione Montefalconiana. 17 Catalogus operum omnium Chrysostomi, secundum ordinem editionis Savilii, col-
late eum hac nova editione. Montefalconiana. | 12] Catalogus Áugustauué φοῄρίστυά: S. Chrysostomi germanorum. 181 ΙΑ ommni& opéra sancli Jóannis Chrysostomi ihdex genefalis: : 1&5
SUPPLEMENTUM AD EDITIONEM MAURINO-BENEDICTINAM. SUPPLEMENTUM AD HoariLlaS. ' :
Homilia de sancja Pentfcobt , ex Spicilegio card. Anf. Maii, col. 447. — Homilia in poenitentiam Ni- nivitarum, ex Aneadails J. Marie Bandini, col. 425. — Homilia De éléemosyha et fn divitem ac Lazarum, ex ms. Naniano ap. Galláitd., cof. 453. — Homilia iii decem milliá talenta et centum denarios et de obli- vione injuriarum, ex editione Chr. Frid. Matthai, col. 445. — Homilie quinque ex editione Lipsiensi M. Guill. Theod. Maur. Becheri, qua i&men Cbrysosiomo abjudicandze videntur. Hom. 1. Ad eos qui
" magni zstumant opes et erga res vitze splendidas temere affecti fuerunt, col. 455. Hom. 3: De precatione, col. 461. Hom. ΠΠ, in illud 1 Cor. vi, 18 : « Omne peccatum quod fecerit homo, » ete., col. 466. Hom. IV, quod virtus ánimi prz omnibus honore digna sit, col. 471. Hom. 5, in illud ad Hebr. ini, 14 : « Intueamini apostolum et pontifleem, » etc., col. 479. — Homilise fragmentum quz inscribitur : « Dé lis qui ad divina μην chm attentione accedunt et in eos dui ad Encznia relicti suht, » ex Iriarti Catalogo cod. Grze*.
trit., col. 494. |
SUPPLEMENTUM AD EPISTOLAS.
S. Joannis Chrysostomi epistola ad Eudoxiam imperatricem, ut Theognosti mulieri vinetum ablatum restituat, ex editione Andre2: Gallandii, col. 495, -— S. Joannis Chrysostomi epistola ad Cesarium mo- nachum, eum versione Italica DD. Maffel, ex Canisii Thesauro edit. Basnag., col. 497.
SUPPLEMENTUM AD ÜOMMENTARIOS IN SCRIPTURAB:
Ἠθιχὸν, epilogus seu peroratio homilia: xvin S. Chrysostomi in Genesim, ex codice Naniano ΣΕ, αρ. - Mittarelli Cod. Nanian. cel. 499. — Fragmentum jn libros Regum, ex Bibliotheca nova Patrum card. Ang. Maii, col. 501. — Specimen Expositiónis 8. Joanni$ Chrysostomi in Job, ex codice xi biblioth. Mediczo-Laurentianz, pluteo 1x, ap. Bandini Anecdota Grazca, col. 505. — Fragmenta in Job ex Catena Patricii Junii, col. 508. — Frdgmenta in Salomonis Proverbia, ex Bibliotheca nova Patrum card. Angeli Maii, col. 657. — Fragetyd, T Jeremiam prophetam, ex catena Michaelis Ghislerii, eol. 759. — Fra- menta in Epistolam ad, Romastos, ex, S. Nicephori Apológetico pro sanctis imaginibus in Biblioth. nov. Patrum Ange Maji; &ql.*1 051. — Fqaktnenta in Epistolas catholicas ex catena J.- À. Crameri, col. 1059.
;. Utgtioiés pro ebieisis. "Waemonibus et aliqua infirmitate detentis, ex Goari Rituali Graecorum,
M MELETIUS MONACHUS.
"n
. JNoyi ditoris Monitum. | | col. 1073 *Melelii de natura hominis liber, ex editione $.-À. Crameri, ad codicem Parisiensem " n. 2299, optime note, collata et ex eo nonnibil aucta. 1075 Index rerum que in Meletii libró continentur. 1311 Index alphabeticus operum S. Chrysostomi ex primis verbis tractatuum, sermonum, homiliarum et epistolarum. 1321
Parisiis, — Ex typis MIGNE, ——
MONITUM
IN SERMONES TREDECIM SEQUENTES QUI! S. JOANNIS CHRYSOSTOMI NOMINE CIRCUMFERUNTUR.
Tanta tamque expedita fuit doctoris nostri concionandi facultas, ut nihil mirum, si nova subinde cjus opera eruantur e tenebris. Non paucas in superioribus tomis homilias hactenus ignotas emisimus, et un- decim simul przeclaras in duodecimo tomo dedimus, qux nunc primum in lucem prolatz sunt.
Jam pridem vero tredecim alias accepimus a clarissimo et doctissimo viro Gualtero Taylor Anglo missas, cum hac in frontispicio nota : E Codice manuscripto annorum circiler 700, quem inter alios a cenobio τοῦ Πα»τοχράτορος in monte Atho, invectos in Angliam anno 17271, suis sumptibus emit Collegii Trinitatis prases R. Bencteius, et in bibliotheca sua conservat. Has homilias exscripsit et Latine vertit Gualterus Taylor.
Accuratissime vero interpretis munere functus est : nusquam vidi versionem exquisitiorern ; ita ut, in tot sermonum decursu, paucissima, imo fere nulla, in melius mutanda censuerim. u
Jam de singulis his sermonibus disquirendum, an vere Chrysostomi sint, an falso illi adscribantur. In- numera jam vidimus, quz tanti doctoris nomen ementiebantur. Multi enim scriptores, ut opera sua ven- ditarent, illa Chrysostomi nomine insignire solebant : bibliopolz quoque, ut eimptores allicerent, aliena licet, exornabant tanti doctoris nomine. EM
I. Primus itaque sermo, de Poenitentia et de Davide, cujus initium est, Ecce hodie nobis lectus est beatus David, Chrysostomi esse omnino videtur. Stylus sancti doctoris hic. eminet : morales adhortationes pro more suo adjicit : et tres affert causas cur Deus permiserit justos, ut Abrahamum, Moysem et Davidem in peccata incidere : prima scilicet est, ut justi caveant de vila sua, neque de bonis operibus. extollantur ; secunda, ne peccatores de seipsis desperent, sed exemplo Davidis , confessionis et peenitentiz remedium adhibeant, etiamsi in peccata reciderint ; tertia, quia Jesus Christus, cum solus sine peccalo esset, alios eliam justos in peccata incidere permisit, ut postea aliis poenitentize exempluin essent.
IJ. Secundus sermo, de iis qui in jejunio continenter vivunt, ctc., cujus initium, Pugiles quidem diebus singulis, non est Chrysostomi , ut statim deprehendet quisquis ejus germana opera assidue legerit et ob- servarit. Videtur esse cujusdam Graculi commentum.
lil. Tertius sermo, de Temperantia, cujus initium, Qui disciplinis aliquibus incumbentes. Hxc item ho- milia brevissima, Chrysostomo prorsus indigna videtur. Eamdemque sententiam laturos arbitror omnes qui in legendis ejus operibus versati, et ordiendi modum, ct stvlum et brevitatem nimiam perpendent.
IV. Quartus sermo de Parabola decem millium talentorum, et contra Jud:zeos, cujus initium, Clementie Domini nostri magnificentia, est fragmentum brevissimum alicunde divulsum. Án inter opera Chrvso- Stomi laleret frustra quasivi. Ob nimiam brevitatem judicium ferri non posse videtur an sit Joannis
"Chrysostomi, necne. 20... MEM ..
V. Quintus sermo, de sanguinis fluxu laborante, cujus initium est, Aliis quidem alias negotiationes, non est Chrysostomi, sed cujusdam Grzculi, qui futilia non pauca admiscet : ac de ea qu: per duodecim an- nos sanguinis fluxu Jaboraverat ridiculo agens, quid illi singulis annis acciderit divinando profert.
VI. Sextus sermo, Quod mari similis sit hiec vita, cujus initium, Qui in mari navigant, non cst Chry- sostomi, ut quivis emunct:e naris homo, in sancti doctoris operum lectione versatus, facile deprehendet. Nam et stylus, et ordiendi atque concionandi modus, Greculum sapiunt.
VII. Septimus sermo, in illud, Simile est regnum celorum grano sinapis, cujus initium, Quid majus regno celorum. Hic sermo, comparationibus ad nauseam usque plenus, a stylo Chrysostomi videtur mihi longe alienus, nec inter genuina tanti doctoris opera accensendus est. (In Eclogas partim receptus est.)
ΥΙΗ. Octavus sermo, in illud, Si qua in Christo nova creatura, velera transierunt : ecce nova facta sunt omnia ; longissimus , qui tredecim paginas occupat, est *iri quidem docti, nec infacundi; sed qui tropis ac Bguris ad nauseam usque redundat. Initium sermonis est : Magna quidem diligentia. Pergit deinde, el per quinque paginas mulia profert de sancto Paulo quz ad propositum argumentum non pertinent, et aliquando ridicola sunt; ut cum, de auditorum attentione loquens, dicit : Et palpebras vestras tanquam cornua erectas video. Demum ad'Seripturz sacrze locum illum, Si qua in Christo nova creatura, etc., adve- nit, et quasi novam homiliam incipit. Nec stylus, nec ordiendi, nec concionandi, nec in fine perorandi modus Chrysostomi esse videtur, qui plus habet nativze elegantiz, quam artificiose diligentia, et sicubi arle ulilur, ita rem temperat, ut semper lateat artificium. Hxc autem concio ad styluin, ut ita dicam, ferreum, propius accedit.
IX. Nonus sermo, in illud, Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui ; cujus initium, Hic prolis amans pater. initio videlur de patre et suo et auditorum suorum loqui ; sicut et Joannes Chrysostomus, eum presbyter esset Antiochenus, de Flàviano Antiochiz archiepiscopo non raro loquebatur initio homi- liarum suarum. Hunc morem consulto secutus videtur qui hunc eermonem Chrysostomi nomine texuit; nam Chrysostomi non esse, tum stylus, tum ordiendi modus et concionandi ratio suadent : quod spero fatebuntur ii qui tanti doctoris opera assidue legerunt. Vidimus supra, Tom. Vl. col. 245-246, Chrysosto- muri (resbyterum Flaviano episcopo inductum ut sui loco concionaretur : sed vidimus alium quoque Tom. VI, col. 411-412 (qui Chrysostomi nomen, ut putamus, emenlitur), episcopum suum, nempe Flav.a- num memorantein.
X. Decimus sermo. in Evangelii dictum, et de Virginitate ; cujus initium est, Nullum enigma tradidit. Hunc sermonem oblongum, iropis, declamationibus et figuris ad nauseam usque referium, non esse Chrysostomi puto, sed cujusdam Greci declamatoris qui sancti doctoris nomen ementitus est.
XI. Undecimus sermo brevissimus, de Cognitione Dei, et in sancta Theophania, etc., cujus initium, Quemadmodum ii qui in visu corporeo, in quo, licet brevissimo, exordium oratione tota sequenti longius est ; sicque omnia temperantur, ut nemo non judicet hoc opusculum Chrysostomi non esse.
XII. Duodecimus sermo, in Assumptionem Doniini, cujus initium est. Quandoquidem per gratiam Dei. Hanc brevissimam homiliam indignam Chrysostomo esse fatebuntur, quotquot in ejus libris legendis ct observandis operam navant.
XIII. Deciinvs tertius sermo seu homilia, in Stagnum Genezareth. et in sanctum Petrum apostolum, cujus initium, Quando celebris est magister. Non esse Chrysostomi homiliam istaun hzec suadent : stylus a Chrysostomo longe alienus ; maxime vero dialogus ille Petri cum Jesu Christo, qui a rei veritate pluri- uum deflectit.
Parror. Gn. LXIV. Y
LT SPÜRIA QUAEDAM. 12
TOY EN ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ
ΙΩΑΝΝΟΥ,
ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ,
ΤΟΥ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ,
Περὶ uevavolac, καὶ εἰς τὸ ἀνάγνωσμα τοῦ Δανῖδ περὶ τῆς τοῦ Oüplov.
[201] δοὺ σήμερον ἡμῖν ὁ µακάριος Aavt ἀνεγνώσθη, ὁ μουσουργὸς τῆς σωφροσύνης xaX διδάσκαλος. Ὅταν γὰρ τὴν πνευματικὴν αὐτοῦ λύραν πινήνη διὰ τῶν Ὑαλμῶν, θέλγει μὲν τὴν ἀχοὴν, σωφρονίζει δὲ τὸν λογισµόν. Auk τοῦτο τοῦ Πνεύματος ἡ χάρις ᾠχονόμησε καθ) ἑχάστην ἡμέραν παρὰ πάσης σχεδὸν φυχης Χριστιανιχῆς αὐτὸν μελῳδεῖσθαι, ἵνα καὶ την ἀχοῆν εὑφραινώμεθα, xat τὴν Ψνχην ὠφελώμεθα. Ἐμοὶ δὲ πολλάχις ἐπέρχεται θαυ-
άσαι. xal πολλάχις χατ᾽ ἑμαυτὸν ἑξέστην τῇ διανοίᾳ, [οἷα] λογιζόµενος xai λέγων, Τίνος ἕνεχεν παρὰ πάσας τὰς γραφὰς τὰς kv τῇ Παλαιᾷ, τὰς ἓν τῇ Καινῇ Διαθήχῃ, τὴν τοῦ Δαυῖδ βίθλον οὕτως ἀγαπῶσι πάντες, xal τουτον
voy ἐπὶ στόματος φέρειν πάντες ἐμελέτησαν, Μωῦσῆς ἂν µέγας νομοθέτης, πρόσωπον πρὸς πρόσωπον τὸν
5v θεασάµενος * ὃς πᾶσαν τὴν χτίσιν ἐξ ἀρχῆς ἄνωθεν ἡμῖν γνωρίζων, χαὶ τὸν χτίστην ἀναχηρύττων ἔλεγεν * Ἐν ἀρχῇ ἐποίησεν ὁ θεὸς τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν rv. Καὶ τούτου βιθλίον ἐστι µέγιστον xal πάσης σοφίας πεπληρωμένον, xai μόλις [202] αὐτὸ xa0' ἑχάστην ἐχχλησίαν ἅπαξ f| δευτερον τῆς ἑθδομάδος ἀναπτύσ- σοµεν. ᾽Αλλὰ λέγεις, Τῆς Παλαιᾶς Διαθήχης ἐστί. Καὶ εἰ πρὸς τὴν τῶν ἁγίων Εὐαγγελίων ἀνάγνωσιν ; ὅπου τὰ θαύματα τῆς τοῦ Χριστοῦ παρουσίας ἀναχκηρύττεται: ὅπου θεὺὸς τοῖς ἀνθρώποις συναναµίγνυταια, χαὶ θά- νατος λόγω χαταλύεται ' ὅπου δαίμονες ἐξ ἐπιτάγμα- τος φυγαδεύονται, xal λεπροὶ λόγῳ χαθαρίζονται » ὅπου τυφλοὶ τὸ λεῖπον b τῆς φύσεως πηλῷ θεραπεύονται, xal πενταχισχίλιοι κατὰ τν ἔρημον ix πέντε ἅρτων δια- τρέφονται ὅπου λῃστῆς εἰς παράδεισον εἰσοιχίζεται, xai πόρνη καθαρωτέρα τῶν ἄστρων εὑρίσχεται * ὅπου τὰ τοῦ "lopbávo, ῥεῖθρα πρὸς ἁγιασμὸν τῶν ἡμετέρων ψυχῶν ἁγιάζεται, xat μονογενῆς Yib; παρὰ του Πατρὸς υὐὑρανόθεν ἀναχτρύττεται ' ὅπου τὴν ζωὴν ἡμῶν Χρι- στὺς ἀναχαινίδει, xat ἀναχκαινίζων πρὺς σωτηρίαν τοῦ γένους τῶν ἀνθρώπων ἀναχηρύττων λέγει’ Μακάριοι οἱ
^ Vaticanus τοῖς ἀνθρώποις σννανεστράφη. b Angikcanus male τῷ λείποντι.
ατωχοὶ τῷ αγεύματι, ὅτι αὐτῶν ἐστιν ἡ Bacidela τῶν οὐρανῶν. Μαλχάριοι οἱ πεινῶντες καὶ διΨῶντες τὴν δικαιοσύνη», ὅτι αὐτοὶ χορτασθήσονται» Αλλ' δρα, xal τούτους τοὺς νόμους ἅπαξ f| δεύτερον ἀναγι- νώσχοµεν τῆς ἑθδομάδος. 'AX)' ἑἐρεῖς, ὅτι βασιλιχοὺς στεφάνους οὗ χρῆ xaÜ' ἑχάστην ἡμέραν δημοσιεῦσαι. Καὶ τί πρὸς «0v µαχάριον ἀπόστολον Παῦλον, τὸν ῥή- τορα τοῦ Χριστοῦ, τὸν τῆς οἰκουμένης ἁλιέα, τὸν διὰ δεχατεσσάρων ἐπιστολῶν ὥσπερ διὰ διχτύων πνευµατι- xày πᾶσαν τὴν οἰχουμένην εἰς σωτηρίαν σαγηνεύσαντα * τὸν ἁρπαγέντα ἕως τοῦ τρίτου οὑὐρανοῦ, xaX πάλιν εἰς τὸν παράδεισον τὸν πιστευθέντα τὰ μυστήρια τῆς τοῦ Θεοῦ βασιλείας, ἃ οὐχ ἐἑξὸν ἀνθρώπῳ λαληται; Ἐπεὶ xaX τοῦτον bi, ε τῆς ἑθδομάδος ἀναγινώσχομεν, xal τὴν ἐπιστολὴν αὐτοῦ διὰ στόματος φέρομεν * ἀλλά πρὸς τὴν ἀνάγνωσιν µόνον τὺν νοῦν ἀνατείναντες, ταύτῃ µόνη χατά τὸν χαιρὸν ἐχεῖνον στοιχοῦμεν. Τί οὖν εἰπεῖν ἔχω πρὸς τὸν µαχάριον Δανῖδ, ὅπως fj τοῦ Πνεύματος χάρις ῥχονόμησε χαθ' ἑχάστην ἡμέραν τε xal νύχτα αὐτὸν ναχηρύττεσθαι; πάντες Y p aov ἀντὶ μύρου διὰ στό- µατος φέροµεν. Ἐν ἐχχλησίᾳ παννωγδες, xai πρῶτος χαὶ µέσος xai τελευταῖος ὁ Δαυῖδ * ἐν ὀρθριναῖς ὑμνολο- γίαις xaX πρῶτος xal µέσος xal τελευταίος ὁ Aavtó: ἐν τοῖς σχηνώµασι τῶν νεχρῶν προπομπαὶ, xai πρῶ- 40; xai τελευταῖος ὁ Δαυῖδ" iv ταῖς οἰχίαις τῶν παρ- θένων ἱστουργίαι, xat πρῶτος xai µέσος xal τελευ- ταΐῖος ὁ Δαυῖδ. Ὢ τῶν παραδόξων πραγμάτων { πολλοὶ μήτε Υραμμάτων πεῖραν τὴν ἀρχὴν εἰληφότες, ἑχμα- όντες, ὅλον τὸν Aavtó ἀποστηθίζουσιν 4, ᾿Αλλ’ οὗ µόνον ἐν ταῖς πόλεσι χαὶ ταῖς ἐχχλησίαις οὕτω χατὰ πάντα χαιρὸν xai χατὰ πᾶσαν ἡλιχίαν ἐχλάμπει, ἀλλὰ xat ἐν ἀγροῖς xai àv ἐρημίαις xa εἰς τὴν ἀοίΐχητον γῆν μετὰ πλείονος τῆς σπονδῆς χοροστασίας ἱερὰς ἀνεγείρει τῷ θ:ῷ. Ἐν µοναστηρίοις χορὸς ἅχιος ταγμάτων ἀγγελι- Xv, xai πρῶτος xai µέσος xai τελευταῖος ὁ Δανῖδ' ἐν ἀσχητηρίοις [205] παρθένων ἀγέλαι τῶν τὴν Μαριὰμ * Vaticanus δίς, Anglicanus δεύτερον. 1 Apglicanus ἀποστιχίζονσιν.
i SPURIA QUAEDAM E
SANCTI. PATRIS ΝΟΡΤΗΙ
JOANNIS CHRYSOSTOMI,
ARCHIEPISCOPI CONSTANTINOPOLITANI,
DE PCENITENT!A, ET IN LECTIONEM DE DAVIDE ET DE UXORE URLE.
Ecce hodie nobis lectus est beatus David, modn- — natur: defectu, luto sanantur, et quinquies mille ho-
lator ille temperantie et magister. Quando enim per psalmos spiritualem lyram suam movet, aures tiulcet et rationem temperat. Idcirco per gratiam Spiritus constitutum est, ut quotidie, in omni fere precatione * Cliristiana, ipse eum modulamine can- tetur, ut el auribus oblectemur, et anima juve- mur. Sxpe autem mihi mirari subit, ac frequen- ter mente attonitus fui, mecum reputans et dicens, cur prz Scripturis omnibus Veteris et Novi Tests- menti Davidicum librum ita diligunt omnes , ut hune solam in ore habere sint solliciti. Moyses magnus erat legislator , qui facie ad faciem Deum vidit ; qui totam crealioneu a principio nobis eL creatorem przedicans, dixit: In principio feci Deuscalum et ter- ram (Gen. 1, 1); hujusque liber est maximus et omni sapientia penus: tamenque vix illum semel et bis in hebdomade * in singulis ecclesiis aperimus. At dicis, Testamenti veteris pars est. Quid autein de sancto- rum Evangeliorum lectione? ubi presentis Christi mi- racula pradicantur;ubi Deuscum hominibus versatur, et mors verbo dissolvitur ; ubi demones mandato fu- gantur, et leprosi verbo mundantur, ubi czci,sublato
* Ms. auglicsnus, in omni (ere anima. * Vaticauus, semel in anno.
mines in descrto ex quinque panibus aluntur; uhi la- tro in. paradisum introducitur, et meretrix ipsis si- derihbus purior reperitur; ubi Jordanis fluenta ad sanclificationem animarum nostrarum consecrantur , el unigenitus Filius a Patre de coelo. declaratur; ubi vitam nostram Christus renovat , et renovando ad s3- lutem humani generis pr:edicans ait : Beati pauperes spiritu, quoniamipsorum est regnum celorum : Beati qui esuriunt. et sitiunt. justitiam ,| quoniam ipsi saturabun- tur (Matth.V, 5 et 6,? Verum attende, has quoque le- ges semel aut bis in hebdomade legimus. Dices vero, non oportere coronas regias quotidie publicas facere. Quid porro de beato apostolo Paulo, Christi oratore, terrarum orbis piscatore: qui, per quatuordecim Epi- stolas, tanquam per retia spiritualia, totum orbem ad salutem irretivit; qui usque ad tertium calum, etrur- sus in paradisum raptus est; cui credita sunt mysteria regni Dei, qu:e non licet homini loqui ( ll Cor. Xl, 4)? quandoquidem et bunc bis solum in hebdomade le- gimus , ejusque Epistolam iu ore habemus ; sed lec- tioni tantum animo intenti, buic uni illo tempore opeé- ram damus. Quid igitur dicendum mihi suppetit de beato Davide, qua ratione per Spirilus graliam provi- sum sit ut singulis diebus el noctibus praediceretur ? omnes enim illum pro unguento portamus in ore. ln ecclesia sunt pervigilia; ac primus, mediuset ultimus est David: in inatutinis byimnorum canticis, primus,
WU SPURIA QUAEDAM. Tz
medius et ultimus est David : in tentoriis ubi mortuo- mum deducliones, primus et postremus est David : in aedibus virginum, ubi textur:e fiunt, et primus et me- ' dius et postremus est David. O res inopinatas! mul- ti qui ne litterarum quidem principia noverunt, totum tamen Davidem edocti, ordine recitant, ac non modo :In urbibus et ia ecclesiis, omni tempore et per aetates «itze omnes, clarescit, sed etiam in agris, in desertis :et per terram non habitatam cum sedulitate plurima 'wipudia sacra Deo excitat. In monasteriis, ubi chorus sanctus ordinum angelicorum , εἰ primus, medius et postremus est David : in asceterils, ubi 66 vir- ginum Mariam imitantium, et primus, medius et pos- tremus est David : in desertis viri sunt crucifixi cum Deo versantes ; ac primus, medius et postremus est David. Et omnes quidem homines naturalis per noc- tem somni tyrannidem patientes, in profundum de- trahuntur : David vero solus instat, οἱ servos Dei ad angelica excitat pervigilia, terram in coelum conver- tens, et homines angelis zequales efficiens, vitam nos- tram in omnibus ornans, el factus omnibus omnia, et per omnia vitam nostram angelicam reddens : cum pheris una crescens, juniorcs ad imelligentiam provo- cans, virginibus continentiam largiens, senioribus donans securitatem, peccatores ad poenitenti.m advo- cans et dicens, Confitemini Domino quoniam bonus ( Psal. CX VII, 1) : eos qui per poeniteu:iam recte pro- cesserunt corroborans et dicens, Delicta juventutis mec el ignorantías meas ne memineris (Ibid., XIV,7) : eos qui beneficia acceperunt ad gratiarum actionem ex- citans et dicens, Quid reiribuam Domino pro omnibus que retribuit mihi (1b., CXV, 5)? crebro peccantes ad confessionem provocans bis verbis, Si iniquitates ob- servaveris, Domine, Domine,quis sustinebit (15., CX XIX, $) ? eos qui qu:erunt a Deo misericordiam erudieus et dicens, Miserere mei, Deus, secundum magnam miseri- cordiam tuam (Ibid., L,1 ): eos qui ad sacerdotale mu- nus vocantur muniens ac dicens, Ne projicias me a acie tua (1b., L, 15): in jus raptos instruens his ver-
is, Redime me a calumniis hominum (Ib., CXVIII, 154) : metueutes inimicorum irruptionem admonens et dicens, Eripe me de inimicis meis, Deus (15.,L VIII, $):exspectantes et beneficiis affectos ad gratiarum ac- tionem excitans his verbis, Exspectans exspectavi Do- eninum, et intendit mihi, et exaudivit preces meas (10., XXXIX, 2).
Ο magnam citharam animas hominum per orbem 'habitabilem, quasi nervos quosdam, ad confessionem unam pulsantem ! Et quomodo vir talis et tantus, qui multitudines hominum * ornat, et sermones emnco- miasticos superat; qui regimen angelicum in terra con- s9iituit, et cum angelorum fausta acclamatione in cce- lo corouatur : quomodo, inquam, permissum est ut in duo pr:ecipua peccata delaberetur? nam peccato- rum pracipua. sunt, Non occides, non swachaberis (Ered. XX, 15, 14) ; et ut in heec. precipua peccata
elaberetur permissum est. ldeo sepe hzc uiecum reputns et animadvertens, mente attonitus sum, et sicut navigium iu mari absque nauclero luc et. illuc oircumlatum fluctibus jactatur, ita mihi s:epe ratioci- nia procellis commota sunt *, cogitanti ac dicenti:
uomodo vir tantis bonis exornatus, rex et propheta, Christi servus et pater : servus, secundum naturam ; pater, secundum carnem ; nam Liber generationis Jesu Christi, filii David (Math. 1, 4); virlutibus magis, quain diademate ornatus ; amictus veste purpurea, et humi- litate indutus, dicensque : Domine, won est exaliatum vor meum , neque elati sunt oculi mei, neque ambulavi in magnis, neque in mirabilibus super me ; si non hu- Trüiliter sentiebam, sed exaltavi animam meam, sicut ab- (actatus (Psal. CXXX, 4, 2) ; qui tolerantize malorum coronavit metas, ct ait: Domine Deus. meus, | si feci istud, si esi iniquitas in manibus meis, si reddidi retri-
5 Vatic., mores hominum. -- 3 [u anglic. male ita mihi sepe commota sunt ratioci- niorum procella.
buentibus mihi mala (Ps. VII, 4,5). qui nón modo su- perbiam excutit, sed etiam superbos abominatur ct ait: Non habitabit in medio domus mee qui facii super - biam : qui loquitur iniqua, non direxit in conspectu ocu- lorum meorum (1b., C, 7) : qui cum fiducia dicit Deo: Igne me examinasti,et non esi inventa in me iniquitas( Ib. ,
VI, 5). Quid autem loquor? quorsum ejus. testimoniis usus sum? Sxpe etiam dicunt nonnulli : Fide non est di- gnus qui sibi ipsi perhibet testimonium; alius ejus ope- ra testetur, alius ejus coronarum sit przco, alius ejus vite sit testis, ut οἱ fidedignius sit testimonium. Quei porro fide dizniorem habemus Deo dicente : Inveni David Filium Jesse, virum secundum cor meum (Act. XIII, 22). Quid hoc testimonio tutius? Ac quomodo vir tantis clarus operibus bonis , qui secundum cor Dei fuisse asseritur ; quomodo, inquam. in peccato- rum pr:cipua deferri permissus est? Non occides, non mochaberis : et homicida et meechus est propheia Dei? Iste enim locus vobis hodie lectus est. Non criminor prophetam, absit; sed vitam vestram in tuto pono, ut cum mulia recte feceris, ie ipsum munias ne cadas. Sic enim Apostolus quoque dixit : Qui se existimat stare, videat ne cadat ( Cor. X, 12). Idcirco enim et ipse David frequentius dixit: 7n finem ne disperdas (Psal. LVII, 1, et LXX, 18) : ideo ipse quoque supplicans dixit: Et usque in senectam el se- nium, Deus, ne derelinquas me. Cur ergo in tantum de- {οἱ peccatum permissus est? Tribus de causis : qui-
usnam, ego dicam: tu modo cum omni attentione animum adhibe. Primum, ut justi caveant de vita $U3, Sive asceUe, sive eremite ; nec dicant, Multa przclare feci, multis ornor virtutibus: jejuno, vigilo, precor, lacrymas fundo, sacco amictus sum, corpus meum exercitiis marcidum reddidi ; non ultra timeo irruptiones diaboli, ea przclare gessi qux coronas mereantur. Ne erres, o homo, ue sis animo elitus ; non plus fecisti quam David : audi illum dicentem : Genua mea infirmata sunt a. jejunio, caro mea immu- lata est propter oleum; et rursum, Cum mihi molesti essent, induebar cilicio, et humiliabam in jejunio anmi- mam meam (Psal. CVHI, 24, et XXXIV, 12). Au- di illum de vigiliis loquentem : Media nocte surge- bam ad confitendum tibi ; et iterum, Sepiies in die laudem di. tibi (Psal. CXVIII 62,et 164) : audi illum de laerymis dicentem : Laboravi in. gemitu meo, la- vabo per singulas noctes lectum meum, lacrymis meis stratum. ineum rigabo (Ibid., Vl. 10) : audi illum de ascetica vita dicentem: (Quia cinerem tanquam panem manducabam , et potum weum cum fletu miscebam (Jbid., Cl, 10). Cur autem tibi profero verba prophe- t$ David? audi iterum testimonium Dei dicentis : Inveni David filium Jesse, virum secundum cor meuin (Act. ΧΗΙ, 22). Et tamen post tauta bona opera in ta- les lapsus deferebatur. Ne itaque audax sis, sed quo- tidie caveas secundum Apostoli admonitionem dicen- tis, Qui se existimat stare, videat ne cadat (1 Cor. X, 12). En primain causam ; jam accipe secundam : Ne peccatores de seipsis desperent, sed si quis vel quo- tidie peccet, ut quotidie confiteatur. Si decies inillies peccaveris, decies millies conütere ; nihil enim est des- peratione deterius. Si quis cum peccata commisit des- peraverit, non amplius ad medelam currit. Nonne vides medicos, si de quoquau desperaverint, non. amplius medelam adhibere,sed zgroto dicere : Si quid dare ve- lis, non accipimus : morbus enim ille non amplius medelam admittit: malum morbi superavit artis re- media? IIzc dicunt ii qui desperant ; si vero sanitatem exspectent,omnia faciunt, et medicamenta adhibent pro
. salute xgroti. lta si quis desperaverit ob peccatum, pu-
lans non esse penitenti salutem, in majora mala νε ἱρ- sum impellit. Idcirco si cogitaveris summorum pecca- torum liomicidii et adulterii medelam οἱ curationem contigisse prophete; etiamsi decies miilies pecces, teipsum confessioni dedas. Hoc autem dico, non hor- taus ad peccandum , sed peccatores ad. confessionem vocans : quandoquidem Deus, hominium amans, ma- gua etiam peccata delet. Quid enim majus. boinicidio
45 SPUIRIA QU/EDAM. tt
µιμουµένων, xal πρῶτος, xat µέσος xat τελευταῖος ὁ Δανῖδ * ἓν ἑρημίαις ἄνδρες ἑσταυρωμένοι προσομιλοὺν- ες τῷ θεῷ, xal πρῶτος xal µέσος xal τελευταῖος ὁ 4avtó. Καὶ πάντες μὲν ἄνθρωποι τῷ φυσιχῷ τῆς νυ- κτὸς ὕπνῳ τυραννούµενοι, πρὸς βάθος χαθέλχονται ' xal Δαυῖδ μόνος ἐφίσταται, χαὶ τοὺς τοῦ θεοὺ δούλους εἰς ἀγγελιχὰς παννυχίδας διεγείρει, τὴν γῆν οὐρανὸν à
γαζόµενος. Χαὶ τους ἀνθρώπους ἰσαγγέλους ποιῶν, τὸν ἡμέτερον βίον χατὰ πάντα διαχκοσμῶν, xai τοῖς πᾶσι τὰ πάντα γινόµενος, xal διὰ πάντων τὸν ἡμέτερον βίον ἀγγελικὸν ἐργαζόμενος ᾽ παιδίοις συναυξανόµενος, νεω- τέρους εἰς σύνεσιν προσχαλούμενος, παρθένοις σωρρο- σύνην χαριζόµενος, πρεσθυτέροις ἀσφάλειαν δωρούµε- νος, τοὺς ἁμαρτωλοὺς εἰς µετάνοιαν προσκαλού ενος xa λέγων. Ἐξομο.ογεῖσθε τῷ θΘεῷ, ὅτι ἀγαθός * τοὺς χατορθώσαντας Ex µετανοίας ἀσφαλιξόμενος xat λέγων’ ΑἉμαρτίας γεότητός µου καὶ ἀγγοίας µου μὴ µγη- σθῇς ' τοὺς τὰς εὑεργεσίας δεξαµένους εἰς εὐχαριστίαν δ.εγείρων χαὶ λέγων’ Τί ἀἁνταποδώσω τῷ Κυρίφ περὶ πάντων ὧν ἀνταπέδωκέ uoi; τοὺς πολλάκις ἁμαρτά- νοντας εἰς ἐξομολόγησιν ἀνακαλούμενος καὶ λέγων’ Εάν
ἀγομίας παρατηρήσ]ις, Κύριε, Κύριε, cic ὑποστήσε- ται; τοὺς ἐπιςητοῦντας ἐλεημοσύνην παρὰ του Θεου
Σιδάσχων xai λέγων Ἐλέησόν µε, ὁ θεὺς, κατὰ τὸ μέγα Σ.1εός cov: τοὺς κληθέντας εἰς ἱερωσύνην ἀσφα- κιζόµενος xal λέγων Mi) ἁποῤῥίψῆης µε ἀπὸ του προσ- ώπου σου. τοὺς εἰς διχαστῄήριον ἑλχομένους διδάσχων xai λέγων ' Λύτρωσαί µε ἀπὸ συχοφαντἰας ἀνθρώ- Κων * τοὺς φοθουμένους Expo ἑπανάστασιν νουθετῶν xai λέγων. ᾿Εξε.οῦ µε éx τῶν ἐχθρῶν µου, ὁ θεός ' τοὺς ὑπομένοντας χαὶ εὐεργετουμένους εἰς εὐχαριστίαν διεγείρων χαλλέγων "Yxogérur ὑπέμεινα τὸν Κύριο», καὶ προσέσχε pot, καὶ εἰσήκουσε τῆς δεήσεώς µου. Ὢ µεχάλης χιθάρας, τὰς ψυχὰς τῶν ἀνθρώπων τῆς οἱχουμένης, ὥσπερ γευράς τινας, εἰς μίαν ἐξομολογ/αν ἀνακρουομένης! Καὶ πὼς ὁ τοιοῦτος xal τηλικουτος, ὁ τὰ ᾖθη. τῶν ἀνθρώπων διαχοσμῶν, καὶ τοὺς λόγους τῶν ἐγχωμίων ὑπερνικῶν, ὁ τὴν τῶν ἀγγέλων πολιτείαν ἐπὶ γης συνστησάµενος, χαὶ τῇ τῶν ἀγγέλων cogna xac οὐρανὸν στεφανούµενος * πῶς guveytopt Or τὰ δύο χεφά- λαια τῶν ἁμαρτημάτων ἑξολισθῆσαι; Τὰ γὰρ χεφάλαια τῶν ἁμαρτημάτων, OO φυγεύσεις, οὗ µοιχεύσεις * xal πρὸς τὰ δύο ταῦτα χεφάλαια τῶν ἁμαρτημάτων σννεχω- οἤθη κατενεχθῆναι. Διὰ τοῦτο πολλάκις κατ’ ἑμαυντὸν Υενόµενος, xal ταῦτα λογισάµενος ἑξέστην τῇ διανοίᾳ * χαὶ χαθάπερ πλοῖον ἓν πελάχει τοῦ χυθερνήτου χωρ ὧδε x&xel περιφερόμενον τοῖς χύμασι χλυδωνίζεται, οὕτως ἐσαλεύθη µου πολλάχις ὁ λογισμὸς ταῖς τριχυ- µίαις b, διανοουµένου xal λέγοντος' Πῶς ὁ τοσούτοις ἀγαθοῖς χαταχεχοσμηµένος ἀνῆρ, ὁ βασιλεὺς xal προ: φήτης, [204] ὁ τοῦ Χριστοῦ δοῦλος xal πατήρ ᾽ δοῦυλος Χατὰ φὺύσιν, πατὴρ χατὰ σάρχα Βί6Ίος γὰρ Υενέ- σεως Ιησοῦ Χριστοῦ viov Δαυῖδ * ὁ ταῖς ἀρεταῖς μᾶλλον f| τῷ διαδήµατι χαταχοσμούμενος * ὁ τὴν ἆλουρ- γίδα περιδεθληµένος, xai ταπεινορροσύνην Ίμφιεσμέ- vog xat λέγων Κύριε, οὐχ ὑὐψώόη ἡ καρδία pov, οὐδὲ ἐμετεωρίσθησαν οἱ ὀφθα.μοί µου, οὐδὲ ἐπο- ρεύθην ἐν uepáAoic, οὐδὲ v θαυµμασἰοις ὑπὲρ ἐμό' εἰ μὴ ἑταπειγοφρόνουν, dAAá ca τὴν γυχήν κου ὡς τὸ ἀπογεγαϊακτισμέγον" ὁ τοὺς τῆς ἀνεξι- zaxlag ὅρους στεφανώσας xal λέγων ' Κύριε ὁ θεός µου, εἰ ἐποίησα tovto, el ἔστι» ἀδικία ἐν χερσί µου, εἰ ἀγταπέδωχκα τοῖς ἀγταποδιδοῦσί uot xaxá* ὁ μὴ μόνον ὑπερηφανίαν ἀποσειόμενος, ἀλλὰ xal τοὺς ὑπε £ τφάνους ἁποστρεφόμενος xat λέγων * OO κατοικεῖ µέσιῳ τῆς οἰκίας µου ποιῶν ὑπερηφανίαν, «ναλῶν ἄδιχα οὗ χατεύθυγεγ ἐγώπιον τῶν ὀφθα.ϊ]μῶν pov * ὁ λέγων μετὰ παῤῥησίας τῷ 8cp* ᾿Επύρωσάς µε, καὶ ovx εὑρέθη ἐν ἐμοὶ ἁδιχία. Καὶ τί λέχω ; διὰ τί ταῖς αὐτοῦ µαρτυρίαι, χέχρηµαι; Καὶ πολλάχις τινὰς λέ- Ίουσιν’ Οὐχ ἔστιν ἀδιόπιστος ἑαυτῷ μαρτυρῶν * ἕτερος Μαρτυρῄήσῃ τοῖς τούτου χατορθώμασιν, ἕτερος αὐτοῦ τοὺς στεφάνους ἀναχηρυττέτω, ἔἕτερος τῷ Bi τούτου µαρτυρείτω, ἵνα xal γενηται μᾶλλον ἀξιόπιστος ἡ µαρ- *upla. Καὶ τίνα ἔχομεν ἀξιοπιστότερον τοῦ Θεοῦ του 2έγοντος Ebpor Δαυῖὸδ τὸν τοῦ Ἰεσσαὶ, ἄνδρα κατὰ
* Anglic, à τὰς Όλας. ] b Ang.ic. male, οὕτως ἐσαλεύθησά» µον πολλάχις τῶν λογι- ευῶν αἱ τριχυµίαν.
tiv χαρδίαν µου. Ti ταύτης τῖς μαρτυρίας ἀσφαλέ- στερον; Καὶ πῶς ὁ τοσούτοις χομῶν χατορθώµασιν, 6. χατὰ τὴν καρδίαν τοῦ θεοῦ μαρτυρούµενος, πῶς εἰς τὰ. χεφάλαια τῶν ἁμαρτημάτων συνεχωρήθη χατενεχθῆναι ; Ov φονεύσεις, οὐ μοιχεύσεις ' xat φονεὺς xat. μοιχὺς. ὁ Προφήτης τοῦ Oto) ; Τοῦτο (à ὑμῖν σΊµερον ἀν- εγνώσθη τὸ joptov: 00 διαδάλλω τὸν Προφήτην, p γένοιτο, ἀλλά τὴν ὑμετέραν ζωὴἣν ἀσσαλίζομαι, v ὅταν πολλὰ χατορθώσῃς, ἀσφαλίσῃς σαυτὸν, ἵνα μη: πέσ]ς. Οὕτω γὰρ xai ὁ Απόστολος ἔλεγεν' 'O δοχων ἑστάναι, BAgnéto μὴ πἐσῃ. Διὰ γὰρ τοῦτο xal αὑτὺς ἔλεγε συνεχάστερον ὁ Δανῖδ' Elc τὸ téloc μὴ δια- - Φθείρῃς διὰ τοῦτο χαὶ αὐτὸς προαευχόµενος ἔλεγε Καὶ ἕως γήρως καὶ πρεσθείου à θεὸς μὴ éyxataAL- πῃς µδ. Τίνος οὖν ἕνεχεν εἰς τοσαύτην ἁμαρτίαν συν» εχωρήθη κατενεχθῆναι; Τριῶν ἕνεχεν πραγμάτων; ποίων, ἐγὼ λέγω᾽ µόνον σὺ πρόσεχε μετὸ πάσης ἀχρι- θείας. Πρῶτον διὰ τὸ τοὺς δικαίους σφαλίζεσθαι περὶ τῆς οἰχείας ζωῆς, ἢ τοὺς ἀσχητὰς Ἡ τοὺς ἐρημίτας, καὶ uh λέγειν, Πολλὰ χατώρθωσα, πολλαῖς ἀρεταῖς xa- ταχεχόσµηµαι * νηστεύω, ἀγρυπνῶ, εὔχομαι, δαχρύω, σάχχον περιθέθληµαι, τὸ σῶμά µου ταῖς ἀσχήῆσεσι χατεμάρανα. οὐκ ἔτι φοθοῦμαι τὰς ἑπαναστάσεις τοῦ δαδὀλου, χατώρθωταί µοι λοιπὸν τὰ τῶν στεφάνων. Mhà πλανῶ, ἄνθρωπε, n ἐπαρθῇς τῇ διανοίᾳ» οὐχ ἑποίησας πλέον τοῦ Δαυῖδ' ἄχουσον αὐτοῦ λέγοντος." Τὰ rórará µου ἠσθέγησαν ἀπὺ νηστείας, xal ἡ σἀρξ µου ἡ κ ἑοιώθη δι) EÉAatoy* χαὶ πάλιν, Ἐν τῷ αὐτοὺς z'psvoyAeiv. uoc [205] ἐνεδυόμην σάκκον, καὶ ἔτῃ-- πείνουν ἐν γηστείᾳ τὴν γυχήν µου. "Axoucoy αὐτοῦ. περὶ τῆς ἀγρυπνίας λέγοντος" Μεσονύκτιον ἐξεγειρό- Μη» τοῦ ἐξομο.]ογήσασθαί σοι" καὶ πάλιν, Ἔπε της ἡμέρας ᾖνεσά σε ἄκουσον αὐτοῦ περὶ ὅδα- χρύων λέγοντος Ἑκοπίασα ἐν τῷ στεναγμῷ µου" λούσω καθ ἑκάστην νύκτα τὴν xAivnv uov* ἐν óáxpuvcl µου τὴν σερωμνήν µου βρέξω" ἄχουσον. αὐτοῦ περὶ ἀσχήσεως λέγοντος' "Ότι σποδὸν ὡσεὶ. ἄρτον ἔφαγον, καὶ τὸ πόµα µου μετὰ κ.λαυθμοῦ. ἐκίρνων. Καὶ τί σοι λέγω τὰ τοῦ προφίτου Aavtb;. ἄχουσον πάλιν τῆς μαρτυρίας τοῦ θεοῦ τῆς λεγού- ane ' Εὗρον Aavtó τὸν τοῦ Ἰεσσαὶ, ἄνδρα κατὰ t καρδίαν pov. Καὶ ὅμως μετὰ τοσαῦτα χατορθώ- µατα εἰς τοιαῦτα κατηνέχθη σφάλματα. Mh οὖν θαρ- σήσῃς, ἀλλὰ xa0' ἑκάστην ἡμέραν ἀσφαλίζου, δεχός µενος τὴν παραίνεσιν τοῦ Αποστόλου τὴν λέγουσαν -- '0 δοκῶν ἑστάγαι β.επέτω ui) πέσῃ. Ἰδου τὸ πρῶ- τον αἴτιον * λάμθανε xal τὸ δεύτερον * ἵνα μὴ οἱ ἆμαρ- τωλοὶ ἀπογινώσχωσιν ἑαυτῶν, ἀλλ εἴ τις xal καθ ἑχάστην ἡμέραν ἁμαρτάνῃ, ἵνα xa0' ἑχάστην ἡμέραν.. ἐξομολογῆται. Κἄν µυριάκις ἁμαρτάνης , μυριάκις ἐξομολόγησαι ' οὐδὲν γὰρ χεῖρον ἀπογνώσεως. Ἐάν - τις ἀπογνῷ ἁμαρτίας ἁμαρτήσας, οὐκ ἔτι εἰς ἴατιν. ἐπιτρέχει. Οὐχ ὁρᾷς τοὺς ἱατρούς; ἐὰν ἀπογνῶαι τίνος, οὐκ ἔτι προσάγουσι θεραπείαν͵ ἀλλὰ λέγουσι τῷ ἀἆσθε- vtl: EI τιθέλεις δοῦναι ἡμῖν, οὗ λαμθάνοµεν ο * οὐχ ἔτι γὰρ ἐπιδέχεται τὸ νόσηµα τοῦτο θεραπεἰαν' ἑνίκησεν Ἶ χαχία τοῦ νοσῆματος τὴν θεραπείαν τῆς τέχνης. [αΌτα λέγουσιν ἁπαγορεύοντες * ἀλλ ἐὰν προσδοχἡσω: σιν ὑγείαν, πάντα ποιοῦσι, xal προσάγουσι φάρµμαχα πρὸς σωτηρίαν τοῦ νοσοῦντος. Οὕτως ἑὰν ἀπογνῷ τις τῆς ἁμαρτίας d, ὅτι οὐχ ἔστι τῷ μετανοοῦντι σωτηρία, εἰς μείζονα xaxà ἑαυτὸν ὠθεῖ. Διὰ τοῦτο, ἐὰν ἐννοῆσῃς ὅτι xal τῶν ἄχρων ἁμαρτημάτων, φόνον χαὶ µοιχείας, Ὑέγονε θεραπεία xai laci, πρὸς τὸν προφήτην, xy µυριάκις ἁμαρτάνῃ-, εἰ, ἑξομολόγησιν ἑαυτὸν παραδῷς, Touto δὲ λέγω, οὐ προτρεπόµενος εἰς τὸ ἁμαρτάνειν, ἀλλὰ τοὺς ἁμαρτάνοντας εἰς Εξομολόγησιν προὔχαλού- µενος * ἐπειδὴ ὁ Θεὸς φιλάνθρωπος iy χαὶ τὰ μεγάλα τῶν ἁμαρτημάτων ἐξαλείφει. Τί γὸρ μεῖζον qóvov. χαὶ µοιχείας; xat ὅμως ἄκουσον τοῦ Ἡροφήτου λέγον- τος, αὐτοῦ τοῦ ἁμαρτήσαντος' Εἶπα, ᾿Εξαγορεύσω κατ ἐμοῦ τὴν ἀνομίαν µου τῷ Κυρίφ, xal σὺ dg- ἤχας τὴν ἀσέδειαν τῆς χαρδίας pov. Διὰ τοῦτο xal τὰ μεγάλα τῶν ἁμαρτημάτων ὁ Ἀριστὸς ἐπιδημήσας αυν- εχώρησεν’ τὸν λῃστὴν εἰς τὸν παράδεισον εἰσήγα]ε, τὸν τελώνην εὐαγγελιστῆν εἰργάσατο, τὸν ὑθριστὴν καὶ
e [n Anglicano cod. hac vitiala sic leguntur, ἀλλὰ λέ- γονσι τῷ νοῦρῳ, el τι θέλει, δὸς ὃ βούλεται. d Yatic. tate ἁμαρτίαις.
15 SPURIA QUAEDAM. 10
άσφημον Παῦλον ἁπόστολον τῆς οἰχουμένης πεποίη- i ἵνα καὶ σὺ μὴ ἀπογνῷ- NOM ap ἆξομολο- γούµενος τὴν θεραπείαν ὑποδέξη. ᾿Εξομο.]ογεῖσθε τῷ Κυρίφ. ὅτι ἀγαθὺς, ὅτι εἲς τὸν αἰῶγα τὸ ἔ.εος αὐ- του. Ἰδου δεύτερον αἴτιον * λάθε xa τὸ τρίτον. Ἔμελ- λεν ὁ Σωτὴρ ἡμῶν ἐπιδημεῖν κατὰ τὴν ἕνσαρχον αὐτοῦ [206] παρουσίαν, xat τὸ φύραμα τῆς ἡμετέρας ca2xbs ἀναλαμθάνειν, xal μετὰ τῶν ἀνθρώπων συναναστρέἑ- Φεσθαι ' ἀλλ᾽ ἐπειδὴ θεὸς Tv xal μόνος ἀναμάρτητος, αυνεχώρησε τοῖς διχαΐοις, χατὰ τὴν οἰχείαν προαίρε- σιν ἀνθρωπίνοις σφάλµασι περιπεσεῖν ' οὐχ αὐτὸς εἰς αὐτὴν αὐτοὺς χαλέσας τὴν ἁμαρτίαν, ἀλλὰ προαιρέσει συγχωρῄήσας ὁδεύειν χατὰ τὸν ἴδιον σχοπὀν. Οὕτω γοῦν xai ᾿Αθραὰμ ἥμαρτεν ἀπιστήσας, χαὶ διὰ τοῦτο τιµω- ρίαν ἑδέξατο παρὰ τοῦ Θεοῦ. Kal δου.εύσει τὸ σπόρμα σον ἔτη τετραχόσια. Καὶ máy ὁ Μωῦσῆς, μὴ δοξάσας τὸν shy, ὅτε τὸ ὕδωρ Ex πέτρας τοῖς ἀχα- ρίστοις ἑδωρήσατο * χαὶ διὰ τοῦτο πρὸς αὐτὸν ὁ θεός - Kal ἵδῃς τὴν nv της ἑπαγγελίας, καὶ οὐκ εἰσ- εεύσῃ ἐν αὐτῃ. Οὕτω xal τούτῳ συνεχώρησεν εἰς ἁμαρτίαν ἐμπεσεῖν, ἵνα μόνος αὐτὸς iv ἀνθρωπίνῳ σώ-
ματι ἀναμάρτητος εὑρεθῃ. Διὰ τοῦτο xal ὁ προφήτη Aavtó, ὅτε 1 ιπὸν εἰς τὴν ἐξομολόγησιν ἦλθε τοῦ ARA τηματος, τοῦτο ἔλεγε τῷ «p^ Σοὶ uórq ἥμαρτον καὶ τὸ πονηρὸν ἑνώπιόν σου ἐποίησα. A τὶ:, Ὅπως ἂν διχαιωθῇς ἐν τοῖς «όμοιο σου, καὶ γικήσῃς ἐν τῷ χρἰνεσθαί σε. "Ev τῷ τὴν ἡμέραν ἑχείνην ἐλθεῖν φησίν' ἐχεῖ φανῆναι ἡμέτερον φύραμα, χαθήµενον Ev δεξιᾷ τῆς μεγαλωσύνης του θεοῦ' Κάθου γὰρ ἐκ δεξιὼν µου, ἕως ἂν θῷ τοὺς ἐχβρούς σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου. Ἐν ἐχείνῃ τοίνυν τῇ ἡμέρᾳ φανεῖται xai τὸ cupa, ὅπερ ἀνέλαδεν ἐκ τῆς ἡμετέρας φύσεως, ἀν- θρώπων εἰσπραττομένων. "Ανω σώμα χαὶ κάτω σῶμα' ”Ογογται γὰρ, qno, εἰς ὃν ἐξεκέντησαν. ᾽Αλλὰ τὸ p ἁμαρτίαις βεθαρηµένον, cout ἔστι τὸ fju£tepov: τὸ ἑ ἁμαρτίαν μὴ πεποιηκὸς, ἀλλὰ τὰς δίχας τῶν ἆμαρ- τηµάτων εἱσπραττόμενον θεῖόν ἐστι. Διὰ τοῦτο ΄Οπως ἂν διχαιωθῇς ἐν τοῖς «Ἰόγοις σου, xal γιχκήσῃς ἓν τῷ κρίγεσθαί cs. Πῶς: ᾿Επειδήπερ dpaptíav ovx ἐποίησεν», οὐδὲ εὑρέθη δό.Ίος ἐν τῷ στόµατι αὐτοῦ. Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. ᾽Αμίν.
B. Tov αὐτοῦ περὶ τῶν àv γηστείἰᾳ σωφρογούνγτω», xal διαγωγῆς διαφόρων προφητῶγ.
Οἱ μὲν ἀθληταὶ xa0' ἑχάστην ἡμέραν γυμναξόµενοι xa την τέχνην αὔξουσι, xaX τὴν χατὰ τῶν ὑπεναντίων νίχην ῥᾳδίως λαμθάνουσιν; οἱ δὲ γε ὁρομεῖς ἐν τῇ xa0- ημερ.νῆ µελέτη τῆς εὐστροφίας εὐχινήτους τὰς ἁρμο- vlac ἀπεργαζόμενοι πρὸς προσδοχίαν ταχίστην ὀξύνον- και. Τὸν αὑτὸν 6f τρόπον χαὶ οἱ πχτέρες συνεχέστεροὺ
d; διδᾶσχειν ἐπιτρέπουσιν, ἵνα τὴν ἐν τῷ διδάσχειν
σφἀλειαν £x τῆς του λόγου μελέτης ταχεῖαν ἡμῖν προσ- ποιησώμεθα. Δεῦρο τοίνυν, ἀγαπητοὶ, τὸν Ἰωσὴφ ἰχνηλατήσαντες, τὴν Αἰγυπτίαν ἁμαρτίαν λείποντες,
υμνοὶ τοῦ µίσους πρὺς τὴν σωφροσύνην ἑκδράμωμεν. ka γὰρ. εἰ καὶ Ἰωσὴφ τὸ τῆς σαρχὸς κάλυμμα, ἀλλ' οὔ γε τῆς σωφροσύνης δόξης λαμπβρότερων εἶχε τὸ ἕν- ὅυμα; Σωφροσύνης ἁγνεία τοὺς πατέρας συσφίγξασα στύλ.ὺς ἁδαμαντίνους τῇ [207] οἰκουμένη ὑπήρεισε, τὰς μὲν εὐχὰς εἰς οὐρανὸν ἐχτείνοντας, τὰς δὲ ψυχὰς τῶν ἀνθρώπων ἐπὶ γῆς θεραπεύοντας. Μωῦσῆς ὁ µαχά- ptos σωφροσύνῃ ἑαυτὸν περισφίγξας, στῦλος σωτηρίας «ol; Ἑθραίοις γέγονεν ἐν Αἰγύπτῳ, xat τῶν μὲν πρω- τοτόχων θύρας τῶν Αἰγυπτίων ἑδάφιζε, τοὺς δὲ φωτο- φόρους παΐδας τῶν Ἑθραίων ἑμακάριζε * xaY τῷ μὲν
Loa χαὶ τοῖς µάγοις στῦλος ἀνθίστατο, Ἰησοῦὺς ob ὁ τοῦ Nauh, τὴν σωφροσύνην σύνευνον ἔχων, οὑὐρανίοις φωστῆρσιν ἑἐχέλευε * τοῦ γὰρ ἡλίου τοὺς δρόμους ἔχω- λυε, xai τῆς σελήνης τοὺς ὄρους ἐπήγνυε, xat τῆς ἡμέ-
ς τὸ φάος ἐμῆχυνε. Πότε δὲ τοῦτο; Ὅτε ὑπὲρ l'a- Gay τὸν πόλεμον * ἔλεγε * Στήτω ὁ ἡλιος κατὰ Γα- Cai, xal ἡ σελήνη κατὰ φάραγγα Ε.ώμ. Οὗτος πο- ταμὸν διέτεµε, λαὸν περιέσωσεν, χαὶ εἰς τὴν ἁγίαν γην
ιν τους ᾿Εδραίους ἐπέστρεφρεν οὗτος τείχη ἑῤῥί- πιζε, καὶ πόλεις ἀσεδῶν κατέστρεφε, tv Ῥαὰθ ὃ.έσω- ζεν, ἀλλοφύλους ἑχόλαζεν, ὁμοφύλους ἑδόξαζε. Σαµ- ὧν δὲ ὁ ἁνδρειότατος, σωφροσύνην φυλάσσων, λέοντα πέπνιγε, xal 6x σιαγόνος ὄνου ὕδωρ ἐπήγαζε, xat τὸ ἵἴαμα τῆς δίψης ἐχεῖθεν ἐδέχετο. Ηλίας δὲ ὁ θεσθίτης σωφροσύνῃ συνοιχήσας, τῇ πενιχρᾷ χήρα ζωοδότης ἐγένετο * εὐλογία γὰρ ἀγαθὴ τὸ ἔλαιον αὐτῆς ἐπήγαζε, xai τὴν δράκα του ἁἀλεύρου xa0' ἡμέραν ἐπλήῦννεν. . 'ü αὐτὸς Ἠλίας διὰ σωφροσύνην πυρὸς xai ὕδατος θη- σαυροὺς ἐν νεφέλαις ἐχέχτητο " vol; yàp ἀσεθέσι πὺρ οὐράνιον ἑπόμδρει, καὶ τῇ οἰχουμένῃ ἐχλειπούσῃ oópa- νίους τη γὰς ἐξεχένωσεν. ᾿Ελισσαῖος δὲ ὁ τούτου µαθη- τὴς τὴν αὑτὴν τοῦ διδασχάλου σωφροσύνην χεκττµένος, ἐν τῇ ἁτόχῳ µήτρᾳ τῆς Σωµανίτιδος, 6v εὐχῆς τὸν στάχυν τοῦ τέχνου ἐθλαστανε * καὶ ἐπειδὴ ἔδει αὐτὸν ica τῷ ἃ.ἁασχάλῳ τὰ θαύματα δειχνύναι, νεκρὸν ἕνα ἀνεγείρει ΄ xal μετὰ θάνατον τῶν ὁστῶν αὐτοῦ τὰ λεί- Ψανα τοὺς νεχροὺς ἀνεγείρουσι. Δανιλλ δὲ ὁ σοφώτατο:, χαθάπερ µάχαιραν δίστοµον τὴν σωφροσύνην περιζωσ4: μενος, τοὺς λαθροφόνους b λυχους συνέπνιφε, καὶ την
* Suppie ὀνύω», aut simile quid. h Vauc. λαβρογόρονς, 1
ἀμνάδα Χελχίου ἀθλαθὴ διεφύλαττεν. Οὔτε γὰρ ὁ λαμ- πρὸς αὐτῆς πόχος τῆς σωφροσύνης μιαρῷ φιλήματι ἑτέμνετο, οὔτε τῇ διστόµῳ ῥομφαίᾳ τῆς ἁμαρτίας τοὺς μα στοὺς ἐμιαίνετο. ᾽Αμθαχκοὺύμ δὲ ὁ µαχάριος ὑπὸ νεύματος ἁγίου ἁρπαγεὶς τὸ τῶν ἐργατῶν ἄριστον τῷ ἐργάτῃ τῆς σωφροσύνης Δανιηλ παρεχόµιζε. Mi vip ουχ ἠδύνατο ὁ Ob; xit τοῦτον, χαθάπερ τὸν Ἠλίαν, διὰ χοράχων ἐχθρέφαι; ἀλλ ἵνα μὴ ἀπαραμύθητον ἑάσῃ τὸν μετὰ θηρίων οἰκοῦντα, ἁποστέλλει τὸν συµ- προφήτην παραχαλοῦντα τὴν θλῖφιν. Ἐννόησον γὰρ, ἀγαπητὲ, πῶς hv bv τῷ λάχχῳ τῶν λεόντων δαν. οὐκ ἔχων οὐ σχκάµνον, οὑχ ἄρτον, οὗ τράπεζαν, οὐ λύχνον, οὗ χλίνην, ἀλλ' ἓν µέσῳ τῶν δύο λεόντων σταυ- ροειδῶς ἑστὼς τὸν μέλλοντα Χριστὸν ἐμιμεῖτο. Οἱ δὲ τρεῖς ἁγιώτατοι παΐῖδες τὴν σωφροσύνην συνειλησάµε- vot, τῷ πυρὶ παλαίσαντες, τὴν ταύτης παφλάξουσαν gera χατὰ χράτος ἐνίχησαν. 1298] Ω xa p0:via τὴν λπίδα τοῦ xócpou Χριστὸν ἀπόνως ἀνθήσασα | ὦ σο- ela Θεοῦ, 1j καὶ τῆς παρθενίας τὸ χλέος «nv Μαριὰμ μη στερήσασα, χαὶ τὸ χαύχηµα τοῦ χόσµου Χριστὸν δι αὐτῆς φωτὸς δίχην ἐχλάμψασα | ὦ τέχνον ἱερὸν ἀγά- µου νύμφης, ἀφθαρσίας πηγη, ἀθανασίας mvon, 'Ex- χλησίας φωστὴρ, ὀικαιοσύνης στατὴρ, τῶν ἑμπόρων χαλὸς µαργαρίτης, χαὶ τῶν φόθων ἀγαθὸς στεφανίτης, ὁ πολλοῦ πιπρασχόµενος, xal ὑπὸ πενήτων ἀγοραξό- µενος ὁ τριῶν ὀθολῶν ὠνούμενος, πίστεως, ἑλπίδος, ἀγάπης, καὶ iv χαρδίᾳ ταπεινῶν αὐλιζόμενος * ὁ τοῦ σινάπέως χόχκος, χαὶ τῶν ἀγγέλων ταξίαρχος ὁ ἀγεώρ- γητος βότρνς τῆς παγχάλου Μαρίας, xai ἀθεώρητος Advo: τῆς παγχάρπου σοφίας * ὁ τὸ πένθος τοῦ θανά- σου ἐπὶ γῆς χαταλύσας, xal τὸ φέγγος τοῦ θαλάμου Ev οὑρανῷ εὑτρεπίσας * ὁ τὴν χλόην τοῦ σώματος ἡμῶν ἑνδυσάμενος, xaX τὴν ἁμάραντον πνοὴν τοῦ ἄνθους ἡμῖν δωρησάµενος ταῦτα τῆς cmn; σοφίας τὰ διδάγµατα, ταυτα της σῆς νηστείας τὰ γλυχάσµατα, ταῦτα τῆς σῆς σωφροσύνης τὰ κχαλλωπίσµατα, ταῦτα τῆς σῆς Ἐκκλη- σίας τὰ στηρίγµατα. Οὕτως εἴωθας τὸν λαόν σου δια- τρέφειν, Ἰησοῦ, οὐχ ὡς ἀπὼν, ἀλλ ὡς παρών * xal τρ σὺν Ιατρὶ ὑπάρχων, ἡμὼν οὐ χωρίζῃ, xol μεθ) ἡμῶν αὐλιζάμενος, τοῦ Πατρὸς οὐχ ἀφίστασαι. "Ὑδατι τὰ σώματα ἡμῶν ἕλουσας, xat πνεύματι τὰ πταΐίσµατα ἡμῶν ἔλυσας * ἅλατι εὐσεθείας τὰς ψυχὰς τῶν πρ 6à- των σου ἤρτυσας, καὶ εἰς τὴν νομὴν ἡμᾶς τῶν ἀγγέλων ἀνείλχυσας * σφραγῖδι τοὺς πύδας ἡμῶν ἕνευρωσας, xai χλίμαχι ἡμῖν ἀπὸ γῆς εἰς οὐρανὸν at,» πίστιν ἀν- έτεινας, καὶ χειραγωχοὺς ἡμῖν ἀγγέλους παρέστησας ' δένδρον δένδρῳ αντέστησας, xai πλενρὰν ἀντὶ πλευρᾶς
ἀντέθηχας χεῖρας εἰς ἀέρα ἐξεπέτασας, xai ὑπὲρ
ἡμῶν σεαυτοῦ τὸν Πατέρα ἐδυσώπησας, xal γαλήνην ῥαθεῖαν ἐκ χειμῶνος ἑδράθευσας. Δι νύχ-ωρ τε xil μεθ) ἡμέραν, xal σιωπῶντες xai φθεγγόµενοι, aot δό- ξαν ἀναπέμπομεν, £v Got ἔχοντες τῆς ζωῆς τὰς ἑλπί- δες, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνωγ. Αμίδ.
P sud
15 SPUMA QU/EDAM. 46-
ct adulterio? εἰ tamen audi prophetam ipsum, qui peccavit, dicentem :. Dizi, confitebor adversum me in- justitiam meam Domino, et tu remisisti impietatem cor - dis mei (Psal. XXXI, 5). ldeo Christus adveniens ma- jora peccata condonavit, latronem in paradisum in - iroduxit, publicanum evangelistam fecit, contume. liosum et blasphemum Paulum fecit orbis terrarum apostolum, ut et tu peccans ne desperes, sed, confi- tens, inedelam accipias. Confitemini Domino, quoniam bonns, quoniam in. seculum | misericordia ejus (Ibid., UX VII, 1). En secundam causam ; accipe tertiam. Sal- valor noster venturus ad nos erat secundum incarna- tam presentiam suam, et carnis nostrze massam as- sumpturus ac cum bominibus versaturus : sed quia Deus erat, et solus sine peccato, concessit ut. justi per liberum arbitrium suum in humanos lapeus in- ciderent ; non illos ad peceatum vocans, sed permit- tens ut ex libero arbitrio, secundum propositum suum, inciderent. Sie igitur Abraham quoque non credens peccavit, et poenas a Deo immissas subiit : Et serviet semen (uum. annos quadringentos (Gen. XV, 13). Ac rursum Moyses, cum non glorificasset Deum, quan- do aquara ex rupe ingratis largitus est, propter
hoc Deus dixit ei: E videas terram promissionis, et non intrabis in illam (Dew. XXXIV, 4). Ita et hunc permisit in peccatum incidere, ut inse solus in hu- mano corpore impeccabilis deprehenderetur. Ideo- que prophetia David, cum tandem ad confessionem peccati venit, hoc dixit Deo: Tibi soli peccavi a malum coram te feci. Quare? Ut justificeris in sermo- nibus (uis, ei vincas cum judicaris (Psal. L, 6). Cum dies illa advenerit, ibidicit : visam fore massam nos- tram, sedentem in dextera majestatis Dei ; nam Sede a dexiris meis, donec ponam inimicos :uos scabellum pedum tuorum (Psal. CIX, 1,2). lu illa igitur die ap- parebit etiam corpus, quod ex natura nostra assump- sit, cum factorum ratio ab hominibus exigetur. Su. perne corpus, et inferne corpus: Videbun! enim, in- quit, ín quem iransfixerunt (Joan. XIX, 57; Zach. ΧΙΙ, 10). Czterum quod peccatis deprimitur, id nostrum est : illud vero quod peccatum non fecit, sed pecca- torum rationem exigit, divinum cst. Idco,Ut justificeris in. sermonibus tuis et vincas cum judicaris (Psal. L, 6). Quomodo? Quia peccatum non fecit, nec inventus est do- lus in ore ejus (1sai. LII, 5). Ipsi gloria in secula secu- lorum. Amen.
]]. EJUSDEM, DE IIS QUI IN JEJUNIO CONTINENTER VIVUNT, ET DE DIVERSORUM PROPBETARUM VIT INSTITUTO.
Pugiles quidem diebus singulis exercitati, cum ad- augent artem, tum de adversariis victoriam facile re- sortant. Cursores item ex quotidiano studio cum agi- iate vertendi, articulos motui idoneos reddentes, ad citissimam exspectationem acuuntur. Eodem pla- ne modo, patres nostri injungunt nobis frequentius docere, ut facilem in docendo peritiam a sermonis exercitatione nobis acquiramus. Adeste igitur, o di- lecti, Josephum e vestigio sequentes, peccatum /Egyp- tium devifantes, et exuto odio, ad continentiam 3c- curramus. Etiamsi enim Joseph carnis amictum de- posuerit, an non splendidiorem amictum habuit ex castitatis gloria? Continentize puritas patres accingens, columnis adamantinis terrarum orbem suffulsit, qux precstiones quidem ad ccelum deferant, animas autem i0minum in terra curent. Beatus illeMoyses continentia se accingeus, llebrxis in ;Egypto salutis columna luit ; et primogenitorum quidem /Egyptiorum portas solo zquavit, luciferos vero Hebrzeorum filios beatos przdicavit: Pharaoni et magis tanquam columna obstitit; Jesus autem filius Nave, continentiam ha- hens lecti sociam, coele-tibus luminaribus impera- vit. Solis enim cursus inhibuit, et terminos lun: fixit, ac diei lucem longiorem effecit. Quandonam illud? Cum, pro Gabaonitis bellans, dixit : Stet sol contra Gabaon, et luna contra. vallem Elom (Jos. X, 12).llic fluvium divisit, populum servavit, alienigenas concidit, etin terram sanctam rursus llebraeos re- duxit: hic muros dejecit, et urbes impiorum sub- vertit; Raab illam servavit, et alienigenas punivit, popularibusque suis gloriam conciliavit. Fortissimus vero Samson, continentiam servans, leonem suffo- cavit, atque ex asini maxilla aquam scaturientem eduxit, ac sitis medelam inde accepit. Elias vero Thesbites, cum coutinentia habitans, indigze viduae faclus est vite largitor : nam fausta beuedictio ut oleum ejus imanaret effecit, et pugillum larinie quo- tidie auxit, Jdem Elias, per continentiam, ignis et aqui thesauros in nubibus possedit: ignem enim celestem in impios diflluere jussit, et delicienti or- hi coelestes fontes effudit. Eliszeus vero cjus disci- pulus, eamdem quam ;nagis:er continentiau possi- dens, in Sunamitidis inulieris sterili utero prolis segelem per preces impetravit: el quia eum paria oporlebat magistro suo miracula edere, mortuum unutn suscitavit: et post morlein, ossium ejus rcli qui:e mortuos suscitant. Sapientissimus autem Daniel, conlnentia. tanquam gladio ancipiti accinctus, lupos
! Sic Cod. Vat., anslicanus vero, circumcidu.
clam interficientes suffocavit, et agnam Chelcis» cus- todivit sine noxa. Istius enim vellus castitatis con- spicuum osculo impuro non lacerabatur, neque an- cipiti gladio peccati papillae contaminabantur. Beatus vero Ambacum, a Spiritu sancto raptus, opifici cas- titatis Danieli operariorum prandium apportavit. An- non poterat enim Deus hu:c etiam, sicut. Eliam, per corvos nutrire? ne vero cum feris viventem sine consolatione relinquat, socium prophetam mittit, qui afflictum consoletur. Animo enim tecum reputa, di- lecte, quomodo in fovea leonum erat Daniel , | nec scamuum habens, nec panem, nec mensam, non lucernam, non lectum, sed in medio duorum leonum stans instar crucis, futurum Christum imitabatur. Tres vero sanctissimi pueri continentiam amplexi, cum igne luctantes, ferventem. ejus (lammam τἱ su- peraruut. O virginitas qu:e Christum, spem inundi, sine abore germinasti! o Dci sapientia, qu:e gloria vir- ginitatis Mariam non privasti, οἱ Christum per eam lucis instar etfulgentem misisti! ο sanctum Filium sponse non nupt, fons incorruptionis, immorta- litatis afflatus, Ecelesie lumen, justitiz* statera, mercatorum pulchra margarita, et timorum bone coronator, qui magno pretio venderis et a paupe- ribus emptus es, tribus obolis acquisitus, fide, spe et caritate, el in humilium cordibus versaris ; granum sinapis et angelorum exercitus ductor, botrus inculta puleherrimz Marie, et incomprehensibile Verbum omnifcraz sapientiz; qui mortis luctum in terra solvis- ti, et lucem thalami in coelo praparasti ; qui herbam corporis nostri induisti, el immarcescibilem floris odorem nobis dedisti : hzc sunt sapienti:ze tuze doeu- menta, hx sunt. jejunii tui dulcedines, Ίνα contineu- ti tuas ornamenta, hic Ecclesie tie fulcimenta. Ita soles populum tuum nutrire, o Jesu, non tanquam absens, sed tanquam prasens : etenim cum Patre existens a nobis non separaris, οἱ nobiscum versans a Pawe non discedis. Aqua corpora nostra lavis- ti, et Spiritu lapsus nostros solvisti: sale pietatis animas ovium tuarum condiisti, et in angelorum pascua nos traxisti : sigillo pedes nostros roborasti, et a terra in coelui per scalam,fidem nostram,exten-. disti, »c manuductores angelos nobis apposuisti : ar-. horem arbori apposuisti, οἱ costam pro costa sub- elituisti : mauus in acrem expandisti, el pro nobis Patrem (tuum. implorasti, et ex tempestate. altam serenitatem stabiliisti. Quapropter nocte dieque, εἰ tacentes ct. loquentes, tibi gloriam referimus, in te vite spem habentes, nune οἱ semper, ct iu. secula seculorum. Amen.
47 SPURIA QU/EDAM. 18
p —— Án
]ll. EJUSDEM SERMO HORTATORIUS DE TEMPERANTIA (a).
Qui disciplinis aliquibus incumbentes, urgente dos- toris auctoritate, diligentiam adhibent, a magistri metu puerorum sedulitas provenire existimatu? : quando autem,absente magistro,rerum bonarum stu- dium retinent, voluntatis purx hic laboris amor est. jejunii documentorum noà quoque sumus discipuii : verum quando,instante jejunii tempore, philosophiam pre nobis ferimus , tanquam ex institutione p:zeda- gogica, laboris amantes sumus : nunc autem jejunio paulum intermittente, qui a satietate nimia abstinent, sinceram habent propositi laudem, utpote absque ne- cessitate philosophi, atque ex proprio arbitrio tem- perati, ut qui sciant bona illa retinere , qu: ex priscis laboribus nacti sunt. Qui enim ad immoderatum ci- borum usum progreditur, nescit qu: jejunans collegit, nescit quos fructus congessit ; sed quasi nihil habeat intus depositum, et quasi nul'um sibi thesaurum col- legisset, immodice voluptati se dedit, affectibus suis claustra et moderationis ostia non objicit. Nihilque mirum. Talis enim est inops omnis : januarum et elaustrorun curam nullam habet, insidias non metuit, sine sollicitudine dormit, utpote qui niliil habeat quod fures provocet, cum nihil inopi possit auferri. lis vero qui opulentam domum habent, custodia est pro re- conditis tl'esauris, et ostiarii qui ab ingressu arceant. Nos etiam jejunio facti sumus divites; et divitiarum indicia manifesta sunt : voluptates in servitutein re- daciz sunt; ventri dominamur, cui prius servieba- InUs ; incorjoream vitam acquisivimus ; nova absti- nentie domo tegimur, cujus fundamenta posuimus. Opus illud (irmitate indiget, opusque habet labore ut constabiliatur : ποὺ confirmantium vero, sed dissol- ventium est ebrietas; enervantium bases , non robo- rantium. Nemo fundamentum labefactat quod (vir sapiens ) firmavit; nemo divitis promptuarium fur- tim operire potest. Jejunantis vero auima est divitis conspicui apotheca, qu:e diligenti custodia opus habet, ne furto subjiciatur : anima quippe velut domus ex-
a) Alias, Chrysostomi (sermo) de jejunio; tn quo (ser- md) nounulla de Davide propheta inimadvertuntus.
pilatur. Refertam bonis animse domum hahuit David ; verum illa a latrocinante voluptate direpta fuit : in- gressum enim apertum reliquit, nec sobrietatis claus- Iro obfirmavit. Quinam vero erat ille sobrietatis ue- glectus? Nimia corporis requies : ait enim : Accidit ul surgeret David de strato suo post meridiem, et deam- bularet in solario domus regie (1M Reg. XI, 9): vespere, et surrexit e somno et deampulavit : somnus, ct post somnum deambulatio mollitiem appetentis. Quid inde damni? Viditque mulierem se lavantem ex adverso su- per solarium suum : erat autem pulchra valde. Et mit- tens concubuit eum illa. Quod viderit, inculpatum est ; nemo enim oculos incusaverit quod ea qux sese offe- runt videant : sed modus ille videndi reprehensione dignus fuit, quod ad peccatum induceret. Non enim vidit formam et aversatus est, sed ex pulchritudine allectus, spectaculo iufixit oculos : neque ultra in oculis pupillas (χόρας ) habuit, sed meretrices. Tan- tum est malum oculorum appetitio, nisi illam repri- mas. Eadem est nobis potestas circa cibum , qualis erat Davidi circa oculorum usum : 6οἆ peccati trans- gressio id reprehensione dignum efficit quod cri- m:ne carebat. Quid ergo? Alimento quidem foveatur corpus ; Dignus est enim operarius cibo suo (Luc. X, 1): nobiscum vero prandentibus una adsit Paulus , et si viderit nos in cibo incomposite nos gerere, velut me- dicus, inordinatis clamabit : Habentes autem alimenta et quibus Legamur, his contenti simus (V Tim. VI, 9). Alimenta, non delicias; alimenta, non ex ebrictate subversionem. Delicix olim Israelem ad idololatricam saltationem excitarunt : ebrietas enim animam cap- tivam effecerat : nam, Sedit, inquit, populux mandau- care el bibere, el surrcxerunt ludere (Exod. XXXII, 6). Observemus igitur quod usui sufliciat; curetur ali- mento corpus , relaxationis solamen qu.eramus , ple- nitudinis onere ne frangamur, moderato cibo utamur, ebrietatis turpitudinem et periculum evitemus : obse- quamur Paulo hortanti : Non inebriari vino, in quo esi luxuria, scd impleri Spiritu sancto (Ephes. V, 48) ; cui gloria in secula. Amen.
——— MM ——À a ———— —— — — ν.μ
ΙΥ. EJUSDEM, QUOD GRAVE SIT DEI CLEMENTIAM CONTEMNERE. DICTA A
UTEM FUIT POSTQUAM
DECEM MILLIUM TALENTORUM PARADOLA LECTA FUERAT; ET CONTRA JUD/EOS, CUM TERRA
MOTUS FACTUS ESSET.
Clementi: Domini nostri magnificentia, quam nunc audivistis, peccatoribus exhibita, ingentem et decem millium peccati talentorum remissionem effecit. Plu. rii vcro sepe contra Domini clementiam agentes, et male donis ejus utentes, clementize divitias in the- saurum supplicii sibi convertunt : siquidem non te- mere largiens misericordiam , neque nimio maguifi- centi: studio affectus, elementis sue divitias exhibet, sed munerum abundantia persuadet. Cum autem frus- tra projecta videt clementiz δι dona, claudit bono-
V. EJUSDEM, IN SANGUINIS FLUXU LABORANTEM,
Aliis quidem alias negotiationes vit:G Scopus dis- pertivit, cuique illam attribuens quie utilis et congrua esse videlur; unicam vero nobis largitus est Deus negotiationem Spiritus, quie per fidem fit multiplex, ac maxima edit bona opera, sicut scriptum est : Jdem vero Spiritus, dividens singulis prout vult (1 Cor. ΧΗ, 44 ). Sola enim fides cum possessoribus manet ; ac- cipientem non decipit, se lenentem non deserit, fures non metuit, raptorum non habet suspicionem, sigillis non indiget, custodes non requirit. Deum enim cus- todem habet, qui per hanc omnia omnibus prompte administrat. lHlane habere cupiunt reges ; sed privat possident , primates quierunt : illa vero ad huroiles
rum fontes, ritinet clementi: imbres, defessus esl gratificando. Quot olim bonorum imbribus Jud:eorum populun rigans, ut vidit illos gratitudinis fructu va- cuos, ingratum illorum animum nou ferens clamabat, Facti estis molesti mihi (Isai. 1, 44)! Ex mca erga vos clementia magis contentiosi apparuistis : defessus gum vobis gralificaudo : Facti estis molesti mihi. Ra- tioni competit illa erga ipsos patienti:e meta : nullus enim superest ipsos corrigendi modus ****
EX EVANGELIO SECUNDUM LUCAM (Luc. VIII, &3).
currit, et tenues amplectitur; ad infir:nos venit , el apprehensos manu ducit, sine mercede curationes largiens. Cum igitur vides, o dilecte, Christum e monte descendentem , iterumque in. montem ascen- dentem, paludem transeuntem, per mare naviganten, versantem in agris, urbibusque et vicis ; cum 1Uineri- bus hic infra peractis memor etiam esto eorum quae supra fecit; ne obliviscaris cathedrze Cherubinorum, ne humanorum causa negligas divina, ccelum ne tra- das oblivioni, ne excidat e memoria tua Verbum fac- tum fuisse carnem, sicut ipsi beneplacitum fuit. Ver- Gum ením caro factum est : ut caro ambulat, ut Verbum recedit; ut caro in montem ascendit. ut
17 SPURIA QU.EDAM, 18
T. Τοῦ αὐτοῦ Aópyoc παραινετικὸς περὶ ἐγκρατείας *.
"Uso. μαθήµασί τισι προπεδρεύοντες φιλοπονίαν ἓν- δείκνόνται, τῆς τοῦ διδάσχοντος ἐπικειμένης ἀνάγχης, τοῦ διβασκαλιχοῦ φόδου τὸ τῶν παίδων νενόμίαται σποῦ- ὄασμα : ἀπειδὰν δὲ ἀπόντος διδασκάλου τῆς τῶν καλῶν ἁπεμελείας ἀντέχονται, προαιρέσεως χαθαρᾶς τὸ φιλό- mov. Τῶν τῆς νηστείας ἐσμὲν καὶ ἡμεῖς φοιτηταὶ µα- Ὀτμάτων * ἀλλ ὅτε μὲν τῆς νηστείας παρούσης φιλοσο- lav ἐνδείχνυμεν, ὥσπερ ἐκ παιδαχωχικῆς ἑσμεν φιλό- ovo. viv δὲ δὴ ταύτης πρὸς μικβὸν ὑπεκστάσης, οἱ περὶ τὸν ἄμετρον ἐγχρατευόµενοι xópov, χαθαρὺν ἔχουσι τῆς τνώμῆς τὸν ἔπαινον, ὡς χωρὶς ἀνάγκης φιλόσοφοι, ὦς κατὰ Ἰνώμην χαρτερικοὶ, ὡς εἰδότες τὰ χαλὰ πε- ρισρίγτειν, ἃ τοῖς προλαδοῦοιν Ἰθησαύρισαν κότοις.
'O μὲν γὰρ εἰς ἀμετρίαν τῶν βρωμάτων ἐχδαίνων, οὐκ dev ἃ [309] νηστεύων συγἠγαγεν, οὖκ οἵδεν οὓς συν- Buts mipoug, ἀλλ ὥς οὐδὲν ἔχων ἀποχείμενον ἔνδον, ὥς οὐδὲν àv ἑαυτῷ θησανρίσας, ἀνέψχται πρὸς *| ἀμετρίαν, οὐκ ἐπιδάλλει ταῖς ὀρέξεσι χλεῖθρα, οὐ δύ- pats συμμετρίας ἑαυτὸν ἀαφαλίζεται * καὶ θαυµαστόν τα οὐδέν. Τοιρῦτο γὰρ ὁ πενόµενος ἆπας, οὖκ ἔχει θυρῶ χαὶ χλείύρων ἐπιμέλειαν, οὐκ ἔγκειται φροντίσιν ἔπι- θουλῶν, ἁμερίμνῳ διανοίᾳ καθεύδι, ὡς οὐκ ἔχων τι τὸ λῃατὰς ἐρεθίζον, ὡς χλαπῆναι pi] δυνάμενος ἅπο- gos ' ταῖς δὲ πλουαίαν οἰκίαν πεκτηµένοις διὰ φυλα- κῆς, ὡς θησαυρῶν ἐγχειμένων, διὰ θυρωρῶν τηρούν- των τὴν εἴσοδον. Πεπλοντήχαμεν καὶ ἡμεῖς τῇ νη- etg" χαὶ τὰ τοῦ πλούτον τεωµήρια πρόδηλα fü νὰς ἐχτησάμεθα δούλας, ἰδεσπόσαμεν γαστρὸς, j| τὸ πρὶν ἐδουλεύσαμεν: ἀσώματον ἐκτησάμεθα βίον, οἰκίαν ἐγκρατείας προεδαλόµεθα víav, ἧς τέως τοὺς θεµελίους ἐθέμεθα. Δεῖται δὲ τὸ ἔργον συµπῄξεως, χρῄζει περι- αφίγγοντος τόνου * τῶν χαυνούντων δὲ, οὗ αφιγχόντων, ἡ un , τῶν παραλυόντων, οὐ τονούντων τὰς βάσεις. Φὐδεὶς ὃν καλῶς ἔσφιγξε σαλεύει θεµέλιον * οὐδεὶς πλού- τον ταμιεῖον ἀφυλάχτως ἀνοίγννσι" νηστευτοῦ δὲ φυχὴ πλουαίου τινός ἔατιν ἀποθήχη δοχίµου, xai φυλαχῆς ἀκριδοῦς δεοµένη, µήπου rw περιπέσῃ λῃστείᾳ * Àq- στεύεται γὰρ ὡς olxía φυχή. Γέμουσαν εἶχεν ὁ Δανὶ
* Alias, Τοῦ Χρυσοστόμου περὶ νηστείας: ἐν ᾧ xol παραδείγ- ματα i Tiv προφήτη» Δανός Pone
τὴν τῆς φυχῆς οἰχίαν, ἀλλ᾽ ἐκ λῃστρίδος ἡδονῆς ἐσυλή-, θη: Me γὰρ àgher τὴν ο Pod δις
οὐκ ἠσφαλίσατο κλείδρῳ., Τίς 8t ἡ περὶ τὴν νῖψιν ἃμέ- ται Ἡ πλατεῖα τοῦ σώματος ἄνέαις Ἠγάγετο Τρ. φηοὶν, ἐν τῷ χαιρῷ τῆς δείλης, καὶ ἀνέστη Δαυ]ὸ
ἀπὸ τῆς κοίτης αὐτοῦ, καὶ περιεπάτει ἐπὶ τοῦ δώ- µατος ἐν τῷ οἴκῳ τῶν βασιλείων" δείλης, καὶ ἀνέστη ἀπὸ τοῦ ὕπνου καὶ περιεπάτει" ὄπνος, xal μετὰ τὸν ὕπνον περίπατος ὀρεγομένου ἀνέσεως. Πλατὺς τῇ Ya- ατριµαργίᾳ περίπατος, TE οὖν sb. βλάδος: Kal εἶδεν. ἀπὸ τοῦ δώματος γυναῖκα «λουομένην' καὶ ἡ τυχὴ καλὴ τῷ elfe: σφόδρα. Καὶ ἀποστείλας κατῄσ]υναν αὐτὴν, Τὸ βλέπειν ἀνέγκλητον * οἶδεὶς γὰρ ἂν ὀφθαλ. eis. ἁγμαλάσειν, ὅτι τὰ Ἠλεπόμενα βλέπουν 7 dA χει τὸ ἀνέγκλττον ἔγκλημα πρὸς ἁμαρτίαν ὀδεῦσαν * ὦ yàp εἶδε τὴν µορφὴν καὶ παρεῖδεν, ἀλλ’ ὥσπερ προο- mb; τῷ κάλλει" vinee τὸ βλέμμα và αώματι , Ἰδάπτισε cj θεωρίᾳ τὰς κέρας: οὐχ En χόρας εἶχεν ἐν ὀφθαλμοῖς, ἀλλὰ πόρνας. Τοσοῦτον χαχὺν xal βλέμ- iato; ὁρμὴ. ἐὰν ἀχαλίνωτον ἀφιῆς, Οὕτω καὶ νῦν ἔστιν ἡμῖν πρὸς cog Ἰξουσία, ὥσπερ καὶ τότε τῷ Aauld τοῦ χρῆσθαι τοῖς ὄμμασιν : ἀλλ. ἡ τῆς ἁμαρείας πα ἐξοδός ὑπ ἔγχλημα motel τὸν ἀνα[τιον. TE οὖν: Τροφῇ μὲν Χολακευέσθω τὸ αμα * Ἄξιος γὰρ d ὀργάτης τῆς τρο- φῆς αὐτοῦ ἐστι" αυμπαρέστω 6b ἡμῖν ἀριστῶσιν ὁ Ἰπαύλος, xi» Ibn που πρὸς τὴν τρυφῇν ἀτακτοῦντας, ὥσπερ ἰατρὸς ἀτακτοῦσι βοῄσει: "Eyovrec διατροφὴν' καὶ σχεπάσµωτα, τούτοις ἀρκεσθησώμαβα. Διατρο- φὴν, οὐ ερυγήν' διατροφὴν, οὗ τὴν ἐκ µέθης ἀνατρο- πὴν. Τρυφή ποτε τὸν Ἴσραδλ εἰς εἰδωλικὴν διήγειρεν [216] ὄρχησιν: ἡ γὰρ µέθη τὸν νοῦν ἡγμαλώτενσεν : ᾿Εκάθισα γὰρ, not, d Auc φαγεῖν xul πιεῖν, xal ἀνέσεησαν παϊζιν. Την τῆς χρείας «ulvuy τηρῶμεν αὐτάρχειαν " τροφῇ θεραπενέσθω τὸ αμα . ἀνίσεως παραμυδίαν ζπκοῦντες, ἑμφορήοεως μὴ κλασθᾶμων φορείῳ” µεμετρηµένης ἐξρνσιάζωμεν βρώσεως * bx αλίνωμεν τὴν τῆς, µέθης ἀσχημοσύνην, xal κίνδυνον οὐχ ξέομεν' πειθώµεθα παραιοῦνει τῷ Ἰαύλῳ * Mi μεθύσκεσθαι οἴνῳ, ἐν ᾧ ἐστιν ἀσωεία, ἀλλὰ κλη- Εζῦσθαι ἂν ἠνεύμαει ἁγίῳ' ᾧ ἡ δδξα als τοὺς αἰώνας. όν.
—
X. ToU αὐτοῦ, δει βαρὺ τῆςτοῦ Θεοῦ φιλανθρωπίας xaragporetr. Ἑῤῥέθη δὲ τῆς τῶν µυρίων ταλάν-
των ἀναγνωσθείσης παραδοΆῆς. Kal κατὰ Ιουδαίων, τοῦ σεισμοῦ γενοµένου.
Ἁ μὲν τῆς Δεσποτικῆς φιλανθρωπίας ἀρτίως ἄχουο- uiv φιλοειµία πολλὴν xal µυρίων ἁμαρτίας ταλάντων Χρεοχοπίαν εἰργάσατο ἁμαρτωλοῖς δωρουµένῃ * πολλοὶ δὲ πολλάχις τῆς Δεσποτικῆς κατασκιρτῶντες χρηστό- Sig καὶ xax ταῖς παρ' αὐτῆς Bupeals κεχρηµένοι, τὸν τῆς φιλανθρωπία; κατασκενάζοναι πλοῦτον Ürcau- pip ἑαυτοῖς τιμωρίας. Οὐ Τὰρ σχορτίζων ἀπλῶς ποὺς οἰκτιρμοὺς ὁθεὸς, οὐδὲ νοσῶν ἀσωτίαν φιλοτιµίας, τὸν τῆς Φφιλανθρωπίας ἐπιδείκνυται πλοῦτον, ἀλλὰ τῇ τῶν δωρεών δυσωπῶν ἀφθονίᾳ * ὅταν δὲ (by µάτην αὖ - τῷ τὰ τῆς φιλανθρωπίας ῥιπτούμενα, σνστέλλει τῶν
Ἕλλλοις μὲν ἄλλας ὁ τοῦ βίου σκοπὺς ἐμπορίας ἐμέ- Ρισε, διαιρῶν ἑκάστῳ τὴν δοχοῦσαν εἶναι χρειώδη xal συμφέρουσαν: ἡμῖν δὲ play ἀπένειμεν ὁ θεὸς τὴν ἐμ- πυρίαν τοῦ Πνεύματος, πολλαπλῆν οὖσαν διὰ αίστεω», xii πατρρθοῦσαν τὰ μέγιστα χατὰ τὸ Τεγραμμένον- Τό δὲ αὐτὸ Πγεῦμα διαιροῦν ἰδίᾳ ἑκάσεῳλαθὼς βούε- ται. Μόνη b πίστις παραμένει τοῖς ἔχουσιν * o) φεύ- ὄσται τὸν λαµδάνοντα, οὐκ ἀθετεῖ τὸν κτησάµενον, οὐκ εὔλαδεῖται τοὺς χλέπτας, οὐχ ὑφορᾶται τοὺς ἅρπαγας, οὗ χρήζει σφραγίδων, οὗ ζητεῖ τοὺς φυλάττοντας * θεὸν τὰρ ἔχει φύλακα τὸν πάντα col; πᾶσι διὰ ταύτης ἑτοί- pax παρέχοντα. Ταύτην ἐπιθυμοῦσιν ἔχειν βασιλεῖς, 4A Ιδιῶται κέκτηνται” ζητοῦσι δυνάσται, αὐτὴ δὲ τα. πεινοῖς προστρέχει, καὶ τοὺς εὐτελεῖς περιπτύσσεται - ἔρχεται πρὸς τοὺς ἀῤῥώστους, xal τούτους παρακρα- τούσα γειραγωγεῖ, ἁμιαθὶ τὰς ἰάσεις δωρουµένη. Ὅταν ὧν gs, ἀταπητὲ, ὧν Χριστὼν ἐξ ὅρους καξερλόµενον,
E. ToU αὐτοῦ εἰς τὴν αἱμοῤῥοοῦσαν, ἐκ τοῦ κατὰ Λουκᾶν ΕὐαγγεΊίου.
χαὶ πάλιν [211] εἰς ὄρος ἀναδαίνοντα, περῶνεα λίμνην, ἁαηλάντα θάλασσαν, n) Καὶ χὠμαις, μετὰ sig κάτω πορείας μέμνισο καὶ τς
πάνω τῶν Χερουδὶ δὲ ἐμὲ τὰ ἐμὰ, ὡς Λόγος τὰ ἀζεται, ἐξ ὕδατος iv Κανᾷ”' «θυρίδας, πηλῷ xal δακτύλῳ καινουργῶν τ Ine τῷ λεπρῷ, θέλω καθα- ρἰσύηει, καὶ why τὸ πάθος οὐκ ὃν * Ἔγει- ρε. λέγει τῷ παραλυτικῷ :ὁ λόγος δὲ ἀντὶ ποδῶν ἐγί- EPIS πρόσταγμα βάδοµα Bro) ὁ πάσχων ἑλάμδανεν * ἔφθασε τὸ Ἱατίρου δωµάτίο, καὶ τὸ niv-
τοῦ Πατρὸς à παραστήσας»
19 SPURIA QUAEDAM. 90
foc ἀθρόον εἰς χα µετεθἀλλετο. Ἴδου χαὶ τήµερον ὄχλῳ οφ dE M ἐχλάμπει τὸ χράσπεδον, xal τῷ 5u6prp τῆς πίστεως τὴν ῥύσιν κατέχλυσε. Τί γὰρ ἡμῖν ἁρτίως ὁ εὐαγγελιστὴῆς εἰσηγήσατο, τὰ χέρδη τῆς πἰ- στευς εἰσφέριυν πολύτροπα: "Hv γάρ τις ἀρχισυνάγω- Υος, τῶν Μωῦσέως νόμων θεραπευτῆς , xai τοῦ λαοῦ παιδευτῆς, τὴν δὲ κλῆσιν Ἰάειρος. Τούτῳ µίαν χάριν fj φύσις δέδωχε, μονογενῆ θυγατέρα, εἰς ἣν ὄχλος ἠσχόλητο ἀναγχαῖος, ὡς ἔθος ὑπάρχει γενέτῃ φιλόπαιδι. ᾽Αλλ’, ὡς ἔοιχεν, ἐλάνθανεν , οὐκ clc διαδοχΏν , ἀλλ) εἰς πρόωρον ταφἣν ταύτης ἐπιμελούμενος. Νόσημα γὰρ αὐτῇ τι χα- λεπὸν ἐπελθὸν, γείτονα μὲν ταύτην τοῦ θανάτου motel, τὸν δὲ πατέρα τῆς Em αὐτῇ χρηστῆς ἐξέχοίαν ἐλπίδος. "AXA' οὐκ ἑνίχησε τὴν πίστιν τὸ πάθος * εὐθὺς γὰρ ἐπὶ τὺν Σωτῆρα χωρεῖ ὁ Ἰάειρος, χαὶ παραχαλεῖ φθάσαι τὸ δωµάτιον. Προφθάνει ὃὰ τὸν χαλοῦντα τῇ προθυµίᾳ ὁ Κύριος * ᾽Βγερθεὶς γὰρ, ἠκο.ούθησεν αὐτῷ. 'AXY δρα, πιστὲ, οἵα παρὰ γυναιχὸς δικαία καινοτομεῖται βία, ola coh οἰκονομεῖται χλοπὴ, ota παρὰ θήλεος ἐπινοεῖ- ται ἀχίνδυνος ἁρπαγή. δεῖ γὰρ αὐτῷ πρὸς τὴν χίνησιν ἐπε:γομένῳ xal τὴν ὁδὺν ἐχείνην ἀνύειν συντόμως. Γυ- vh, φησὶν, αἱμοῤῥοοῦσα δέκα δύο ἔτη, προσεῖθοῦσα ὄπισθεν ἤψατο τοῦ κρασπέδου τοῦ ἱματίου αὐτοῦ * EAsye γὰρ ἐν ἑαυτῇ, ὅτι Ἐὰν µόνον ἄγωμαι, σωθή- σοµαι. Οὗτος γὰρ. φησὶν, ὁ ἰατρὸς ἐξ οὐρανοῦ παραγέ- Ύονεν * οὐκ ἐπιτάττει φαρμάκων πολυδαπάνων ὕλην, οὗ κατατέμνει σιδήρῳ, οὐχ ἐπάγει τὰς ὀδύνας :οἵδε τὰ τοῦ θήλεος : ἐχ παρθένου yàp μητρὸς ὡς ἸἨθέλησεν àm- εδήµησεν * οὗ µολύνεται τὰ λανθάνοντα διερευνώµενος πάθη ᾿ αὑτός ἐστι τῶν χρυφίων ἑπόπτης. Γυνή εἰμι, xa περιφέρω πάθος αἰσχβὸν xal κρυπτόν * ἔχω γὰρ ai- µάτων ἀκένωτα ῥᾳῖθρα , καὶ χρήνας ἀνελλιπεῖς ὀχετῶν ἀχαθάρτων. X piso τοίνυν πηγῆς, Ἶτις ἐστὶν αὐτὸς, ἵνα µου λάθρα χκαθαρίσῃ τὴν ἀσχήμονα ῥύσιν «νόμος γὰρ την τοιαύτην οὐ προσίεται νόσον. Ὅχ ος µε τὴν ἀθλίαν ὡς μυσαρὰν ἁπωθεῖται * ἀλλ ὁ παρὼν ἰατρὸς, τῆς φύ- σεως ὧν δημιουργὺς » ὃς ἀνέπλασεν Ex πλευρᾶς, ἁπαλ- λάξαι φθορᾶς οὐκ ἂν παραιτῄσηται' λόγῳ γὰρ µόνω χαλεύει, χαὶ τὸ πάθος οὐ μένει ' ταράττεται τῷ tive τι, 212] xat τὸν &5nv τοὺς νεχροὺς ἀναπράττει: ἐξ λίγων ἄρτων ἐμπιπλᾷ χιλιάδας, νίπτεται δάχρυσι καὶ nde thv ἄφεσιν. ᾽Αλλ’ οὖδεὶς τοῦτο θαῤῥεί, εἰ μὴ vr] πίστις ἀδίστακτος" ταύτην οὖν παραλαθοῦσα yetp- αγωγὸν χατὰ φυχἣν πρότειµι λαθοῦσα, xal αιγῇ λ]- στευω τὴν θεραπείαν ἀφῇ ' xàv μὲν λάθω, χέρδος τὸ πᾶν, οἶδα γὰρ ὅτι σωθἠσοµαι : εἰ δὲ μὴ λαθοῦσα εἰς μέσον χληθείην, οὐχ ἂν ἐγχληθείην διὰ θεραπείἰαν τολ- µήσασα, οὐδὲ ἀναπραχθήσομαι ἅπερ ἡ πἰστις ἐσύλησεν' ἀμειαμέλητα γὰρ ὡς θεοῦ ὑπάρχει πάντα τὰ ταύτης χαρίσματα: ὁ γὰρ εἰπὼν τῇ θαλάσσῃ. Σιώπα, πεφίµω- CO, καὶ τὴν ἐμῆν ἀφανη ἀναστομώσει πηγἠν. Δεῦρο τοίνυν, fj πίστις, τὸ μέλλον κυθέρνησον, xal τῷ χύµατι τῶν ὄχλων συντόμως διάκοψον, ἵνα µου τὸ σαθρὸν σκά- φος τοῦ σώματος εἰς τὸν γαληνὸν ἐχεῖνον προσορµίσω Αιμένα * δύναται γὰρ dj ῥανὶς τῆς αὐτοῦ βοηθείας τὸν ἐν ἐμοὶ τῶν αἱμάτων ἀκαμάτως ἀποπνίξαι Buóv* οὕτω δὲ ταῦτα βουλευσαμένη χαλῶς τοῖς ἀτολμήτοις ἐπιτολ- μα, xal οὔτε χρόνον δέδιεν, οὗ πενίαν λογίζεται, o) πλῆθος ἀριθμεῖ * πάντα δὲ ταῦτα διὰ τῆς “ίστεως, μᾶλ- λον δὲ μετὰ τῆς πίστεως ὑπερπηδήσασα, λάθρα τοῦ Δε- αποτιχου χιτῶνος ἀφαμένη, τῆς ἱάσεως τὸ χέρδος εὖ- Χαίρως ἐσύλησε, τὴν πρὸς αὐτὸν ἕνωσιν ἁπαλλαγὴν εἷ- αι του πάθους πιστεύσασα * ὄντως ἁπαλλαγὴν * ἰάθη Ύὰρ Εὐθέως ἀπὸ τῆς µάστιγος. Δώδεχα γὰρ ἔτη τῇ
νόσῳ πυχτεύουσα χκαθ᾽ ἡμέραν xaX xat' ἔτος, τὴν ζωὴν ὑγέχλεπτε, σφαττοµένη πάντοτε, xal τέως ph θνῄσχου- σα * πρῶτος γὰρ ἑνιαυτὸς, xal τινων ὁδυνῶν χαὶ πόνων εἰς αἴσθησιν Ίρχετο * δεύτερον ἔτος ἣν, xat πόλεως τῖς ἀφανοῦς ταύτης ἐθορύδει τὰ χρύφια * τρίτος παρῆν ἑνιαυτὸς, xai τῇ τῶν νεύρων xal φλεθῶν ὀγχώσει συν- είχετο: τέταρτον ὑπῆρχεν ἔτος, xal mf) τις ἐξ αὐτῆς αἱμάτων προῄρχετο * πέµπτος ἐνιαυτὸς, χαὶ πανταχόθεν ἰατροὶ συνέτρεχον , µέλη παραγυμνοῦντες ἃ μὴ θέµις ὁρᾶσθαι τοῖς ἄῤῥεσιν * ἕχτον ἔτος Ἠνύετο, χαὶ εἰς πλέον τό δεινὸν ἐπετείνετο * ἕδδομος ἐνιαυτὸς , χαὶ πλούτου τοσούτου χενουµένου 1j τῶν αἱμάτων φθορὰ ἀνεξάντλη- τος ἔμενεν ' ὄγδοον ἔτος ἑπέστη, xal τὴν ἧτταν ὡμολό- ᾿ γουν οἱ ἰατρεύοντες * ἔννατος ἣν ἐνιαυτὸς, xal ταύτην παντελῶς ἀπεγνωσμένην χαταλείποντες ἀπῄεσαν * δὲ- χατον ἔτος Ἠγγισεν, xai fv ἡ γυνὴ οὐσίας xot ὑγείας χαθάπαξ ἀπερίστατος ' ἑνδέχατος ἐνιαντὸς, xai βοηθὸς οὐδεὶς τῇ κατωδύνῳ παρἰστατο * δωδέχατον ἔτος Τρι- θμεῖτο, χαὶ παρΏν ὁ τῶν ψυχῶν ἱατρὸς ἐν τῇ ἑσχάτῃ ὥρᾳ , ἀφῇ xaX λόγῳ xal πίστει τὰς νόσους ἰώμενος. Τούτῳ συντυχοῦσα. xal τὸ μέλλον πιστεύσασα, ἔλαθεν ὅπερ ἤθελεν * ἀλλ' ἔτρεμεν εἰδυῖα ὄτιπερ οὐχ ἔλαθεν. Τί γάρ φησιν ὁ Σωτήρ; T/c ὁ ἀφάμενός µου; ἐγὼ γὰρ Error δύγαμιν ἐξελθοῦσαν ἀπ᾿ ἐμοῦ. Οὺκ εἶπε, Τίς ἡ ἀψαμένη poo; ἵνα μή πως οἱ παρόντες εἰς ἀμφίδολον ζήτησιν γυναίου ἑαυτους ἀπασχολήσωσιν * ἀλλ᾽ εἶπε, Τίς ὁ ἀψάμενός µου, Ev μετεώρῳ χαταλείπων τὴν φωνὴν, ἵνα ἕχαστος ἀχούων. ἀνδρὸς εἶναι νομἰσῃ τὴν τοιαύτην ἐπιχείρησιν * Τίς ὁ ἀψάμενός pov ; ἐγὼ δύναμιν Error. ἐξελθοῦσαν ἀπ ἐἔμου. [215] Τί λέγεις, à Δε- σποτα; εἰς τὸ συλᾶσθαι τὰ σὰ παραγέγονας; εἰς ἁρπαγῖν θέλων τοῖς πιστοῖς τὴν βασι)είαν προέθηχας ; καὶ πῶς ἑρωτᾷς ὃ οἶδας, καὶ ζητεῖς ὃ οὐχ ἀγνοεῖς; El μὴ θέλων Ex- λάπης τὴν ἐξελθοῦσαν δύναμιν, ὤφειλες ἐπισχεῖν' εἰ δὲ βου- ληθεὶς ἑσυλήθης, τί δυσχεραίνεις διδοὺς ἅπε el πίστις παρὰ σοῦ λαμθάνειν βιάζεται Ἐχαρίσω μὴ αἰτηθεὶς, xal μετὰ τὸ δοῦναι ἐγχαλεῖς ; ἀοράτως ἐθεράπ.,υσας, xal μετὰ τὴν ἴασιν δικαστήριον συγκροτεῖς ; Nat, φησίν " οἶδα τὴν µε συλῄσασαν, ox ἀγνοῷ τὴν εὐδοχίμως λῃστεύσασαν, βούλομαι δὲ ταύτην εἰς μέσον ἐλθεῖν, ἵνα γένηται χήρυξ ἃς ἑπέτυχε χάριτος. Παρ) αὐτῆς γὰρ οὕτως ἡδέως συληθεὶς, τὴν αὐτῆς δωρεὰν ἐπὶ πάντων χυρῶσαι προῄρημαι' θάρσει, θύγατερ, m πίστις σου cécuxé c8. "Eye, qnot, ὅπερ ἔχλεψας εὐὑφνῶς * κράτει, γύναι, ὅπερ Ἡρπασδας ἀφανῶς * χτη- σαι χτῆσιν Ὑνησίαν, fjv σοι παρέσχεν ἡ πίστις * ἀντὶ γὰρ δούλης θυγάτηρ, ἀντὶ µεμιαμµένης Ἠλειμμένη σήμερον ὠνομάσθης ' Ἴ1σθι ὑγιῆς ἀπὸ cnc µάστιγός σου. Ορᾷς, ἀγαπητὰ, πόσα δύναται πίστις, πῶς ἐν pid fom! θαύματα Ίνυσεν;, ctum τὴν τρέμουσαν παραθαρσαύνουσα, τὸν ἰατρὺν ἐχδυσωπήσασα. Οὕτως ἡ ἐξ ἐθνῶν Εκκλησία, τὴν αἱμόῤῥουν ζηλώσασα, xat πίστει τῷ Δεσπότῃ σιωπῇ προσπελάσασα, τὴν µν- σαρὰν τῶν νομικῶν αἱμάτων ἀνεστόμωσε aM xat θυγάτηρ κληθεῖσα πολλῶν Ὀπάρχει µήτηρ, μάρτυρα κεκτηµένη τὸν πάλαι βοῄσαντα * "Orc πολλὰ τὰ τέ- xva τῆς dpipiov paAAov ; τῆς ἐχούσης τὸν ἄνδρα " λέγω δη τῆς συναγωγῆς, ἧς &vhp ὁ νόμος, ἀρχισυν- άγωγος, Δεσπότην σήμερον εἰς τὴν ἔγερσιν xaXov τῆς τελευτησάσης παιδός. ᾽Αλλὰ τῆς ὥρας ὠθούσης του κατ αὐτὴν θαύματος χρεώστην ἐπαγγέλλομαι, τὸν τλουτοδότην Κύριον προσκαθιστῶν ὑμῖν ἔγγνον * Q ἡ δόξα πρέπει εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. ᾽Αμῆν.
Q'. Tov αὐτοῦ, ὅτι θα.Ίάσσῃ παρείχκασται d βίος οὗτος, xal εἰς τὸ, « Ὅτε ἀνέδη ὁ Ἰησοῦς μετὰ τῶν µαθη» τῶν αὑτοῦ εἰς τὸ πλοῖον xal ἀφύπνωσεν.)
Οἱ πελάγιοι πλωτῆρες, ἐπειδὰν εὐθυδόλῳ πνεύ- µατι χαταφυσώμενοι τὸν πλοῦν ἀνύωσι, χαροποιοῖς τοῖς προσώποις Ὑινόμενοι, ἀντίμιμον τῆς γαλήνης τὴν ὄψιν ῥυθμίζουσιν * ἐπειδὰν δὲ της γαλήνης ἡ εὐδία παραμείνασα τοὺς ναύτας ἐχλύσῃ, xal τοὺς μὲν χαθ- εὐδειν, τοὺς δὲ xai παιδίοις ἐμπιστεύειν τὰ τῆς ὁλ- χάδος πηδάλια παρασχευάσῃ, xat τοῦ μὲν αυδερνή- του ἀμεριμνοῦντος, τῶν δὲ ναντῶν τὸν πόνον τῆς τ- χνης τῇ εὐδίᾳ λυσάντω», ἄφνω δὲ λαίλαπος τραχυτά- του κατασπιλάσαντος, ἐπὶ τὸ πέλαγος ἁδοχήτως ix- δράμωσιν οἱ ἄνεμοι, xal ἄρξηται d θάλασσα ἓξ-
αγριαινοµένη µορμύρειν, xal ἡ τῶν κυμάτων πληθὺς ἐμποδίζειν τῇ νηῖ, xal αἱ τῶν πολυπλόχων σχοι- νίων διατάσεις αἱ ἀμφὶ τὸν ἰστὸν ἠρτημέναι τῇ τῶν ἀνέμων βιαίᾳ ἐμδολῇ µαστιζόμεναι συρίξωσινα’ τότε bf, ἀγαπητοὶ, θροῦς μὲν ζαλώδης καὶ [214] χλαυθμυρώδης ὑπὸ τῶν ἐπιθατών Ὑίνεται, βύθινον θάνατον παρὰ τὸν φυσικὸν προσδοχώντων. Ἔστι δὲ ἰδεῖν τοὺς ναύ- τας ὑπὸ τῆς ἔξωθεν αὐτοὺς περιεχούσης ζάλης yst- µαζοµένους, πλέον δὲ ὑπὸ τῆς τῶν ἔνδοθεν ὀλοφυρο-
* [ta conjectum, pro vulg. : ... τῇ vni, xai τῶν T. ox. ὄνχ- τάσεις oi ἀμφὶ τὸ ἰστὸγ..., σνρίζονσιγ.
19 SPURIA QU/AEDAM. 90
Verbum supra Cherubim sedet; ut caro mei causa mea sustinet, ut Verbum quae Patris sunt sine labore operatur. In nuptiis vinum ex aqua fundit, principium miraculorum iu Cana exhibens : luminis aperit ja-- nuas, luto digitoque oculos novos faciens. Leproso dixit, Volo, mundare ( Math. VIII, 5, ei 1X , 6) ; et post datam vocem morbus nullus erat : dicit paraly- tico, Surge ; vox autem pro pedibus fuit, brevique tempore infirmus mandatum quasi ambulandi potes- atem accepit : venit ad Jairi domum, luctusque sta- tim in gaudium mutatus est. En hodie quoque turba circumdatus est, vestimenti fimbria emicat, atque fidei imbre fluxum inundavit. Quid enim jam nobis narravit evangelista , fidei fructus proferens multifa- rios ?* Erat enim quidam princeps synagog:e , Moysis legum custos , populique institutor, nomine Jairus. lluic unam gratiam natura dederat, filiam unigenitam, circa quam occupata erat turba familiarium , ut mos est parenti sobolem amanti. At, ut videtur, nesciebat se , non ad successionem , sed ad imwaturuim funus hanc curare. Morbus enim gravis incidens, ipsam quidem morti vicinam reddit, patrem vero bona de illa spe orbavit. Verum morbus ille non superavit fidem : statim enim Servatorem adit Jairus, οἱ ro- gat domum suam veniat. Dominus vero se accersen- tem promptitudine przcedit; ait enim, Surgens seque- batar eum. ( Matth. IX , 19). Vide autein, o fidelis, qualis a muliere instituitur justa violentia, quale sa- pieus furtum adhibetur, qualis a femina excogitatur periculi expers raptus : oportet enim illum accelerato motu viam illam propere transire. Mulier, inquit, qua sanguinis fluxum patiebatur duodecim annuis , ac- cessit retro, et tetigit fimbriam vestimenti ejus. Dicebat enim intra se, Si tetigero tantum, salva — ero ( Ibid., 90, 21). Hic medicus, inquit, e ccelo venit ; non prze- cipit mgedicamenta magni pretii, non ferro secat, do- lores tion inlert : novit quz ad feminam pertinent ; ex virgine euim matre, ut valuit, accessit ; non conta- minatur dolores abdits exquirendo ; ipse est secreto- rum inspector. Mulier sum, et morbum feedum arca- nuimque circumfero : habeo enim non evacuandos sanguinis fluxus, et non deficientes canalium impuro- rum Íontes. Egeo igitur fonte, qui ille ipse est, ut clam purget indecorum fluxum : lex enim bujusmodi morbum non admittit. Turba me miseram quasi abo- minandam arcet : sed presens ille medicus, qui, na- tur:? couditor,illam ex costa formavit, haud recusabit sanare : verbo enim solo jubet, et morbus non manet: turbatur Spiritu, et ab inferno mortuos exigit : pau- cis panibus satiat chiliadas ; lavatur lacrymis et re- missionis fluenta mittit, Nemo autem hoc audet, nisi fides expers dubitationis. llanc igitur manuductricem in anima accipiens, adibo conlidens, et tactu facile et latenter sauititem abripiam. Et si forte lateam, lucro erit res tota : me enim salutem consecuturam esse $Cio : si vero non latens in medium evocer, non re- prehendar, quod sanitatis recuperaundie causa hec ausa sim, neque a me reposcentur ea , quz fides abripuit : hujus enim, utpote Dei, donorum nunquam penuet Namqui dixit mari, Tace, obmutesce (Marc. IV,
9), secreti quoque fontis mei os obturabit. Adesto igitur fides , in posterum accipe clavum, et fluctum tempestatis celeriter compesce, ut turpem illam cor- poris scapham in tranquillum illum deducam portum. Nam vel stilla ejus auxilii sine labore potest sangui- num gurgitem , qui in me est, suffocare. Cum vero h:ee secum probe consuluisset, res vix audendas au- dacter aggreditur : uec tempus meluil, nec pauper- tlatein. considerat, nec turbam numerat; sed hiec
omnia per fidem, imo potius cum fide transiliens, Do- mini tunicam clanculum tangendo, sanitatis lucrum opportune subripuit ; unionem cum illo liberationem a morbo fore confideus, vere liberata est ; statim enim Φαπαία es! plaga ( Marc. V, 2 Duodecim quippe annos cum morbo luctans quotidie et quotannis , vi- tàm suffurabatur, semper jugulata, et tamen non mo- riens. Primo enim anno in laborum aliquot et dolorum perpessionem incidit : secundo anno, obscurz hujus urbis tumultuabantur secreta : tertius aderat anuus, el nervorum venarumque tumore aificiebatur : anno quarto , fons quidam sanguinum ex illa processit : anno quito, undique medici concurrebant, membra denudantes, qu:& fas non est a masculis conspici : sextus annus conficiebalur, el inalum magis auctum est : septimo anno, tantis opibus effusis , sanguinum corruptio mansit inexlausta : octavus annus adstitit, el medici se victos confitebantur : nono anno, hane prorsus desperatam reliuquentes, abierunt : decimus annus appropiuquavit, et crat mulier tum facultatibus tum sanitate prorsus destituta : undecimo anno, op- pressz doloribus nullus adstitit opitulator. Duode- cimus anuus numerabatur, et animarum medicus in ultima hora adfuit, tactu et verbo et fide morbos sa- nanus. In hunc incidens mulier, quodque futurum erat credens , id quod desiderabat assecu!a est. Tremuit vero cum sciret se non latere. Quid enim ait Serva- Lor ? Quis est qui me tetigit? nam ego. novi virtutem de me exiisse (Luc. VIII, 45, 46). Non dixit, Quae est quie me tetigit ? ne forte qui aderant in dubia mulieris per- quisitione se occuparent ; sed dixit, Quis est qui me tetigit ? in dubio vocem relinquens, ut quisque audiens talem conatum esse viri existimaret. Quis est qui me tetigit? nam ego novi virtutem de me exiisse. Quid dicis, Domine ? venisti ut tua subriperentur ? regnum fide- libus rapiendum lubens proposuisti } et quomodo rc- 635 quod nosti, et de eo quxris quod non ignoras? Si non lubens virtute egressa spoliatus es , cohibere debueras ; si autein volenti tibi subrepta est, cur :gre fers illa donans, qux fides a te per vim abripit ? Do- nasti non rogatus, et postquam donasti, reprehendis? sine conspectu sanasti,et post datam sanitatem, lorum judiciale constituis? Imo, ait, novi illam qux per fidem id mihi subripuit, non ignoro illam qu:x probe furata. est ; volo autem illam in medium prodire , ut praeco sit illius quam consecuta est. gratize. Ab illa enim ita suaviter spoliatus, coram omnibus ejus do- num confirmare destinavi : Confide , filia, fides tua te salvam fecit (Mauh. IX, 92). Habe, inquit, quod probe furata es; tene, o mulier, quod clam rapuisti ; pos- side possessionem probam, quam tibi fides priebuit ; pro serva enim filia , pro polluta hodie uncta nomi- nata es : Esto sana a piaga tua (Marc. V, 55). Vides, o dilecte, quanta potest fides ? quomodo uno temporis momento miracula edidit ? cam, quz in silentio tre- mebhat, conlirmans , medico exorato. Ita gentilium Ecclesia , aàmula mulieris profluvio laborantis , taci- teque per fidem Dorino appropinquans , sanguinum a lege proscriptorum abominandum fontem occlusit, ac filia appellata , multorum est mater, testem nacta eum, qui olim clamavit : Quoniam multi fiii deserta, magis quam ejus. que habel virum (Isai. LIV, 1) : hoc est synagog:e, cujus vir est lex, sive princeps syna- gog:e, Dominum hodie vocans ad suscitationem inor- tux filie. Sed hora et tempore impellente, quoad miraculum in illa exhibitum, me debitorem profiteor, spousorem vobis praestans Doininum divitiarum lar- gitorem : quem decet gloria in secula seculorum. Amen.
Vl. EJUSDEM, QUOD MARI SIMILIS SIT HAEC VITA, ΕΤΑΙΝ ILLUD, CUM JESUS ASCENDIT IN NA- VICULAM CUM DISCIPULIS SUIS, ET OBDORMIVIT (Luc. VIII, 22, 23; Matth. VII, 23).
, Qui in. mari navigant, quando. secundo vento na- vigallonem — perliciant, Ἰιοιῖδ vultibus, sereuitatis aemulum exhibent aspectum : postquaui vero perina-
nens serenitatis tranquillitas nautas dissolverit, οἱ alios ad dormiendum, alios vero ad claves navigii vel pueris tradendos impulerit : ac gubernatore curis va-
9 SPUMA QU.EDAM. 99
cuo οἱ nautis laborem artis suze propter serenitatem remittentibus, repente asperrima procella conturbante, cum prater exspectationem venti in pelagum erum- pant, incipiatque mare efferatum obstrepere, flu- ciuumque torba. navem impedire , ut et multiplicum funinm tensio, qui circa malum suspensi. violento ventorum impulsu icti, sibilant : tunc sane, 0 dilecti, tumultus quidem tirbulentus et luciuosus a vectori- bus oritur, mortem in profundo maris, magis quam naturalem, exspectantibus. Hie vidcas remiges a
rocella illos extrinsecus cireumagente , plus vero ab intus lugentium clamore enervatos (adeo ut guberna- tor ipse, prz: metu tremebundus factus, non amplius uti possit manu gubernatoria ad navigii directionem) ; omnes vero elamantes se vitam inter homines ser- vare posse desperare. Tale quidpiam accidit discipu- lis ; mente enim te transferas mecum ad Evangelium. Ascendit Jesus cum discipulis suis in naviculam ( Luc. Vili, 99), et facile trajecit mare. Quandiu Dominus Christus vigilabat, omnis contrarius reprimebatur ventus : planum autem illis erat mare, tauquam firma terra, neque fluctus contra navem Christum ferentem insurgebat. Cum vero Jesus, secundum providentiam suam, in navigio dormiebat, quoad naturam corporis, non quoad deitatis dignitatem (somni enim immunis est oculus deitatis) ; tum venti conspicientes Magi- strum et Praefectum suum dormientem , sicut equi aurigam somno detentum spernentes, impetuoso flatu sz vamexsibilantes tempestatem, contra navem àapo- stolicam ferebantur : atque, procella exorta, quas in- exspectatam mortem tanto flatu minabatur, z2estuante pelago, à:evosque fluctus cum fremitu in arenam ter- minorum constitutricem immittente, discipuli 'fren- dentem conspicientes tempestatem,Christumceleber- rimum propugnatorem invocabant; quid dicentes? Domine, salva nos, perimus (Matth. Vlil, 25). Per wdconomiam dormiebat in navigio Dominus, non nescius illius quod futurum erat, nec serenitatem inducendi potestate carebat : sciens vero mare turba- tum fore, duabus de causis dormiebat: ut per tempe- sitatem redargueret labentem et imbecillam discipu- lorum fidem, et potentiam divinitatis sux illis liquido demonstraret. Videre erat itaque, o dilecti, vigilantem, quoad corpus, Dominuim, seipso veliementiorem fa- ctum, et ventum ad speluncam suam clanculum fugien- tem, pelagumque non ultra contra apostolieum navi- gium minas intentantem, sed fluctus ad adorationem se convertentes, Talis est hujus vitae cursus, ita ut res in eodem statu nunquam permaneant, sed aliquando in pacc tranquille sint, atque alimentorum copia abuudent; interdum vero commoveantur fluctibusque, ut mare, agitentur, partim quidem barbarorum incur- sionibus, partim tyrannorum machinamentis et ne- gotiorum perplexitatibus , multisque aliis tumultibus el perturbationibus. Nam predicta de apostolico na- vigio historia hunc habet sensum ; nihil quippe a Domino factum est quod mysterium non haberet. Mari similis est hiec vita; navigio, humana natura , portans quasi vectores et gubernatorem cogilationes ei mentem. Hoc itaque navigium , natura scilicet hu- mana, in lac vita agitatur a diaboli nequitia, a diemo- nibus hostibus, qui cupiditatum fluctus excitant ; fal- sam voluptatum spumam in internum animum pro- jiciunt, ac mentem. gubernatricem — cupiditatibus commovent et in peccatum immergunt. Quod autein
J
^.
homo quilibet a. voluptatum flamma. commotus. in peccatum iminergatur, id, sermonem meum asserens, testatur David propheta. Curn enim circa conunen- tiam naufragium fecisset , clamabat dicens : Veni in altitudinem maris, et tempestas demersit. me (Psal. LXVIII, 5). Non enim hoc usquam reperimus in hi- storia de Davide : quandonam David navigavit ? vel in quo mar. iter agens demersus est ? nusquam sane. Quid sibi vult igitur ? In hac utique vita tanquam in pelago versans, ac voluptatibus quasi fluctibus agita- tus, atque soluta cogitationum compagine , intus ad- misso cupiditatis fluctu , ac viri fortitudine per Ὀτία uxorem spoliatus, continentize naufragium passus est. Ideo dicehat : Veni in altitudinem maris, et tempestas demersit me. leinde iterum resipiscens, et ex profundo peceati iterum continentize clavum recuperans , vi- tàmque suam castitate temperans , Deum precabatur dicens : Non me demergat tempestas aque , neque ab- sorbeat me profundum (Psal. LXVIII, 16). Tale quid- piam Apostolus quoque, mystice subindicans humanam naturam dicit : Ter naufragium feci. Quid enim ait? Ter naufragium feci, nocte et die in profundo maris fui (I Cor. XI, 25). Ter enim naufragium fecit humana natura : semel, in paradiso per transgressionem ; se- cundo, in. diluvio Noe ; tertio, post legem acceptam populus in idolorum cultum incidit, donec veniens animarum nostrarum gubernator Christus , crucis velum in media terra sistens , tempestatibus liberam nobis providit in urbem celestem navigationem. No- cte et die in profundo maris fui. Noctem appellat illam in caliginoso errore moram, quax Christi adventum anteceSSit ; diem vero, illum in lucido baptismo sta- tum, qui Christi secutus est adventum. Cum tota igi- lur natura humana per nequitiam diaboli, ut diximus, jactaretur; id videns Verhum Dei, in hanc vitam veniens , ingreditur in cavitatem navigii virginis Ma- rie : cujus typum in Jona propheta expressum inve- nimus. Mittitur enim Jonas Niniven ; Christus in hanc vitam venit : Jonas abit in navigium, et in ca- vitate navigii dormit ; Verbum etiam Dei per novem menses in ventre virginis Mari.e fere dormiebat taci- turnus hominibus. Tunc magis excitata est diabolica nequitize procella, sicuti contra Jonam. Sed cum Jo- nas in mare projectus est, hoc est, cum Jesus e ventre Virginis in hanc vitam prodiit, et omnis quoque ventus adversus obmutescebat , donec balzxua in or- cum perveniret, mu'ta sigua et prodigia edidit in hac vita navigans. Iutravit Jonas in balzenam , οἱ ille in- travit in orcum : tres dies et tres noctes , totidem quot Jonas, in orco consumpsit. Ejicitur Jonas ex ba- lzena in Niniven ; Christus ex mortuis surgit, atque in hunc mundum venit..... prxdicat peenitentiam ; resipiscunt Ninivit:e , atque hujus mundi incolz : per tres dies jejunant, et servantur numerosa imnultitudi- nes ; sicut etiam in Ninive duodecim hominum my- riades et pecora plurima. Domino enim poenitentiam et fidem huic mundo pr:edicante, servantur duodecim tribus Israel. Quando enim plenitudo gentium intra - verit, tunc omnis lsrael salvus fiet (Rom. Xl, 95).Quod autem Jonas Christi typus esset , Dominus ipse dicit in Evangelio : Sicut enim fuit Jonas in ventre ceti tri- bus diebus οἱ tribus noctibus, sic erit Filius hominis in corde terre tribus diebus et tribus noctibus (Matth. XII, 40). !lli sit. gloria et potentia in secula seculoruin. Amen. -
VII. EJUSDEM IN ILLUD : SIMILE EST REGNUM CCLORUM GRANO siNAPIS (Matth. XIII, 31).
Quid majus regno celorum, et quid minus est frano sinapis ? quomodo immensum celorum regnum, acile metiendo minutissimoque grano assimilavit? Si vero perpendamus quid sit granur sinapis, invenie- mus quain pulchre et secundum naturam unum alteri comparctur. Quid est regnum colorum , nisi plane Uluristus ? dicit enim de seipso : Acce regnum Dei intra
vos est (Luc. XVII, 21). Quid autem majus est Chri- sto secundum deitatem, ut prophetam audire est di- centem : Hic est Deus noster, et non estimabitur alius adversus eum. Hic adinvenit omnem viam disciplina, et tradidit illam Jacob puero suo, et Israel dileciu. suo. Post hac in terris visus est , et cum hominibus conver - satus cst (Baruch. Wl, 56-58). lsaias etiam de illo
µένων κραυγΏς ἐχνευριζομένους, ὡς καὶ τὸν μὲν χυ- θερνήτην ὑπότρομον γεγονότα ἀπὸ τῆς δειλίας µηχ- τι δύνασθαι χρῆσθαι τῇ κυδερνητικῇ χειρὶ πρὸς την τῆς νηὸς εὐθυπλοῖαν, πάντας δὲ ὁμοῦ τς ἐν ἀν- θρώποις ζωῆς μετὰ quviis ἀπεχδέχεσθαι. Τοιοῦτόν τι συµθέθηνε τοῖς μαθηταῖς τοῦ Κυρίου * µετάδαλε Yáp uot τῷ λόγῳ ἐπὶ τὸ Εὐαγγέλιον, ᾿Ανέδη ὁ Ιησοὺς [cà των µαθητων εἰς τὸ a Aotor , xa διᾗρχετο τὴν θάλασσαν εὐμαρῶς. Καὶ ἕως μὲν αὐτοῖς ὁ Δεσπότης Χριστὸς ἐγρηγόρει, md; ἑναντίος ἄνεμος ἐφιμοῦτο, ἡπλοῦτο δὲ αὐτοῖς xal ἡ θάλασσα ὡς ἤπειρος, οὐδὲν χυμα τῇ χριστορόρῳ προσεφἰίστατο * ὅτε δὲ olxo- νοµιχὼς ὁ Ἴησους ἐν τῷ πλοίῳ ἐχάθευδε χατὰ τὴν του σώματος φύσιν, χαὶ οὗ χατὰ τὴν τῆς θεότητος ἀξίαν (ἄῦπνον γὰρ τὸ ὄμμα τῆς θεότητος) ' τότε οἱ ἄνεμο: θεωρῄσαντες τὸν ἑαυτῶν παιδευτὴν xal τα- ξίχρχον ὑπνώσαντα, χαθάπερ ἵπποι ἠνιόχου χαθεύ- ἔοντος χατολιγωρήσαντες, λάδρῳ φυσήματι ἄγρων χειβῶνα συρίζοντες κατὰ τῆς ἀποστολιχῆς ὀλχάδος φέροντο. Γενοµένης δὲ ζάλης ἀνείχκαστον θάνατον ἀποπνερύσης, καὶ τῆς θαλάσσης χοχλαδὺν ἀναζεού- σης, Χαὶ τὸν θυμὸν τῶν χυµάτων τῇ ὀροθέτιδι dáp- pe ἐπιφριξούσης *, θεωρῄήσαντες οἱ μαθηταὶ τὸν πο- υθρύλλητον χειμῶνα, τὸν πολυύμνητον προμαγεῶῦ- να Χριαοτὸν παρεχάλουν * τί λέγοντες; ᾿Επιστάτα, σωσον ἡμᾶς, ἀπο1λύμεθα. Ἐκχάθενδεν ὁ Κύριος οἱ - χονομιχῶς by τῷ πλοίῳ, οὐκ ἀγνοῶν τὸ μέλλον γί- νεσθαι, οὐχ ἁδυνατῶν γαλήνην βραθεῦσαι * εἰδὼς δὲ μέλλουσαν ταράσσεσθαι τὴν θάλασσαν , κατὰ δύο ui- tía; ἐχάθευδεν "ἵνα xal τὸ σαθρὸν τῆς ὁλιγοπιστίας των μαθητών ἐν τῷ χειμῶνι διελέγξῃ, xax τὸ δυνα- τὸν τῆς θεότητος αὐτοῖς ἑνδείξηται. "Hv οὖν ἰδεῖν, ἀγαπητοὶ, διαγρηγορήσαντος τοῦ Δεσπότου σωµατι- χὼς, “πάντα ὀξύτερον ἑαυτοῦ γενόµενον, xal τὸν ἄνε- YN πρὸς τὸ ἴδιον σπήλαιον ὑποφεύγοντα, τὴν τᾶ ἆλασσαν µηχέτι ἀπειλοῦσαν τῇ ἀποστολικῇ ὀλκάδι, ἀλλὰ τὰ χύµατα πρὸς τὴν προσκύνησιν ἐπιστρέφοντα. Τοιαύτη ἐστὶν xai dj τοῦ βίρυ φορὰ, µηδέποτε µέ- γειν ἐν ταυτότητι τὰ πράγματα, ἀλλὰ ποτὰ μὲν Ya- ληνιᾶν εἰρήνη xai εὐθηνίᾳ τροφῶν ἀνενδεεῖ , ποτὲ δὲ ταρασσεσθχι ὥσπερ τὴν θάλασσαν, τοῦτο μὲν βαρ- 6ápuv καταδροµαῖς, τοῦτο δὲ τυράννων ἐπιθουλαὶς χαὶ πραγμάτων πλοχαϊῖς, xal πολλοῖς ἄλλοις χλόνοις χαὶ ἀχαταστασίαις. Καὶ γὰρ ἡ εἰρημένη ἱστορία περὶ τῆς ἀποστολιχῆς ὀλχάδος τοῦτον ἔχει τὸν νοῦν * 00x ἣν Υὰρ ὑπὸ τοῦ Κυρίου yivópevov , ὃ οὐκ ἦν µυστη- Ρίου ἐχόμενον. Θθαλάσσῃ πχρείχασται ὁ βίος οὗτος, πλοϊω d ἀνθρωπίνη ὑπόστασις, φέρουσα κχαθάπερ ἐπιθάτας xal χυθερνήτην τοὺς λογισμοὺς xai τὸν νουν. Ἔὰν οὖν τοῦτο τὸ πλοῖον, τουτέστιν ἡ ἀνθρω- Tv ὑπόστααις, iv τούτῳ τῷ βίῳ χειμαζοµένη ὑπὸ της του «διαδόλου χαχίας, xal ἀπὸ τῶν ἑναντίων ὃχι- µόνων τῶν τὰ χύματα τῶν ἐπιθυμιῶν ἔξεγε,ρόντων, xat τὸν ἀλμυρὸν ἀφρὸν τῶν ἡδονῶν πρὸς τὸν ἔνδοθεν 215] νοῦν ἐπιῤῥιπτόντων xal ταῖς ἐπιῤυμίαις τὸν χυ- ερνήτην νοῦν σειόντων, καὶ πρὸς τὴν ἁμαρτίαν βνθι- όντων * *** ὅτι δὲ ἕχαστος τῶν ἀνθρώπων ταῖς πολυ- Φλόγοις ἡδοναῖς σειόµενος πρὺς τὴν ἁμαρτίαν ἑθυθί- ζετο, μαρτυρεῖ µου τῷ λόγῳ Δανῖδ ὁ προφήτης. "Ὅτε γὰρ περὶ τὴν σωφροσύνην ἐνανάγησεν, ἀνεθόα λέγων ᾿ Η1.10ον εἰς τὰ βάθη τῆς θα.1άσσης, καὶ καταιγὶς xat- επόντισἁ µε. 00 γὰρ τοῦτο χατὰ ἱστορίαν εὑὐροῦμέν b ^09 Ὑγεγραμμένον τῷ Δαυῖὸδ ' ποῦ γὰρ Δαυῖὸ ἔπλευ- σεν; f) εἰς ποῖον πίλαγος ἀπελθὼν ἐθυθίσθη ; ἀλλ οὐ-
* Legendum, ni fallor, ἑπαφριζούσης. b Forma neogreca.
SPUMA QU/AEDAM.
23
δαμοῦ. Tí οὖν ἐστιν ὃ λέγει, ἡ πάντως, Ev. τῷ βίῳ τούτῳ ὥσπερ ἓν θαλάσσῃ ὑπάρχων, καὶ σεισθεὶς ταῖς ἡδοναῖς χαθάπερ χύμασι, xat τοὺς ἁρμοὺς τῶν λο- γισμῶν λνθεὶς, λάθρον «b κῦμα τῆς ἑιιθυμίας ἕνδο- θεν δεξἀάµενος, τοῦ àvóph;* πρὸς τὴν τοῦ 0ὑρίου γυ- ναῖχα ἐκλυθεὶς, ναυάχιον σωρροσύνης ὑπέμεινεν. Διὸ ἔλεγεν * "Η.10ον εἰς τὰ βάθη τῆς θαλάσσης , xal xa- ταιλὶς κατεπόντισέ µε. Ela. πάλιν µετανοῄσας xal οἱονεὶ ἀνανήφας Ex τοῦ βάθους τῆν ἁμαρτίας, πάλιν χρατῶν τοῦ πηδαλίου τῆς σω 2ροσύνης, καὶ τὸν ἔαυ- τοῦ βίον -ἓν σωφροσύνῃ ῥυθμίζων, τΌχετο τῷ Oso λέγων * Μή µε xdi καταποντισάτω καταιγὶς ὅδα- τος, μηδὲ καταπιέτω |ιε βυθός. Τοιοῦτόν τι xal ὁ Απόστολος μυστικῶς αἱνιττόμενος λέγει την ἀνθρωπό- «nta, Τρίτον évaváynca. Τί γάρ φησιν; Τρὶς éravá- Jnca ; γυχθήµερον ἐν τῷ βυθῷ πεποίηκα. Τρίτον γὰρ ἐνχυάγησεν ἡ ἀνθρωπότης, ἅπαξ kv τῷ παραδείσῳ διὰ τῆς παρλθάσεως, δεύτερον πάλιν iv τῷ xata- κλυσμφ Noe, τρίτον μετὰ τὸ δέξασθαι τὸν vópov πρὸς τὴν εἰδωλολατρείαν ἐξέπεσεν ὁ Aabg, ἕως οὗ ἐλθὼν ὁ τῶν Φυχῶν ἡμῶν χυθερνήτης Χρ.στὸς, acf- σας τὸ ἰστίου τοῦ σταυροῦ tv µέσῃ τῇ vf, ἀχείμα- στον ἡμῖν τὸν εἰς οὐρανόπολιν πλοῦν οἰχονόμησεν d. Νυχθήµερον ἐν τῷ βυθῷ πεποίηκα. Νύχτα λέχει thv πρὸ τῆς τοῦ Σωτῆρος παρουσίας ἐν τῇ σκοτεινῇ πλά- vn διατριθήν' ἡμέραν δὲ λέγει την µετὰ Χριστοῦ παρ" ουσίαν kv τῷ φωτεινῷ βαπτίσµατι διαγωγή». llá- σης οὖν τῆς ἀνθρωπότητο:, χαθὼς ἔφαμεν ὑπὸ τῆς τοῦ διαθόλου καχίας χε'µαζοµένης, θεωρήσας ὁ του 8:02 Λόγος, ἐλθὼν εἰς τόνδε τὸν plow, εἰσέρχεται εἰς τὴν χοιλίαν τοῦ πλοίου τῆς Παρθένου Μαρίας * οὗ τὴν εἰχόνα ἐν Ἰωνᾶ τῷ προφήτη γεγρνοῖαν εὕραμεν. Πέμ- πεται Υὰρ Ἰωνᾶς εἰς Νινευῖ, ἔρχεται ὁ X toc); «le τόνδε τὸν βίου * ἀπέρχεται ὁ Ἰωνᾶς εἰς τὸ πλοῖον, καὶ εἰς τὴν xol τοῦ πλοίου χαθεύδει, xai ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ἓν ἑννέα μησὶν Ev τῇ xoa τῆς Παρθένου Μα- ρίας σχεδὺν ix 0 ruBs σιωπῶν τοῖς ἀνθρώποις. Τότε μᾶλλον ἐξηγείρετο ὁ διαθολικὺς τῆς χαχίας χειμὼν, ὡς ἐπὶ τοῦ Ἰωνᾶ * ἀλλ ὅτε ἑῤῥίφη Ἰωνᾶς εἰς τὸ πέ- λαγος, τουτέστιν, ὅτε Ἰησοῦς προῃλθεν ἐκ τῆς χοιλίας τῆς Παρθένου εἰς τόνδε «bv βίον, xai πᾶς ivavtio; ἄνεμος ἐφιμοῦτο, καὶ μέχρις οὗ φθάσῃ τὸ χῆτος εἰς τὸν ἅδην, πολλὰ σημεῖα xat τέρατα ἐπετέλει διανη- χόμενος εἰς τόνδε τὸν βίον. "Ηλθεν Ἰωνᾶς εἰς τὸ χῆ- τος, χαὶ αὐτὲς εἰς τὸν ἆδην 130ev »πρεῖς ἡμέρας xat τρεῖς νύχτας τὰς αὐτὰς τῷ Ἰωνᾷ ἐν τῷ ἄδῃ Ned. x&v. Ἐκρίπτεται Ἰωνᾶς ἐκ τοῦ xfjvouz εἰς την Niwsv xal Χριστὸς ἀνίσταται bx νεχρῶν xal [216] ἔρχεται εἰς τὸν χόσμον τοῦτον '" χηρύσσει μετάνοιαν᾽ µετα- νοοῦσι Νινευῖται, xal οἱ τοῦ χόσμου τούτου πολίται * νηστεύουσι τριάδα ἡμερῶν, xal σώνεται τὰ πολυ- αρίθµητα πλήθη, ὡς xai ἐν s Νιου δεχαδύο μυριάδες ἀνθρώπων xai κτήνη πολλά. Τοῦ γὰρ Κνρίου xrnpu3- σοντος τῷ χόσμῳ τούτῳ την µετάνοιαν xal τὴν πί- στιν, σώζονται αἱ δέχα δύο φυλαὶ τοῦ Ἱσραῇλ. "Όταν γὰρ Τὸ π.)ήρωμα τῶν ἑθνῶν εἰσέ.10ῃ, τότε, πας ᾿Ισραὴἡὰ σωθήσεται. "Οτιδὲ εἰκὼν τοῦ Χριστοῦ ἣν "To- νᾶς αὐτὸς ὁ Κύριος λέγει £v τῷ Εὐαγγελίῳ: "Or cpóxor Ἰ]ωνᾶς ἐποίησεν ἐν τῇ xotA(q τοῦ κήτους τρεῖς ἡμέρας καὶ τρεῖς νύκτας, οὕτως ἔσται καὶ ὁ Ylóc του áv0po- που àv tq.xapólg τῆς γῆς τρεῖς ἡμέρας xal τρεις νύκτας. Αὑτῷ fj δόξα καὶ τὸ χράτος εἰς τοὺς αἰώνας τῶν αἰώνων. ἈΑμῆιν.
ο Verba τοῦ ἀνδρός vel corrupta, vel aliunde illata fuisse videntur. MEM
d Augmentum in verbis a diphtbongis οι vel αι incipienum bts omittere amant recentiores.
p oomeemsdint
Z'. ToU αὐτοῦ εἰς τὸ, « Ὁμοία ἐστιν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν xóxxtp σινάπεως.
Τί μεῖζον βασιλείας οὐρανῶν, xai τί µικρότερον χόχκου σινάπεως; πῶς τὴν ἁμέ: ρητον adiens τῶν οὐρανῶν τῷ εὐμετρήτῳ xal βραχυτάτφ χόχχῳ σινά- πεως παρείχασεν ; Αλλ' ἑὰν ἐννοῆσωμεν τίς ἐστιν d) τῶν οὐρανῶν βασιλεία, xal τίς ἐστιν ὁ χόχχος τοῦ σι- νάπεως, εὑρήσομεν πῶς χαλῶς xal εὐφυῶς ἕχαστον ἑχάστῳ ταρείκασται. Τίς ἐστιν d) τῶν οὐρανῶν βασι- λεία, 3) πάντως Χριστός; λέγειγὰρ περὶ ἑαυτοῦ ' Ιδοὺ ἡ βασιλεία τῶν «εὐραγῶν ἐν τὸς ὑμῶν ἐστιν. Τί δὲ μεῖ-
ζον Χριστοῦ χατὰ τὴν θεότητα: ὡς ἔστι vou. προφῆτου ἀχοῦσαιλέγοντος * Οὗτος ὁ θεὸς ἡμῶν , οὗ «λογισθήσε- ται ἕτερος πρὸς αὐτόν. Έξευρε πᾶσαν ὁδὺγ ἐπιστή- µης, xal ἔδωκεν "Iuxà6 t9 παιδὶ αὐτοῦ καὶ IcpatjA τῷ ἡγαπημένφ ὑπ᾿ αὐτοῦ. Μετὰ ταῦτα ἐπὶ τῆς γης ὤφθη, καὶ τοῖς ἀνθρώποις συναγεστράφη. Λέχει περὶ αὐτοῦ καὶ Ἡσαΐῖας, ὁμογνώμονι φωνῆ χρησάµενος. Ti γάρφησω; ᾿Εχοπίασεν Αἴγυπτος καὶ al éxo (ai τῶΥ Αἰθιόπων, xal οἱ Σαδαεὶγ ἄν δρες ὑ η οἱ ἑπὶ σὲ διω-
)
25 SPURIA QU/EDAM. ος
βῄσονται, καὶ col ἔσονται δοῦ.Ίοι, καὶ ὀπίσω cov ἠκοουθήσουσι δεδε[ιένοι χειροπέδαις καὶ προσκυνή- σουσί cot, ὅτι &v col Κύριος d θεὸς, xal οὐκ ἔστι Θεὸς π.ἡν σοῦ. Σὺ γὰρ εἴ ὁ θεὸς, καὶ ovx Ίδειεν, Θεὸς tov Ισραὴ.ἲ Σωτήρ. Thy αὑτὴν δύναμιν ἔχου- σαν φωνῖν xaló µαχάριος Πέτρος ῥήγνυσι λέγων * Αδε.1φοί: καὶ γὰρ οὑκ ἔστιν' ἕτερον ὄνομα, φησὶν, ὑπὸ τὸν οὐρανὸν. ἐν ᾧ δεῖ σωβῆναι ἡμᾶς. Τί δὲ βραχύ- τερον Χριστοῦ χατὰ τὴν οἰχονομίαν τῆς σαρχώσεως, ὃς γεγένυται xal ἀγγέλων µιχρότερος χαὶ ἀνθρώπων; Ἄχουε τοῦ Δαυῖδ λέγοντος πῶς ἀγγέλων γέγονε βρα- ὕτερος * Tíc ἐστιν ἄνθρωπος, ὅτι μιμνήσκῃ αὐτοῦ, υἱὸς ἀγθρώπου, ὅτι ἐπισχέπτῃ αὐτόν ; ἡ]άττω- σας αὐτὸν βραχύ τι παρ) ἀγγέλους. "Oct δὲ περὶ Χριστοῦ λέχει ταῦτα Δαυῖδ, Παῦλός σοι ἑρμηνεύει M- v0»* Τὸν δὲ βραχύ τι παρ’ ἀγγέλους ἡ.Ἰαττωμένον β.Ιέπομεν» Ἰησοῦν, διὰ τὺ zd0nua τοῦ θανάτου. ὑὔῦτω xal ἀνθρώπων γέγονεν βραχύτερος, Tl γάρ φησιν 'Heata;; Εἴδομεν αὐτόν, καὶ obx εἶχεν εἶδος οὔτε xáAloc. àAAà τὸ εἶδος αὑτοῦ ἄτιμον xal ἑκ.εἴπον παρὰ πάντας 217] υἱοὺς τῶν ἀνθρώπων" διὰ τοῦτο καὶ σχώληχα ἑαυτὸν προσηγόρευσεν. Τί γά σιν; 'Eyé δέ elpi σχώ.1ηξ xal obx ἄνθρωπος. Καὶ t τῷ Ἡσαϊα ὁ Πατὴρ ποὺς αὑτόν' Mi) φοθοῦ σκὠ.1ηξ 'lIaxo6. Εἶτα χαὶ τῆς ἀο'δίµου αὐτοῦ τελευτῆς μεμνημένος ἔλεγε * Καὶ τὸ κατά 1ειιιιιά σου σκὠληξ. Ἔδει M αὑτὸν χαθάπερ ἁλιέα σοφὸν τῷ ἀστράπτοντι ἁγχίστρῳ τῆς θεότητος περιθεῖναι τὸν σχώληκα τῆς σαρχὸς xal χαλάσαι εἰς τὸν βυθὸν τοῦ βίου τούτου, xai οὕτω τὸν δράχοντα ἆγχι- στρεῦσαι, ἵνα καὶ ὄντως τὸ γεγραμμένον Ev. τῷ Ἰὼδ πληρωθῇ * Ἄξεις δὲ δράκοντα ἐν ἀγκίστρῳ; 'Ὁμοία οὖν ἐστι ἡ βασιλεία τῶν οὑὗρανῶν χόκχῳ σινἆ- Sec. Ἐρεῖ οὖν τις τῶν ἁχουόντων * πῶς ὁ αὐτὸς βα- αιλεία οὐρανῶν xaX χόχχος γεγένηται, xai µέγας xal μικρὺς [d αὑτόν, "Ότι δι ὑπερθολὴν εὐσπλαγχνίας περὶ τὸ ἴδιον πλάσμα τοῖς πᾶσι τὰ πάντα γεγένηται, ἵνα τοὺς πάντας χερδήσῃ. Ocb; ἦν, ὡς οὖν καὶ ἔστι xal ἔστα: διά τὴν ἰδίαν φύσιν, καὶ ἄνθρωπος γεγένηται διὰ τὸν ἡμετέραν σωνηρίαν. 'Q βάθος π.Ίούτου xal σο- glac xal γνώσεως Θεοῦ ! ὡς ἀνεξερεύγητα τὰ xpl- gura αὐτοῦ, καὶ ἀγεξιχγίαστοι αἱ ὁδοὶ αὐτοῦ ! Ὦ xóxxoc, δι᾽ οὗ γεγένηται χόσµος, δι οὗ σχότος ἑσχέ- ὅακσται χαὶ Ἐχχλησία χεχαίνηται! Οὗτος ὁ χόχχος ἐπὶ τοῦ σταυροῦ χκρεμασθεὶς τοσοῦτον ἔσχεν ἰσχύος µέγε- θο;, ὥστε xal δεδεμένον αὐτὸν ὄντα, ῥήματι µόνον τὸν ΑΝ ἀπὺ τοῦ ξύλου ἁρπάσαι, xal εἰς παραδείσου
εἰχόνα ᾿Α67αὰμ xal dj τούτου σύνευνας Σάῤῥα, οἰκοῦν- τες bv τῇ σχηνῇ ὑπὸ τὴν δρῦν τῆς Μαμθρὴ, οἰχείαις χερσὶν ἑνωγράφησαν. ᾿Αναγκαζόμεθα [218] γὰρ, ἀγα- πητοὶ, παρεκδαίνειν τὸν λόγον * τίς ὁ ᾿Αθραὰμ, τίς ἡ Ἑάῤῥα, τίς * σοι τίς d σχηνὴ, ἢ τίνες οἱ byxpu-
iat, διὰ τί ἐχεῖ τρία µέτρα σεµιδάλεως xal ec ἁλεύ - ρου, ἀναγχαῖον δι’ ἀχριθείας διελθεῖν τὸν λόγον. Τίς ἂν εἴη "A6paáu; ἑρμηνεύεται, πατὴρ ἐχλεχτὸς πλήθους. Τὶς δὲ ἂν εἴη macho ἐχλεχτὸς, εἰ μὴ ὁ θεός; περὶ ob, Eic πᾶσαν τὴν γην ἐξῆ.1θεν ὁ φθόγγος αὐτοῦ. καὶ εἰς τὰ πέρατα τῆς οἰκουμένης cá ῥήματα αὐτοῦ. Τί ὃξ ἡ Σάῤῥα:, ἑρμηνεύεται, ἄρχουσα χαὶ ἡγεμορίς. Τίς δ' ἂν ei ἄρχουσα χαὶ ἡγεμονεύουσα ἡμᾶς, εἰ μὴ πάν- τως 1j τοῦ Πατρὸς σοφία; 1 τίς ἡ σχηνἡ ὑπὸ τὴν δρῦν την Μαμθρή, πάντως ἡ Ἐχχλησία ὑπὸ τοῦ σταυροῦ Γκεπομένη, ΤΠ δρυῖ παρείχασται ὁ ο νρὸς διὰ τὸ ἰσχυρὸν εἶναι τὸ ξύλον xaX ἀνένδοτον. Τί τὰ τρία μὲ- «pa τῆς σεµιδάλεως; Ἡ πάντως χαθὼς προεῖπον ἡ &v- θρωπότης, ἡ ἐχ ψυχῆς χαὶ πνεύματος xaX σώματος συγχειµένη. Οὕτω γὰρ ἑἐδίδαξεν ἡμᾶς ὁ ᾿Απόστολος λέ- [ov * Ὁ δὲ θεὸς φυάξει ὑμῶν τὸ copa, xal τὴν Ψυχή», xal τὸ πγεῦμα. Λαμθάνει οὖν fj τοῦ θεοῦ σοφία Σάῤῥα, ἡγεμόνισσα f| ἄρχουσα, λαμθάνει σῶμα, Quyhv xai πνεύμα, xal ἐγχρύπτει τῷ πυρὶ, τουτέστι τῇ ἀσθέστῳ Οεότητι λαμπαδουχοῦσα, xa motel τρεῖς ἐγχρυφίας. τουτέστιν ἐν τῷ κρυπτῷ τῆς σαρχὸς ἡμῶν, τὴν εἰς Πατέρα, Υἱὸν xai ἅγιον Πνεῦμα ὁμολογίαν. λρμοξόντωςὑμῖν, ἀναπητοὶ, ἀγεγνώσθη τὸ Εὐαγγέλιον. Κόκχος σινάπεως, xat ζύμη * f ζύμη εἰς ἄρτους µεταλ- λεύεται, ὁ xóxxo; εἰς λάχανα”’ ἄρτοι δὲ χαὶ λάχανα ἑφόδια νηστειῶν, ἐφ᾽ ἃς ὁ Ἰησοῦς ὁ Κύριος ἡμᾶς ὁδηγήῆσειεν ἀἁμέμπτως, τὸν τῆς νηστείας δρόµον ἔχπληρουντας. Ὁμοία ἑστὶν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν xóxxqo σιγᾱ- πεως. Οὐκ ἄλλως πως δυνησόµεθα νοῆσαι τὴν δύναμιν τῆς παραθολῆς, ἐὰν uif) πρῶτον ην οὐσίαν, τὴν χρόαν καὶ τὸ μέγεθος χατανοῄσωμεν. "Έστι γὰρ τὸ σίναπι µεγέθει μὲν μιχρὸν, σπαρὲν δὲ καὶ φυόμενον ὑπερδάλλει πᾶσαν λαχάνων αὕξησιν, καὶ τῷ ὕψει ὑπερφέρον, χαὶ τῷ πλἠήθει τῶν κλάδων ὑπερνιχᾷ τὰ ἄλλα, xol τῇ τῶν φύλλων πολυπληθίᾳ ' ἔστι γὰρ σχιᾶς ἐργαστιχὸν, ὡς xai ὄρνεα ἐφιπτάμενα δύνασθαι ἐφιζάνειν ἐπ αὐτὸ, xai ἀνχπαύεσθαι. "Ἔστι δὲ xai τῇ γεύσει πάνυ χαλὸν, xa τῇ ποιότητι θερμαντιχὸν, xal τῶν ἔνδον ἰατιχόν. Τοῦ ἄλλου μὲν οὐὖδενὸδς πετεινοῦ βρῶμα Ὑίνετα:, µόνον δὲ ἀνθρώπου. Καὶ ἔξωθεν pév ἔστι πυῤβὺν, ἔσωθεν δὲ φαίνεται λευχόν. Καὶ αὕτη μὲν d) τοῦ λαχά- νου Φύσις, xat τοῦ σπέρµατος ἑγχώμιον. Ei δὲ gez ἀχριθείας ἐξετάσαι θελήσωμεν εὕροιμεν ἂν τὴν πα- ραθολὴν ἁομόζουσαν &m' αὐτοῦ τοῦ Σωτήρος. Οὗτος Υάρ ἐστιν ὁ μιχρὸς μὲν τῇ ὄψει' οὕτος ὁ βραχὺς ἐν χόσμῳ, xal ἓν οὐρανῷ μέγας" οὗτος καὶ υἱὸς ἀνθρώ- που xal θεὸς, ὢν δὲ υἱὸς Θεοῦ. οὗτος ὁ ἀναρίθμητος, 6 ἀῑδιος : οὗτος ὁ ἁόρατος, ὁ ἑπουράνιος, ὁ ὑπὸ µόνων πιστῶν ἀνθρώπων ἐσθιόμενος ’ οὗτος ὁ συντριθεὶς, xal μετὰ τὸ πάθος γενόμενος λευχὸς ὡς Ὑάλα " οὗτος ὁ μείζων πάντων λαχάνων τῶν ἄλλων, οὗτος ὁ ἁδιαί- ρετος τοῦ Πατρὸς Λόγος " οὗτος εἰς ὃν τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ κατασχηνοϊ, τουτέστι προφΏηται xal ἁπόστο- λοι xai πάντες χλητοί οὗτος ὁ τὰ τῆς ψνχῆς πάθη διὰ τῆς ἰδίας αὗτου θερµότητος ἀναχαθαίρων, ὑφ᾽ ὃν δροσιξόµεθα, ὑφ' ὃν ix τοῦ χοσμιχοῦ χαύσωνος σχε- πόµεθα : [219] οὗτος ὁ διὰ θανάτου εἰς γῆν σπαρεὶς, χἀχεῖ χαρποφορήῄσας, τριήµερος τοὺς ἁγίους ἀναστή- σας Ex τῆς τῶν νεχρῶν ταφῆς * οὗτος ὁ δι ἀναστάσεως µείζων παντὸς προφήτου φανείς * οὗτος ὁ τῇ τοῦ Πατρὸς ἁ τοῤῥοίᾳα σώζων τὰ πάντα) οὗτος ὁ ἀπὸ γῆς ἀνθήσας εἰς οὐρανοὺς, ὁ &v τῷ ἰδίῳ ἀγρῷ σπαρεὶς, ὁ £v τῷ χόσμῳ xal τοὺς ἐπ αὐτῷ πιστεύοντας προσάγων τῷ Πατρί. Ὢ ζωῆς σπέρμα ὑπὸ θεοῦ Πατρὸς εἰς Υην σπχρέν | à ἀθανασίας φυτὸν τοὺς ὑπὸ coU t εφομὲ. νους εἷς Θεὺν χαταλλάσσων | ὦ δένδρον ὑφηλὸν, ὑπὸ μόνου Πατρὸς γεωργούμενον! Τοῦτο τὸ δένδρον &x πα- τρικῆς ἀνέτειλε καρδίας ' τοῦτο τὸ φυτὸν ἐν οὐρανοῖς
. μὲν τὰ; ῥίζας ἔχει, φανὲν δὲ kv χόσμῳ ὑπὸ ἀνθρώ-
πων τρυγᾶται. "D φυτεία ὀφθεῖσα ^ εἰς Υην, xai ei; οὐρανοὺς ἀνθήσασα ὶ ὦ σπέρμα μιχρὸν μὲν ὁραθὲν, παρὰ δὲ τῷ Πατρὶ µείζω τῶν ἁπάντων |! Τούτο τὸ Φυτὸν xai τοῖς εἰς νου ἀνέτειλε vexpolg* τούτου ὁ χαρπὸς ἀνάστασις ἀνθρώπων véyovs * τοῦτο τῷ θανάτφ θανατηφόρον κατήνεγκε βέλος ᾽ τοὐτῳ ταρτάρου τοῖχοι Χλίναντες δυσχαμπὲς Υόνυ προσεχύνησαν * τούτου οἱ κλάδοι πάντα τὸν χόσμον ἑσχέπασαν ' τοῦτο ὑπὸ ἁγίου
* Fort. ῥιζωθεῖσα, aul simile quid.
25
dicit, concordi voce utens. Quid enim ait? Laborarit /"Egyptus et negotiutiones Aithiopum, et Sabaim viri sublimes ad te transibunt, et tibi erunt servi, et post (e ambulabunt vincti manicis et té adorabunt : quia 1n te Dominus Deus , et non est. Deus preter te. Tu enim et Deus, et nesciebamus , Deus {αεί Salvator. ( 1sai. XLV, 14, 15). Beatus etiam Petrus vocem επί eamdem vim habentem; ait enim : Fratres, nec aliud nomen es: sub coelo datum hominibus , in quo oporteat nos salvos fieri ( Act. IV, 129). Quid autem minus est Christo secundum incarnationis dispensationem, qui factus est angelis et hominibus inferior ? Audi Davi- dem dicentem quomodo factus sit angelis minor : Quid est homo quod memor es ejus ? out. filius hominis quoniam visitas eum ? minuisti eum paulo minus ab an- gelis (Psal. Vlll, 5, 6). Quod autem David hzc de Chiisto loquatur, Paulus tibi interpres est dicens : Eum autem, qui modico quam angeli minoratus est, vi- demus Jesum propter passionem mortis ( Heb. |, 9). Similiter etiam hominibus minor factus est. Quid dicit Isaias ? Vidinus eum , neque erat aspectus, neque decor, el aspectus ejus sine honore , et deficiens supra omnes filios hominum ( 1sai. LIII , 2, 5 ). Propter hoc vermem se quoque appellavit. Quid enim dieit? Ego autem sum vermis el non homo ( Psal. XXI, 7). Et in |saia, Pater illi dicit : Noli timere, vermis Jacob (Isai. XLI, 14). De celebri ejus morte menticnem faciens dicit : Et operimentum tuum erit vermis (Isai. XIV,11). Oporiuit enim eum, ut piscatorem prudentem, ful. genti hamo divinitatis circumponere vermem carnis, ei dimittere in profundum hujus vite , atque ita draconem inescare, ut vere impleretur quod in Job scribitur : Απ extrahere poteris draconem hamo? ( Job XL, 30.) Simile est igtur regnum celorum grano si- napis. Dicet itaque ex audientibus aliquis : Quomodo idein factus est regnum caelorum et granum ? magnus et parvus quomodo idem sunt? Quoniam propter magnitudinem misericordize erga ligmentum suum omnibus omnia factus est , ut lucretur omnes. Deus erat, sicut et est el erit per naturam propriam, et liomo factus est propter nostram salutem. O altitudo divitiarum sapientie et scientie Dei , quam incompre- hensibilia sunt judicia ejus, et investigabiles vie ejus (Rom. XI, 55) ! O granum, per quod factus est mun- dis, per quod tenebrz dissipatze, et Ecclesia renovata est! Hoc granum in cruce suspensum tantam vim babuit, ut quanquam ipsum esset viuctum, verbo tan- tum latronem a ligno raperet, et in delicias paradisi circumferret : hoc granum in latere lancea perfossurr immortalitatis potum sitientibus distillavit : hoc gra- nun sinapis a ligno delatum et in horto positum ter- ram omnem ramis obumbravit: hoc granum in orto positum, radices suas in infernum demittens, et 3ni- mas qua ibi erant secum abripiens , intra triduum in caelum illas retulit : hoc. granum sinapis in ligno contritum adversarium nobis serpentem liumore acri afficieus obscuravit, et infernum a somno excitans , in eumdem quem reliquerat locum redire coegit. Si- "ile igitur. est regnum celorum grano sinapis, quod cccipiens homo seminavit in horto suo. Semina hoc gra- pum sinapis in liorto anim:e tu:?, ut tu quoque dicas : Surge, Aquilo, et veni, Auster, perfla hortum meum, et f'uant. aromata. mea. ( Cant. IV , 16). Si hoc sinapis granum habeas in horto animz tux, dicet tibi quoque propheta : Et eris quasi hortus irriguus , et sicut fons, cujus non deficient aque ( 15ai. LVMI, 141 ). Si habeas hoc granum in horto animz tuz, et ejus unguenti particeps sis, tibi etiam dieitur : Odor vestimentorum tuorum sicat odor thuris (Cant. IX, 44, 12, 15); hocest, carnium tuarum odor ut odor thuris : hortus conclusus, ons signalus, emissiones tug. Hoc granum sinapis in igno contritum et fermentum factum ab artium om- nium pcrita et immortali sapientia, mixtum cum tri- bus farine satis, hoc est , anima, corpore et spirit , tot;m genus humanum in unam fidem fermentavit. Hujus mysterii imaginem Abraham et ejus conjux
-
SPURIA QU/EDAM T
Sarahabitantes in tentorio sub quercu Manibre pro- priis manibus pinxerunt. Cogimur enim, o dilecti, iu sermone digressionem facere. Quis sit Abraham, quae Sara, qu» quercus, quid tentorium, vel qui panes subcinericii : quare ibi tres mensurz similaginis, et hic farinze, necesse est accurate disquirere. Quid tan- dem est Abraham? explicatur pater electus multitu- dinis. Quis vero fuerit pater electus, nisi Deus ? de quo dictum est: In omnem terram exivit sonus ejus, et in fines orbis terre verba ejus (Rom. X, 18). Quid autem Sara? explicatur imperatrix et ductrix. Quae- nam vero fuerit nostrum imperatrix οἱ ductrix, nisi prorsus sapientia Patris? Quid tentorium sub quercu Mambre? certe Ecclesia a cruce tecla. Crux assimila- tur quercui, eo quod lignum validum sit et firmum. Quid tres mensurz similaginis? omnino sane, ut ante dixi, natura humana, ex anima et spiritu οἱ corpore constans. ltiaenim nos docuit Apostolus, dicens : Deus vero custodiat corpus nostrum, et animam, el spiritum (1 Thess. V, 25). Accipit igitur sapientia Dei Sara, ductrix sive imperatrix; accipit, inquam, corpus, animam et spiritum, et abscondil in igne; boc est, inexstincte divinitati faces przferens: et facit tres anes secretos, hoc est in secreto carnis nostrz, in "altrem et Filium et Spiritum sanctum confessionem. Opportune vobis, o dilecti, lectum est Evangelium. Fermentum in panes iransmutatur, granum in olera : panes vero et olera jejuniorum sunt via« tica : ad qua nos dirigat Dominus Jesus sine culpa, cum jejunii cursum conficimus. Simide est regnum celorum grano sinapis. Vim hujus similitudinis nullo alio modo poterimus concipere, nisi prius sulstane tiam, colorem, et magnitudinem sinapis perpenda- mus. Est enim sinapi mole quidem parvum ; postquam vero satum et natum est, olera omnia incremento superat, atque altitudine ramerumque copia et multi- tudine foliorum cetera vincit : umbram enim eflicit. adeo ut aves advolantes pos:iut insidere οἱ illa quiete frui. Gustu quoque bonum est valde, et qualitate ca- lidum , atque ad interiora sananda aptum. Hoiniuis tantum, nulliusque alterius animalis cibus est. In superficie rufum est, intus vero album apparet. Hxc est oleris natura, et seniinis encomium. Si vero rein accurate disquirere velimus, comperiemus parabolam ipsi Servatori competere. Est enim ille parvus conspc- etu, brevis in hoc mundo, et in coelo magnus. Hic est Filius hominis et Deus , cum sit Filius Dei : hic nu- meros omnes superat , :eternus est, invisibilis, coele-. stis, qui ab hominibus tantum fidelibus manducatur : hic contritus fuit, et post passionem factus est albus sieut lac : hie major est aliis omnibus oleribus : hie est indivisibile Patris Verbum : hic est in quo volati- lia cceli inhabitant ; prophete nimirum, apostoli et omnes qui vocati sunt : hic est qui auim nostra morbos calore sibi proprio repurgat, sul «quo rore aspergimur, sub quo ab liujus mundi fervore contegi- mur : hic est qui per mortem in terra satus est, el ibi fructum tulit, post triduum sanctos ex mortuorum sepulcris suscitavit : hic est qui per resurrectionem omnibus prophetis major apparuit : hic est qui per effluvium Patris oinnia servat : bic est qui a terra ad coelos effloruit, qui in proprio agro seminatus est, in mundo scilicet, et eos qui in se credebant Patri obtu- lit. O seinen vit:e a Deo Patre in terra seminatum ! ο immortalitatis germen a te nutritos eum Deo recon- cilians ! o arbor excelsa , quxe a solo Patre colitur! ίσο arbor ex corde Patris orta est, hzc arbor ex thesauris Omnipotentis effloruit : hec arbor in ceelo radices habet, in mundo autem apparens, ab hbomini- bus decerpitur. O planta quie in terra visa est, et in celis effloruit! o semen parvum quidem apparens, apud Patrem autem majus omnibus! lloc germen etiam in inferno mortuis exortum est : hujus fructus fuit hominum resurrectio : hoc morti injecit telum mortiferum : boc adorarunt tartari parietes, genu vix flectendum inclinantef ; hujus rami totum inundun*
ox SPURIA QUAEDAM. 96
sdumbrarunt : hoc a Spiritu saneto movetur : hoc non
tangit aestus nimius : sub hac planta. oblecteris et choreas ducas cun angelis, glorificans Patrem et Fi-
ΥΠ. EJUSDEM IN ILLUD, SI QUA IN CHRISTO, NOVA CREATURA :
lium et. Spiritum sanctum, nunc et semper, et ij se- cula seculorum. Amen.
—Á— TIR Aa Ur EE ED
VETERA TRANSIERUNT ; ECCE
NOYA FACTA SUNT OMNIA (II Cor. V, 17) (a).
Magna quidem diligentia agricola semina spargit, postquam arvum expurgatum .viderit ; et nec spina- rum copiam adesse, qu:e nascentium impediat incre- mentum, ncque lapidem, qui aratrum offendat : major autem facilitas est ei qui sermonem prolaturus est, cum paratum auditorem viderit. Video enim arvum purgatum, neque uspiam est spina germinans : spina autem est divitiarum sollicitudo, qu:e suffocat verbum. llxc autem dico, non quia non adsunt divites, sed pauperum philosophiam in audiendo sermone decla- rans. Non enim concionante solum opus est, sed etiam prudente auditore : utrumque enim requirit Scriptura, sapientem nempe doctorem et prudentem auditorem, ne ex auditorum ignavia labor noster inutilis evadat. Sollicitudo enim divitiarum non permittit ut quz di- cuntur in mentem incidant, sed audientium iutelie- ctum abripit. Quia igitur omnes conspicio paraios ; nam secreta animi non nosco : singulorum vero ocu- los curiose intueor, et palpebras tanquam cornua erectas video, oculosque non nutantes immobilitatem animi indicautes, atque omnem mentem ab hujus vite curis immunem , unumquemque hoc solum spectan- tein, hoc cogitantem, quomodo ea quie dicuntur acci- piat : ampliore cara mentem adhibete : pandite sinum anime, ut. facilius dejiciantur semina. Per longum enim tempus in Pauli mensam linguam volo dimittere: neque finem | faciam. sic illum vocandi, idiotam, ob- Scurum, ignobilem, tabernaculorum opificem. He Sunt me: prarogativm, h:ec mea encomia, quod tales habeam magistros, non hujus vite divitiis , sed spi- ritualibus recte factis fulgentes. Si tnihi Gr:ecus quis- piam dixerit, Quem habes doctorem ? respondeo, Tabernaculorum opificem : et quem alium ? Piscium venditorem : quem vero alium ? Publicanum : et quos alios ? Magos et meretricem : quein. adhuc alium ? Latronem, Neque de his erubesco, sed glorior. Glo- naris quod magistrum habeas circumforaneum ? Sane quidem. Quare? Quoniam si vilitas discipuli vim os- tendit magistri, vilitas magistri ostendit divinam esse pra:dicationem. Etsi enim homines illam pr:xedicave- re, non tamen homines illam invenere ; si homines id pradicavere , non tamen homines id produxerunt. Hoinines instrumenta sunt, Deus artifex : illi sunt ci- tara , n;ec manus prepotens. chordam movit. Ideo propheta, etsi rex erat, et purpura amictus et diade- inate ornatus, orbemque alloquens, relicta illa *ecu- lari pompa, ne quis pularet ipsum regia verba proferre, dicebat : Eructavit cor meum verbum bonum, dico ego opera mea Regi. Lingua mea calamus scribe (Ps. XLIV, 9). Cur e3lamum vocas ? Ut tu discas uon. esse mca qu:e scribuntur, sed tenentis dexterz. Calamus eniin non per seipsum scribit, sed quidquid voluerit manus illum tenens. Et lingua mea. calamus scriba: est ; te- uet. enim illam Spiritus sanctus. Cum ergo tibi dixe- tit Graecus : Quis est. magister tuus? ne te pudcat, neque erubescas, sed dic : Circumforaneus, tentoriu- rum opifex, qui in foro stabat, qui pelles consuebat. Magister vero tuus quis est Ἱ Plato, Pythagoras, non circumforaneus, sed philosophus. Si vero dixerim ego : Magister tuus, quis est ? Philosophus ; magister tuus, patria nobilis ; magister tuus dives ; magister tuus linguam habens acutam, ipsis fluviis flueu:zior est, honore frueus, progenitorum splendore gaudens, ubique honoratus : meus vero contra sc habet : i4a
. (d) Hzec oratio ad ineptum Grzeculum referenda est, la- cinias genuini Chrysostomi sermfonis, sicut graculus plu- mas »avonis, ridicule induentem.
4
nobis manifesta est victoria. Quomodo? Quia circeum- foraneus vicit philosophum ; pauper, divitem; lingua carens, fluviis fluentiorem ; flagellis cxsus, eum qui nihil tale passus est. Inz:equalis est acies, ut splendi- dius sit tropzeum. Soleecizat meus, ut atticizet tuus ; sed solaecizans atticizantem vicit : soleecizat lingua, sed mente philosophatur : non opus est mihi verbis, sed sententiis. Meus tuum vicit : quomodo ? idiota sa- pientem, rusticus oratorem. Et unde, inquit, cum vicisse liquet ? Impudeus, nonne vides res ipsas cla- mare ? Ubi est Plato ? nullibi : ubi Paulus? in om- nium ore. Ubi Plato ? de illo siletur, oblivioni tradi- tur : ubi vero Paulus? regiam cepit Romam, quam non modo vivens possedit, sed et mortuus vicit. Mor- tuus est corpore, ut vivat spiritu : discerpta cst charia, et. manent littere ; non eraot enim atra- mento scripta, sed spiritu firmata. Facilius est solem priiergredé, quam Pauli verba. Quid enim dicit qui illi verba largitus est? Celum et terra transibunt, verba autem mea non transibunt (Matth. XXIV, 35). Si νου. ba tantum sunt, refuta οἱ res sunt, adora. Coelum et terra transibunt, verba autem mea non transibuit. Fa- cilius est solem exstingui, et ccelum e conspectu tolli quam verba Domini mei dissolvi. Atque rerum expe- rientia his perhibet testimonium, temporis etiam lou- gitudo et hostium incursiones; id enim admiratione dignum est, non modo quod non dissoluta sint, sed eiiam quod bello impetita superarint. Sedulo attende dictis meis. Vociferatus est Paulus, vociferatus est Joannes piscator et evangelista, qui rete projecit et Evangelium cepit, qui demisit calamum piscatorium et cepit verbum Magistri. Quid vociferatus est,et quid dixit piscator ? Videamus an expiscer verha piscatoris et non piscatoris : piscatoris quidem, quoniam hoc voci- feratus est ; non piscaloris vero, quoniam verba eraut Spiritus. Quid enim ait ? In principio erat Verbum, et
erbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum (Joan. l, 1). Quid dicit Judz»us ? Magnum sapit de Moyse, quia mare discidit et pelagum divisit ac restituit, at- que aerem mulavit, petram dissecuit et mauna detulit, urbes cum incolis excidit, atque in bellis sine arinis virtor fuit. Ideone altum sapis? Audi quid Moyses di- xit, quid piscator, ut. videas qua sit inopia veleris legis, et qux abundantia grati&. Quid autem dixit Moyses? 1n principio fecit Deus celum et terram (Gen. l, 1). Quid vero piscator? Nusquam ponit illud, Fecit: sed quid ? Jn. principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum. llle a rebus creatis incipit, hic a Crea- Lore. Vides ut altius ascendit quam Moyses ? Audivit Moysen dicentem quod coelum fecerit Deus ; missum fecit ccelum, et altius ascendit. Occurrerunt ci augeli et przitermisit ; archangeli, et prieterivit ; Cherubim, et ibi non stetit. Quo curris ? Aliud qu:xro : si Cheru- bim lucent, tamen opera sunt ; si Seraphim canunt, suut tamen conservi ul ego. Quid quxris ? Si prin- cipatus et dominationes, hxc «quoque serva et crea- turz sunt ; si potestates, tu: quoque res creatae sunt. Quo abis? Ipsum quaro Creatorem, ipsum «qu:rro Patri consubstantialem : nec. desistam donec illum invenero, υἱ humo potest invenire. Moyses locutus est de cvelo, et. desiit : non. enim spiritum. accepil, quem ego habeo (ftom. VII, 15) : non enim accepit spirituum servitutis in timore, sed accepit. spirituum adoptionis filiorum ad obedientiiin fidei. Majora mihi sunt credita. ldeo Dominus meus ex supernis deor- sum descendit, ut ego infra positus sursum ascendain. Quid quiris? Ipsum Creatorem; cum invcnero, tunc stabo. luvenit, et quid dicit? {1 princiyio erat Verbum :
es SPUMA QUAEDAM. — 26
Πνεύματος χινεῖται * τούτου οὐχ ἅπτεται χαύσων ' ὑπὸ δοξάζων τὸν Πατέρα xai tbv Yily vax τὸ Άγιον Πνεῦμα,
τούτῳ τῷ uz εὐφραίΐνου xai χόρευε μετ’ ἀγγέλων,
vov xai dcl, xai εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. "Antv.
H'. Τοῦ αὑτοῦ sic τὸ, « Ec τις £v. Χριστῷ, xawh xig; τὰ ἀρχαῖα παρΏλθον, ἰδοὺ Ὑέγονε τὰ πάντα καινά. »
Πολλὴ μὲν Υγηπόνῳφ προθυμία χαταδάλλειν τὰ σπἱρ- µατα, ἐπειδάν τὴν ἄρουραν ἐχχεχαθαρμένην ἵδῃ, xal µήτε ἀχανθῶν πλῆθος λυμαινόμενον τῇ βλάστῃ τῶν φυοµένων, μήτε λίθον ἀντικρούοντα τῷ ἀρότρῳ πλείων óà εὐχολία τῷ μέλλοντι χαταθάλλειν τὸν λόγον, ἐπειδὰν ὀχροατὴν περεσκευασμένον θεάσηται. Ορῶ γὰρ τὴν ἄοουραν ἐχχεχαθαρμένην, xal οὐδαμοῦ ἄχανθα βλα- στάνουσα ΄ ἄχανθα δέ ἐστιν ἡ τοῦ πλούτου φροντὶς, fi ἀποπνίγονσα τὸν λόγον. Ταῦτα λέγω, οὐχ ἐπειδὴ οὐ πάθρεισιν ol πλούσιοι, τὴν τῶν πενῄῆτων φιλοσοφίαν ἐν τῷ λόγῳ τῆς ἀκροάσεως ἐπιδειχνύων. Οὐ γὰρ τοῦ λέ- Ὕοντος χρεἰα µόνον, ἀλλὰ xa τοῦ συνετῶς ἀχούοντος * ἀμϕφότερα Yap dj Γραφὴ ἐπιξητεῖ, σοφὸν διδάσχαλον xai σνυνετὸν ἀχροατὴν, ἵνα μὴ ὁ πόνος ὁ ἡμέτερος τεριττὸς ὙΥένηται τῇ ῥᾳθυμίᾳ τῶν ἀχουόντων. Ἡ γὰρ φροντὶς οὐχ ἀφίησεν εἰς τὴν διάνοιαν ἐμπίπτειν τὰ λε- γύμενα, àÀÀ' ἀποσυλᾷ τὴν Ὑνώμην τῶν ἁἀχουόντων. "Exet οὖν ἅπαντας ὁρῶ παρεσχευασµένους * τὰ μὲν Yip ἀπύῤῥητα τῆς διανοίας οὐκ ἑπίσταμαι, ἑκάστου δὲ τὰ ὄμματα περιεργάκοµαι, χαὶ τὰ βλέφαρα ὡς χέρατα ἑστηχότα ὁρῷ, xai τὸ ἀτρεμὲς τοῦ ὄμματος τὸ ἀσάλευ- τον τῆς διανοίας ἡ μῖν ἐμφαῖνον, xal ἑκάστην διάνοιαν ἁτηλλαγμένην τῶν βιωτικῶν φροντίδων, µόνον ἕκαστον τουτο σχοποῦντα, τοῦτο λογικόμενον, ὅπως δέξηται τὰ λεγόμενα * ἐπὶ πλέον συντείνατε ἑαυτῶν τὴν διά- νυιαν ᾿ [220] ἁπλώσατε τὸν χόλπον τῆς φυγῆς, ὥστε μετ εὐχολίας χαταθληθῆναι τὰ σπέρματα. Διὰ γὰρ μακρού toU χρόνου ἐπι τὴν Παύλου τράπεξαν τὴν Υλὠσταν ἀφεῖνα. βούλομαι οὗ γὰρ παύσοµαι οὕτως αὐτὸν xaAuv, τὸν ἰἱδιώτην, τὸν ἄσημον, τὸν ἁγενη, «hw σχηνοποιόν. Ταῦτά µου τὰ πλεονεκτήματα, ταῦτά poo τὰ ἐγχώμια, ὅτε τοιούτους ἔχω διδασχάλους, οὐ ιωτικοῖς πλεονεχτήµασιν, ἀλλὰ πνευματικοῖς κχατ- ορθώμασι λάμποντας. Ἐὰν εἴπῃ uox ὁ Ἕλλην, Τίνα ἔχεις διδάσχαλον; λέγω αὐτὸν τὸν σχηνοποιόν ' xal tiva ἄλλον ; «τὸν ἰχθυοπώλην * xal τίνα ἄλλον; τὸν τελώνην * xai τίνας ἄλλους; τοὺς µάχους xai τὴν πὀρ- vr» * xai τίνα ἅλλον; τὸν ληστήν’ xal οὐχ ἐπαισχύ- νοµαι, ἀλλὰ xal ἐγχαλλωπίζομα,. Ἑγκαλλωπίζη δι» δἀσχαλον ἀγοραῖον ἔχων; Καὶ mávu. Διὰ τί; El γὰρ ἡ εὐτέλεια του μαθητοῦ δείχνυσι τὴν δύναμιν τοῦ δι- Οχσχάλου, f) εὐτέλεια τοῦ ὃ.δασχάλου δεἰχνυσι θεῖον ὃν «b χήρυΥ . El. γὰρ xai ἄνθρωποι αὐτὸ χατήγγειλαν, ἀλλ οὐκ ἄνθρωποι αὐτὸ πηραν ᾽ εἰ γὰρ καὶ ἄνθρωποι αὐτὸ ἔσπειραν, ἀλλ' οὐκ ἄνθρωποι αὑτὸ ἐγέννησαν. Οἱ άνθρωποι ὄργανα, ὁ θεὺς τεχνίτης: οὗτοι χιθάρα, ἡ χεὶρ fj χραταιὰ ἑχείνη τὴν νευρὰν ἐχίνησε. Aux δὲ τοῦτο καὶ ὁ Προφήτης ἐχεῖνος, χαίτοι γε εδ λεὺς ὢν καὶ πορφύραν περιθεθλημένος xal διάδηµα περι- χεέμενος, xal τὴν οἰχουμένην διαλεγόµενος, xa:a- ἀξίπιων τὴν φαντασίαν τὴν βιωτικὴν, ἵνα [δὲ µή τις νοµέσῃ ὅτι βασιλικὰ ῥήματα ἔλεχεν' ᾿Εξερεύξατο ἡ καρδία µου «Ἰόγον ἀγαθόν * Aéro &y τὰ ἔργα µου τῷ Βασιλεῖ. Ἡ TÀoccá µου κἀλαμος 1ραµ- ματέως. Διὰ τί κάλαμον χαλεῖς; "Iva µάθῃς ὅτι οὐχ ἐμὰ τὰ γράμματα, ἀλλὰ τῆς κατεχούσης δε- tU. 0 yàp χάλαµος οὐχ ἀφ' ἑαυτοῦ γράφει, ἀλλ᾽ Grip ἂν βούὐληται ἡ χατέχουσα yslp. Καὶ d γλὠῶσσά µου χἀλαμός ἔστιν' χατέχει γὰρ αὐτὴν τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. "0:av οὖν λέγῃ σοι ὁ Ἕλλην, Τίς σου ὁ διδάσχαλος ; μὴ αἰσχύνου μηδὲ ἑἐρυθρία, ἀλλὰ λέγε" 0 ἀγοραῖος, ὁ σχηνοποιὸς, 6 ἐπ ἀγορᾶς ἑστηχὼς, ὁ ὁέρματα ῥάπτων. Ὁ có; δὲ τίς διδάσχαλος;, Πλά- των, Πυθαγόρας, οὐκ ἀγοραῖος, ἀλλὰ φιλόσοφος. El δὲ λέγω ἐγὼ, Ὁ σὺς διδάσχαλος τίς; φιλόσοφος * ὁ σὺς διῥάσχαλος εὐπατρίδης, ὁ ab; διδάσχαλος πλούσιος. ὁ σὸς διδάσχαλος Υγλῶτταν ἔχων ἠκονημένην, ὑπὲρ τοὺς Ξοταμοὺς ῥέων, τιμῆς ἀπολαύων, περιφάνειαν ἔχων προγόνων, πανταχοῦ τιμώμενος' ὁ ἑἐμὸς τὰ ἑναντία οὕτω φανερὰ ἡμῖν dj νίχη γίνεται. Πῶς; "Οτι ἀγοραῖος τὸν φιλόσοφον ἑνίχησεν, ὁ πένης τὸν πλούσιον, ὁ ἄγλωτ- τος τὸν ὑπὲρ τοὺς ποταμοὺς ῥέοντα, ὁ μαστιγούμενος t.» μηδὲν πάσχοντα. Ανώμαλος ἡ παράταξις, ἵνα ParROL. Gn. LXNIV.
λαμπρότερον τὸ τρόπαιον γἐνηται. Σολοικίζει ὁ dps, Αττιχίσει ὁ σός' ὁ σολοιχίζων τὸν ᾽Αττιχίζοντα ἑνίχησεν σολοικίζει τῖν γλῶτταν, ἁλλὰ frost «fj &avola * o) χρείαν ἔχω ῥημάτων, ἀλλὰ δέοµαι νοημάτων. 'O ἑμὸς τὸν σὸν ἑνίχησε * πῶς; ὁ ἰδιώτης τὸν σοφὀν, ὁ ἄγροι- χος τὸν ῥήτορα. Καὶ πόθεν, φησὶ, 65Aov ὅτι ἑνίχησεν; ἸΑναίσχυντε, οὐχ ὁρᾷς τὰ πράγματα βοῶντα;, doo Πλάτων; οὔδαμου ' ποῦ Παῦλος; ἐν τοῖς ἁπάντων στή- past. [loo Ἡλάτωνς |39ἱ] σεσίγηται, xa }40ῃ παραδέδοται' ποῦ δὲ Παῦλος; τὴν βασιλίδα χατ- έλαθε Ῥώμαν, f; οὐ µόνον ζῶν ἐχράτει, ἀλλὰ xai τε- λευτήσας περιεγένετο. ᾿Απέθανε τὸ σῶμα ἵνα iom πνεύµατι' διἑσπάσθη ὁ χάρτης, xal μένει τὰ γράμματα᾽ o) µέλανι γὰρ ἐγέγραπτο, ἀλλά πνεύματι ἑστβρικτο. Εὔχολον τὸν Ἆλιον καραθῆναι ἡ Παύλου ῥήματα. Τί 13g φησιν ὁ χαρισάµενος αὐτῷ τὰ ῥήματα: 'O obparóc καὶ ἡ yj παρε λεύσονται, οἱ δὲ «Ἰόγοι µου οὐ μὴ παρ- έλθωσυ'. Εἰ ῥήματά ἐστιν, ἔλεγξον εἰ δὲ πράγματά ἐστι, προσκύνησον. 'O οὗρανὁς καὶ ἡ ΥΠ παρε 1εύσον- cat, οἱ δὲ .Ίόγοι µου οὗ μὴ παρέϊθωσιν. Εὐχολώτερον τὸν fov σθεσθῆναι, xal τὸν οὐρανὸν ἀφανισθΏναι, ἢ τὰ ῥήματα τοῦ ἐμου Δεσκότου χαταλυθῆναι. Καὶ µαρτν- ρεῖ τούτοις τῶν πραγμάτων fj πεῖρα, xai τοῦ χρόνου τὸ µῆχος, xai τῶν πολεμούντων αἱ Épobot * τὸ γὰρ δὲ θαυμαστὸν, ὅτι οὐ p^vov οὐ κατελύθη, ἁλλ ὅτι xa πολεμούμενος περιγίνεται. ger μετὰ ἀχριθείας Q λέγω: Ἐφθέγξατο Παῦλος, ἐφθέγξατο Ἰωάννης, ὁ ἁλιευς xal εὐαγγελιστὴς, ὁ ῥίψφας τὺ δίχτνον xai Δα- θὼν τὸ Εὐαγγέλιον, ὁ ἀφεὶς τὸν χάλαμον τὸν ἆλιεν- τιχὸν xal µεταχειρισάµενος τὸν λόγον τὸν διδασχα- λιχόν. Τί ἐφθέγξατο, καὶ τί εἶπεν ὁ ἁλιεύς; Ἴδωμεν el ἁλιεύω τὰ ῥήματα xal ἁλιέως, καὶ οὐχ ἁλιέως * ἁλιίως
v, ἐπειδὴ τὸ στόµα ἑκείῖνο ἐφθέγξατο * οὐχ ἁλιέως δὲ. ἐπειδὴ Πνεύματος ἣν τὰ ῥέματα, Τίγἀρ φησιν: Ἐν ἀρχῇ ἡν ὁ Λόγος, καὶ ὁ Λόγος ἦν πρὸς τὸν Θεόν, καὶ θεὸς ἦν ὁ Λόγος. Tl λέχει ὁ Ἰουδαῖος; Μέγα φρονεῖ ἐπὶ Μωῦσεῖ, ὅτι τὴν θάλασσαν ἔσχισε, xal τὸ πέλαγος διεῖλε καὶ ἕῤῥαψε, xal τὸν ἀέρα μετέβαλε, καὶ πέτραν ἑἐξέτεμε, xal µάννα χατήνεγχε, χαὶ πόλεις αὐ- τά,δρους καθεῖλ:, xai πολέμους χωρὶς ὅπλων bvixnss. Διὰ τοῦτο µέγα φρονεῖς; "Αχουσον τὶ μὲν Μωῦσῆς εἶπε. τί δὲ ὁ ἁλιεὺς, ἵνα ἴδῃς τί πτωχεία Παλαιᾶς Διαθήκης, καὶ τί δαψίλεια χάριτος. Τί δὲ εἶπε Μωῦσης:; ιο,
χῇ ἐπυίησεν ὁ Θεὸς τὸν οὐρανὸν καὶ civ 11. Ji δὲ ὁ ἁλιεύς ; Οὐδαμοῦ τίθησι τὸ, Ἐποίησεν, ἀλλὰ τί: Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος καὶ ὁ Λόγος ἦν πρὸς τὸν θεόν. Ἐκεῖνος ἀπὸ χτισµάτων ἄρχεται, xat οὗτος ἀπὺ τοῦ Δημιουργοῦ. Ὁρᾶς πῶς ὑψηλότερον ἀναδαίνει Μωῦσέως ; χουσε Μωῦσέως λέγοντος, ὅτι τὸν οὗ ρανὸν ἐποίησεν ὁ Θεός: ἀφῆκε τὸν οὐ ρανὺν καὶ ἀνέδη ἀνωτερον Ἀπήντησαν αὐτῷ ἄγγελοι, xal παρέδραµεν " ἀριάΥ- γελοι, καὶ παρῆλθε τὰ λερουδὶµ. καὶ οὐκ ἔστη εκεῖ. Ποῦ τρέχεις; "Ετερόν τι ἐπιζητώ *. εἰ δὲ τὰ Χερουθὶμ λάμτῃ, ἀλλ ἔργα ἐστίν ' εἰ δὲ τὰ Σεραφεὶμ. ἅδει, ἀλλὰ αὐνδουλά μού εἰσιν. Τί ζητεῖς | El δὲ 'Apyat xa: Κυριότη-ες, xa! ταῦτα δοῦλα, καὶ ταῦτα δημιουργήματα εἰ δὲ Ἑξουσίαι, xai ταῦτα ποιήματα. Ποῦ ἀπέρχῃ; Αὐτὸν ζητῶ τὸν Δημιουργὸν, αὐτὸν ζητῶ τὸν ὁμοούσιον τῷ Πατρί' οὐκ ἀφίσταμαι ἕως αὑτὸν εὗρυ ὡς ἀνθρώπῳ εὑρεῖν δυνατόν. Μωῦσῆς περὶ d tirs, xal é£r20- cato* οὗ γὰρ εἶχε τὸ πνευμα ὁ ἐγὼ ἔχω * οὗ γὰρ ἔλαδε τὸ πνεῦμα δουλείας εἰς Φόδον, ἁλλ' ἔλαδε τὸ πνεῦμα υἱοθεσίας εἰς ὑπαχοὴν πίστεως. Μείζονα ἑπι- ατεύθην ἐγώ. Διὰ τφῦτο ὁ Δεσπότης poo ἄνωθεν κάτω χατέθη, | 222] iva ἐγὼ κάτωθεν ἄνω ἀναβὼ. TU ζητεῖς: Αὐτὸν τὸν Δημιουργόν * ὅταν εΌρω, τότε σταμαι. Πὗρὲ, καὶ τί Mt; "Er ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος. Ojóagou τὸν ἐποίησεν, οὐδαμοῦ τὸ ὀγένετο * oU γὰρ περὶ δηµιουρ- γηµάτων ἡ διδασκανία. Ἰδοὺ Λόγος. Ἐν ἀρχα ἦν ὁ Λόγυς. Πόσοι τύραννοι ἑξότε ἐφθέγβατο ὁ ἁλιευς τὸ μή τοῦτο ἀφανίσαι ἤθελον, xal οὐχ ἴσχυσαν ; ἀλλ,
που ἂν ἀπέλθης, ἀχούεις, Ott Ἐν ápxn , ό Λόγος . xk) bv χώρα, xày iv πόλει, προἑλαδὲν, Er ὀρχῃ ἡ
3
e SPURIA QU/EDAM. » 2i
ὁ Λόγος *.xaY ἓν Πτρσίδι καὶ ἓν Ἰνδίχ xai ἐν «ij Mav- ρ'τανῶν qupd λάμπει τὸ ῥῆμα τοῦτο Ἡλίου φανερώ- τερον. 'O μὲν γὰρ Ἆλιος v ἡμέραᾳ φαίΐνει, ἐν νυχτὶ ὃξ χρύπτεται ^ τὸ δὲ ῥῆμα xai ἐν νυκτὶ τὴν ἑαυτοῦ λαµ- πηδόνα ἀφίησι, τῇ ἑχάστου διανοίφ ἐγγέγραπται. Απ- έθανεν ὁ γράγας, xaX τὸ ῥῆμα λάμπει’ τὸ σῶμα διελύθη τοῦ εἰπόντος;: xal τὸ ῥῆμα ὑπὲρ τὸν Ίλιον ἀκμάζει. Ὅπου ἂν ἀπέλθῃς, προέλαδε τὸ ῥῆμα, "v ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος. Καὶ ἕχαστος, καὶ Yovh χαὶ ἀνῆρ, καὶ δουλος xal ἐλεύθερος, καὶ βασιλεὺς xaX ἰδιώτης, xal ἄρχοντες καὶ api ενοι, μελετῶσιν αὐτὺ Ev τῇ χαρδίᾳ, xat οὐδεὶς ἑξ- αλεῖψαι δύναται τὴν καλλίστην ταύτην χληρονοµίαν, ἀλλὰ μένει διατηρῶν τὸν πλοῦτον. Ὁ οὐρανὸς xal ἡ 7j παρε.Ιεύσονται, οἱ δὲ .1όγοι µου οὐ μὴ παρἐλθωσι. ἝῬτημα οὐκ ἴσχνσεν ἐδαλεῖψαι: ὁ διάθολος * διὰ τί; "Οτι 0) ῥὴμα φιλὸν, ἁλλὰ ῥῆμα θεοῦ. Μῆ τοίνυν αἰσχύνου ὅταν ἀχούσῃς ' Ταῦτα ὁ ἁλιεὺς ἐφθέγξατο, ταῦτα ὁ σαγ{- vag ῥάπτων. Έϊδες πῶς εἰς αὐτὸν τὸν πυθµένα τῆς πενίας ἐχάθητο xat ἀνέδη εἰς την κορυφὴν τῆς ἀρετῆς ; λλλ' ἵνα μὴ ἑτέρων ἀρξάμενος, ἐφ᾽ ἕτερα τὸν λόγον ἀγάγωμεν jj ῥύμῃ τῶν λεγομένων, τὰ νοήµατα &zév- τες ἐχχυλίεσθα:, φέρε δῆ χαλινῷ τῇ γλώττῃ χρησάµενοι τὴν ὑπύθεσιν ἐπὶ τὴν προτέραν ὑπόσχεσιν ἑπαναγάγω- μεν. Τί οὖν φησιν ὁ σχηνοπηιὸς, ὁ ἀγοραῖος: o) yàp παύσοµαι συνεχώς ταῦτα εὐηχῶντὰ ῥήματα, διὰ τὴν τῶν πολλῶν ἀπόνοιαν xai τὴν ἀφιλόσοφον αὐτῶν γνώμην. "Exe γὰρ πολλοὶ κατὰ τὴν ἀγορὰν, ἐπειδὰν ὑβρί- σωσι, λέγουσιν, ᾿Αγοραϊς τί ἐστιν, 'Avopate; τί ἐστιν ἀγοραῖος; εἰπέ µοι" μὴ γὰρ ἔγχλημα τὸ εἶναι ἀγο- atov ; p Tip ἔγχλημα τὸ ἑστάναι km' ἀγορᾶς καὶ ργάτεσθχι; ἔγχλημα τὸ ἔνδον µένοντα τὰ τῶν ἄλλων ἁρπάνειν. Μάθε τί Ὀδρις, xal τί ἐγχώμιον, καὶ pi χαταγέλα ᾽ ἀγοραῖον εἶναι οὐκ ἔστιν ἔγχλημα, ἀλλὰ τὸ ἅρπαγα εἶναι, τὸ πλεονέκτην εἶναι. Τί µε ὠφελεῖς, ὅτι κάθῃ bv θαλάµω, xal λύχος εἶ, τί δέ µε βλάπτει ὁ πένης iv ἀγορᾷ ἑστηχὼς xal βοῦν xai ἁροτῆΏρα µιμούμενος: ᾿Αγοραῖος el, χειροτέχνης el; οὐκ ἔστι ταύτα ἐγχλήματα ᾿ἐγχώμιαταντά ἐστιν, ὅτι ἀπὸ διχαίων -νων τὴν τροφῆν συνάγεις, οὐχ ἀλλοτρίας περιεργα- ζόμενος οἰπίας. Οὐκ ἔστιν οὖν ἔγχλημα τὸ ἀγοραῖον εἶναι, οὐδὲ τὸ χειροτέχνην εἶναι, ἀλλὰ cl ἐστιν ἔγχλημα; τὸ ἀργῶς ζἠν; εἴθε μὲν οὖν ἀργὸν, xol μὴ χαχῶς ἐργαξόμενον. ᾿Αγοραῖος ἣν ὁ Παῦλος, xoi ἐπ᾽ ἔργαστη- plou εἰστήχει ' χαὶ οὐκ fiv πρὸ τοῦ Εὐαγγελίου τοιοῦτος, μετὰ [3325] τὸ Εὐαγγέλιο) µετεθάλλετο. ᾽Αλλὰ καὶ ἐχήρυττε xal δέρματα ἕραπτεν» ἐχήρυττε xal ἔμενε παρὰ Πριαχίλλᾳ xai ᾽Αχύλα, Διά τὸ ὁμότεχγον * cay Tàp σκηνοποιοὶ τὴν τέχνην. "OQ φιλοσοφία Παύλου | t) φρόνῃημο ὑφψηλὸν, xat γνώµη ἀχεί τος | ὦ διάνοια τῆς ἀφίνος τοῦ οὐρανοῦ ἀγαμενη!ϊ ὦ ψυχἠ πάντων ὑπερο- ὧσα τῶν ὀρωμένων | ὦ γνώµη *** 1 ἀράχνην ἑνόμιζε τοῦ βίου τὰς φαντασίας ' οὐκ ἀπῆλθε πρὸς βασιλέας, οὐδὲ ἀπῆλθε πρὸς πλονσίου;, οὑκ ἀπῆλθ6 mph; εὐπόνους, ἀλλὰ πρὸς σχηνοποιοὺς ἀπῆλθε διὰ τὸ ὁμότεχνον, καὶ οὐχ ἠσχύνετο ἐκχαλύπτων ἑαντοῦ τὸ ἐπιτήδευμα, ἀλλὰ πᾶσι touto χατάδηλον εἰργάκετο. Ἐν ἁγορᾷ εἱστήχει τὸ Εὐαγγέλιον χηρύττων, νεχροὺς ἑγείρων. λεπροὺς χα- βαίρων, χαὶ οὐχ ἠσχύνετο τῷ τόπῳ, ἀλλὰ ἑνεχαλλωπί- ζετο τῷ τρόπῳ, χαὶ εἰστήχξι Ev ἀγορᾶ ^ χαὶ ὁ μὲν ἐξ- εδίδου δέρµατα, οἱ δὲ ἔλεγον, ᾿Ανάστησοντὸν νεκρόν΄ καὶ εἰστήχεισαν δύο vuvaixs;, f) μὲν λέγουσα, Ποίησόν uo: «b δέρµα στρῶμα, Ἡ δὲ λέγουσα, ᾿Ανάσττσον τὸν vióy μου, καὶ ἁμφοτέραις ἀπεχρίνατο. xal τοῦτο χύλυμα ἐκείνου οὐκ ἐγίνετο, ἁλλὰ χαὶ αἱ χεῖρες εἰργάκοντο, xat 4$ χάρις ἑνήργει, xat ἀμφοτέραις ἀπεχρίνατο ὁ σχηνο- ποιὸς, τῇ μὲν τὸ ἀπὺ τῆς τέχνης, τῇ δὲ 2 ἁπὺ τῆς xáp:- τος παρέχων. Σὺ τί βούλει; στρὼμα τὸ δέρµα ἐγὼ ποιῶ * δέρματα γὰρ ῥάπτω. Τί βούλει; τὸν νεχρόν oou ἐγερβῆναι ἐγὼ ποιῶ * τὸν Θεὸν γὰρ παραχαλῶ. Μήτε ὕνειδο; τέχνη. Οὐκ ἀπῆλθεν εἰς πλουσίαν οἰχίαν xai εὔπορον * νόμον yàp ἐὁπλήρου Δεσποτιχὸν λέγοντα : Εἰς ἦν δ' àr πόλη. ἡ οἰἱκίαν εἰσέλθητε, ἑρωτήσατε είς ἐστιν ἄξιος ἐν αὑτῃ. xáxec µείνατε. Καὶ γὰρ ξιος τοῦ Παύλου ὁ σχηνοποιός; Καὶ πἀνυ. Διὰ τί οὗ: ἐπειδὴ exmvonotie ἦν χατὰ τὴν φιλοπτωχείαν. Εἴπω σοι αὐτοῦ ἐγχώμιον διαδήµατος βέλτιον, πορφυρίδος λα μ πρότερον ; Aczácac0s Πρισκἰ.ιλαν καὶ Αχύ.λαν" xai προτίθησι τὴν γυναῖχα τοῦ ἀνδρὺς, ἵνα µάθηῃς ὅτι πλείω περὰ τῇ γυναιχὶ dj ἁρστή. ᾽Αόπάσαασθε Πρι- σχί1 αν καὶ ᾿Αχύλαν, Ῥωμαίῖοις γράφων, οἵτιγνες
ὑπὲρ τῆς ἑμῆς ύυχης τὸν ἑαυτῶν τράχηλον ὑπ- έθηκαν. Εϊδε ἑγχώμιον; εἶδες μάρτυρας ζῶνταςς Οἴτιες ὑπὲρ τῆς ἑμῆς ψυχῆς τὸν ἑαυτων rpáyxnAor ὑπέθηκαν. Μαρτύριον ἀπηρτισμένον, οὐ τῇ ἐχχύσει τοῦ αἵματος, ἀλλὰ τῇ προαιρέσει τῆς Oravolaz. Mf, pot Ἰέγε, Οὖὐκ ἑαφάγησαν ' εἰ γὰρ vai μὴ ἑἐσφάγησαν τῇ πείρα, ἀλλ’ ἐσφάγησαν τῇ γνώµη’ ὁ δὲ θεὺς οὗ τέλος ἐπι- ζητεῖ, ἀλλὰ mapagxsufjv* ἐπεὶ xai ὁ ᾿Λθραὰμ τὸν υἱὸν ἔσφαξε, καἰτοι uh σφάξας’ χαθαρὰ γὰρ ἣν fj μάχαιρα" xat λέγει Οὑκἑρείσωτοῦ vlov σου τοῦ ἁγεπητοῦ δι ἐμέ' οὐχ ἐφείσωτῇ γνώµη, ἐγὼ δὲ ἐφεισάμην τῇ πείρᾳ. Οἴτινες ὑπἑρτῆς γ υχῆς/[ιου τὸν ἑαυτῶν tpáynAor ὑπέθηκαν. Αἴματ. τὸν ᾿Απόστολον ὑπεδέξαντο. Xovfxass τί εἶπον; Οὺ γὰρ χοίρους xal Severe αὐτῷ ἔθυσαν, ἀλλὰ τὸ αἷμα τὸ ἑαυτῶν ἐξέχεαν. "fà φιλοξενίας ὑπερβολή ! ἄλλοι ἐὰν δώσωσι δέχα ὀθολοὺς, σχυλΏναι οὗ χκαταξιοῦσιν ' ἐχεῖνοι τὸ αἷμα ἑαυτῶν ἐξέχεαν, καὶ χατεφρόνησαν τῆς παρού- σης ζωῆς. 'O φιλόξενος οὕτω φαίνεται, οὐχ ὡς ol [324] νῦν, βλοσυρῷ τῷ προσύπῳ, xo τὰς ὀφρὺς ἑπαί- ντες, ἐὰν δώσωσι πένητι δέχα ὁδολοὺς, xat τούτους tà τοῦ οἰκέτου. Οὗτοι δὲ οὐχὶ, ἀλλ αὐτοὶ χαὶ οἰκέται ἐγίνοντο. Οὕτω xai 6 ᾿Αόραὰμ xa d Ἑάῤῥα ^ xoi γὰρ ixzlvm ἐφύρασε τὰ ἄλευρα. o) κατὰ τὴν ὕλαχείαν τῶν νῦν γυναιχῶν, fj τοῖς χρυσίοις xat τοῖς ἱματίοις τοῖς σηριχοῖς µαλαχωτέραν τὴν φύσιν ἐργάνεται. Αλ’ ἐχείνη μυλωθρίδος ἔργα ἐπιτελεί * xal λέγει abc] ὁ ἀνήρ' Σπεῦσον καὶ gópacor τρία µέτρα σεµμιδά.]εως. Καὶ οὐκ εἶπε' Ταῦτα ἀνεχτά:; ἁρτοποιόν µε ἔλαδες thv συγγενίδα; o) προΐχα εἰσήνεγχα; οὐκ ἐλευθέρα εἰμί; τὰ διαχόνων uot ἐπιτάττεις ' ἐπὶ ταύταις ταῖς ἐλπίσιν ἡλθόν σου εἰς τὴν οἰχίαν ; Οὐδὸν τούτων οὐ» εἶπεν, ἀλλ ἔσπευσε xal ἐφύρασε ^ γυνὴ γὰρ ἣν τοῦ λθραὰμ, οὗ vójup βίου µόνον, ἀλλά xai ἀρετῇ λατ- ορθωµάτων. µΚοινὴ Ὑενέσθω, φησὶν, d$ φιλοξενία, κοιν xal τὸν χαρπὸν τρυγἠσωμεν. Θησαυρός tot:, ηαίν' ὁμοῦ µεταλάθωμεν ' ἐγὼ τὸν µόσχον, σὺ τὰ ευρα. Ἔθυσε µόσχον, καὶ ἔλαές τὸν Ἰσαάχ. ἐφύρασε τὰ ἄλευρα, Καὶ ἐγένετο τὸ σπέρμα αὐτῆς ὡς τὰ ἄστρα τοῦ οὐρανοῦ xal ὡς ἡ ἄμμος τῆς θαλάσσης. Ταῦτα λέγω τὸν ἀνθρώπινον τύὺφον ταπεινῶν, xal πάν- των τὴν ἀπόνοιαν τῶν πλουτούντων ἐξευτελίσων, xal παραμυθούμενος τοὺς πένητας, ἵνα μηδεὶ; μήτε iv πενἰίᾳ βαπτίζηται, μήτε ἐν πλούτῳ ἑπαίρηται * ταυτᾶ δέ ἐστιν ἀἁμφότερα ἀρετῆς χωλύματα. ᾿ δὲ λογισμὸς κυθερνήτου τάδιν ἐπέχει, οὔτε ὑπὸ τοῦ χειμώνος βαπτιζόμενος., οὔτε ὑπὸ τῆς γαλήνης χαυνούμενος, ἀλλ᾽ ἐν καιρῷ ἀνωμαλίας τὴν ἴσην αὐτῷ φιλοσοφίαν διατηρῶν, µηδέπω τῇ διαφορᾷ σαλευόµενος, xai τοῦ- το À ἐχεῖνο γινόµενος * ὥσπερ οὖν ὁ Ἰὼ6 οὔτε Ev τῇ πενίᾳ ἐγένετο βλάσφημος, οὔτε ἐν τῷ πλούτῳ ἑπηρ- ένο:, ἀλλ ὅτε μὲν [^ πλούσιος, τὴν θύραν Ἠνέῳδεν, τε δὲ πένης ἐγένετο, τὰς π)ευρὰς τὰς ἑαυτοῦ Ἠ.οιξε τότε μὲν οὖν φιλόπτωχος, ὕστερον δὲ φιλόσοφος Yt νόµενος, xal καταπατὼν τὴν διαφορὰν τῶν ῥιωτιχῶὼν πραγμάτων. 'AXX ἐπειδὴ τοσαῦτα περὶ του σχηνο- ποιοὺ, φέρε xal τῶν εἱρημένων ἔνια μεταχειρισώµε- θα, ὀλίγα μὲν οὖν ῥήῆματα εἰς µέσον ἄγοντες, πέλα- yo; δὲ ἀχανὲς νοημάτων ἡμῖν ἀνοίγοντες. ΊΤοιουτος γὰρ ὁ θησαυρὸς τῶν l'paguv * οὐ τῷ πλήθει τῶν ῥᾳ- pinu ἀλλὰ τῇ. δυνάµει τῶν vonpázov τὴν εὑπορία» plv ἐνδείχνυνται. Τί οὗν φησιν ὁ σχηνοποιὸς, τὸ στόμα τῆς ἁγιωσύνης ἑἐμπεπλησμένον, d γλὠττα d τῷ θανάτῳ φοθερά; τί γράφει ἡ δεξιά ἐχείνη ἡ ἁλὺ- σει χαλλωπιζομένη xai δεσμὰ περιθεθληµένην xal νεχροὺς ἑγείρουσα; τί γράφει: τί λέγει dj γλωττα;, τί γράφει ἡ δξξιά:, ᾿Ημεῖς δὲ, εἰ καὶ ἐγνώκάμεν κατὰ σάρκα Xpuozóvr, ἀλλὰ vvv οὐχέτι Tiro «opere £ccs εἴ tic ἐν Χριστῷ, xai] xcicic. Πρόσεχε, εἰς βάθος χαταθαίνοµεν. "Dore el τις ἐν Χριστῳφ, xai κτίσις ' τὰ ἀρχαῖω παρῆ.θε», Ιδοὺ γέγονε τὰ πάντα xau, τὰ δὲ πάντα ἐκ τοῦ Θεοῦ. θησαυρὸς μὲν ουν xsxpup.- μένος, ἀλλ᾽ ἀνορύττωμεν καὶ τὰ βάθη πρὸς τὸ βάθος ' οὗ γάρ ἐστι βυθὸς ζόφον ἔχων, ἀλλὰ βυθὸς φώς βρνων. Ei xai ἀσαιρὴῆς ὁ λόγος, ἀλλὰ πειράσοµα: αὐτὸν εὔχολον ποιῆσαι xai ἰδιώτῃ xai πένητι καὶ οἰκέτῃ [220] καὶ γείρῳ xal ναύτῃ καὶ γυναιχὶ xal ἑλευθέρῳ xat 5ouAto. fà &p τοῦ Oto) χοινῇ πρόχειται πᾶσιν ἀσαφείᾳχ συ σχιαζόµενα, ἀλλὰ τῇ ἑρμηνείᾳ εὐχατάληπτα “ιγνόμενα. Ei δέ τίς στι h ύτης, τῇ εὐχολία τῆς διδασχαλία: σαφεσ-έραν ποιῆσομαι τὴν τοάπεναν * µόνον uo: παρᾶ-
2: SPUTHA QU,/EDAM. 98
nusquam, fecil; nnsquam, factum est: non enim de rebus creatis est. hiec. doctrina. Ecce. Verbum : fi
incipio erat Verbi. Quot tyranni. ex quo. piscator loc verbum extulit, exstirpare voluerunt, et non po-
tuere; sed, quocumque abeas, audis, In principio erai
Verbum : sive ruri, sive in urbe, pr:evenit. [5i princi- pio erat Verbum : et in Perside, et in India, et in Mau- ritanerum regione micat hoc Verbum sole splendidius, Sol enim interdiu lucet, noctu occultatur ; hoc autem dictum etiam in nocte fulgorem suum emittit, cujusque animo inscribitur. Mortuus est qui scrip*it, et dictum effulget : corpus ejus qui dixit est dissolutum, et di- etum illud plusquam sol lucet. Quocumque abcas, antevenit hoc dictum, 1n principio erat Verbum. Quis- que etiam et mulier et vir, et servus et liber, et rex et privatus, et imperautes et imperio subditi, illud in corde meditantur, neque ullus delere potest hanc pul- cherrimam hzreditatem, sed opes istas retinere per- severat. Coelum et terra transibunt, verba autem mea «on transibunt. Diabolus non potuit dictum abolere : quare ? Quia non dictum simplex erat, sed dictum Dei. Ne igitur pudore afficiaris, quando audis : Hxc piscator dixit, Ίος sagenarum consultor. Vidisti quo- modo ad ipsum paupertatis infiinum locum descendit, et ad fastigium virtutis ascendit? Sed ne, postquain ab aliis incepimus, ad alia traducamus orationem, ex di- ctorum decursu conceptus alio deflecti perinitteutes ; age, freno ad linguam adhibito, reducamus argumen- tum ad id quod prius promisimus. Quid igitur dicit ille tentoriorum opifex , circeumforaneus ? non euim finem faciam has voces frequenter pronuntiandi, pro- pter vulgi hominum insipientiau eorumque. senten- tiam a philosophia alienatn. Quia nempe in foro plu- rini conviciis impetentes dicunt, Cireumforanee ; quid sibi vult illud, Circumforanee ?* Quid. est circumfora. eeus, dic mihi? non enim crimen est cireumforaneum esae, nou Crüncn est in foro stare οἱ operari. Crimen est intus manentem res alienas rapere. Disce quid sit contumelia, quid encomium, et noli irridere ; uou est crimen esse circumforaneum, sed raptorem esse, ava- rui esse. Quid mihi prodes cum sedes in thalamo, et lupus es ? quid mihi damni affert pauper in foro staus, bovemque et aratorem imitans ? Circumforaneus; es Ἡ operarius es ? non sunt ha:c crimina : encomia sunt, quoniam a. justis laboribus alimentum colligis, non domos alienas curiose frequentans, Non est igitur cri- men circumforaneum esse, neque operarium esse. Quid autem est crimen? otiose vivere : atque utinam otiose tantum et non imale operari ! Circuimforaneus erat Paulus, οἱ in oflicina stabat: neque talis erat ante Evangelium, post Evangelium vero mutatus est. Sed οἱ pra:dicabat, et pelles consuebat : pradicsbat et manebat apud Priscillam et Aquilam, (Quia ejusdem eral artis : erant aulem scenofactorie artis (Act. XVIII, 9). O philosophia Pauli ! o sublimis sensus, ct sen- tentia animi indomita ! o. inens coeli. fornicem attin- gens ! o anima visibilia omnia despiciens! ο meus *'* ! telam aranez esse existimabat vite fastum : non adiit reges, non divites, non locupletes, sed tentoriorum opilices adiit, quia ejusdem erat artis ; nec erubuit in- sutulum vite sux detegere, sed hoc omuibus palam fecit. In foro stetit, Evangelium prz dicaus, mortuos suscitans, leprosos mundaus, nec de loco pudebat il- Ium, sed de consuetudine gloriabatur, [n foro stabat, et alius quidem pelles dabat, alii vero dicebant, Mor-
Uum suscita ; ac steterunt dux mulieres: una quidem .
dicens, Pellem mihi in stragului conlice; altera vero rigaas, Suscita filium meum ; et utrique respondit,
atque. aliud alteri impedimento non fuit, sed et ma-*
nus Jaborabaut, οἱ gratia operabatur : et utrique re- spoudebat tentoriorum opifex,alteri quidein artis su;v, alterigratixe fructum largiens. Quid tu vis? pellem ego conficio in stragulum : pelles enim consuo. Quid tu vis? mortuum tuum ego suscitari curabo : Deuin enim regalo. Neque dedecori ars erat. Non ibat in domum éivitem et locupletem : legem enim Domini implebat dicentem : Zn quamcunque autem civitatem au donum
intraveritis, »nterrogate quis in ea. d^guus sil, et ibi ου - uele (Matth. X, 11). Eratne enim [auo dignuni qued esset tentoriorum opifex ? plane quidem. Cur non? siquidem teutoriorum opifex erat secundum pauper- tatis amorem ? Dicam tibi ejus encomium diademate przestantius, veste purpurea splendidius? Salutate Pri - scillam et Aquilam. (Rom. XVI, 3, 4). Et feminam vi- ro praeponit, ut ti. discas. majorem fuisse in. femina virtutem. Salvtate Priscillam et Aquilam, ad lomanos scribens, qui pro anima mea suas cervices supposuerunt. Vidisti encomium, vidisti testes vivos, Qui pro anim mea suas cervices supposuerunt, Martyrium absolutum, non effusione sanguinis, sed electione anlmi. Ne inihi dicas, Non occisi fuerunt : etiamsi enim reipsa occsi non fuerint, proposito tamen occisi sunt : Deus autein non requirit exitum, sed intentionem. Siquidem οἱ Abraham filium mactavit, quamvis non mactavit, gl«
dius enim fuit mundus , et dicit, Non pepercisti fiio two propter me (Gen. XXII, 12 et 16). Non. pepercisti animo, ego vero reipsa peperci. Qui pro anima mea 8uas cervices supposuerunt. Sanguine Apostolum exce - perunt. Αη intellexistis quod dixi ? Non cnim porcos vel agnos mactarunt, sed sanguinem proprium effu - deruut. O hospitalitatis fastigium ! Alii si decem obo- los dederint, molestari segre ferunt : illi sanguinem suum fuderunt, et prxcsentem vitam contemneban!, Vir hospitalis ita conspicuus evadit, non sicut ii qui nunc, torvo vultu et superciliis elatis, gloriantur, si decem obolos per servos suos pauperi dederint. lli vero nou item; nam et ipsi facti sunt servi. Sic et Abraham et Sara : nam illa commiscuit farinam,non secundum e»- rum quz nunc sunt mulierum mollitiem,qu: auro seri- cisque vestibus naturam efficit ignaviorem. Illa vere molitricis obit munera : dicitque illi maritus: Acceler«, tria sala. simile commisce (Gen. XVII, 6). Neque respondit , Hxccine sunt tolerabilia ? mene cognatata accepisti pro pistoria ? nonne dotem attuli ? nonne sum libera ? qu:e famularum sunt imperas mihi. [faccin: spe fulta veni in domum tuam ? Nihil horum disi, sed festinavit οἱ cominiscuit : uxor enim erat Abrahic, non vite lege solum , sed etiam bonorum operum virtute. Communis, inquit, sit hospitalitas, οὐ. nem quoque fructum referamus. Theaaurus est, ait : una simus participes : ego vitulum, tu farinas offere:. Vitulum mactavit, et accepit Isaac : farinas miseu:t illa, Et factum est semen ejus sicut stella creli, e sicut arena maris, H:»wc dico liumanum fastum deprünens, et divitum omnium amentiam conteunens, pauperesque consolans, ut nemo vel in paupertate se dejiciat, vel in divitiis se extollat : h:ec autem ambo sunt. viriutis impedimenta. Ratio autem gubernatoris naultici vi - cem obtinet, quada neque a tempestate subi.ergitur, neque a serenitate mollior efficitur ; sed in tempore dispari parem servans philosophiam nec ulla diversi- tate movetur, ac vel hoc vel illud efficitur : sicut Job neque in paupertate blasphemus fuit, neque in divitiis elatus, sed cum dives esset, jonuas aperuit ; cum ve- το pouper esset, latera patefecit : tunc. quidem. pau- peribus amicus, postea vero philosophus, ac rerum inundanarum diversitatem calcans. Postquam vero tanta de tentoriorum opifice diximus, age eliaui non- nulla eorum qux protulimus denuo tractemus, pauca quidem verba in medium proferentes, immensutn νο» ro conceptuum pelagus nobis ipsis aperientes. "Talis enim est thesaurus Scripturarum, qua& non verbo- rum copia, sed conceptuum vi abundantiam nobis exhibent. Quid igitur ait tentoriorutu opifex , «s sanctitate repletum , lingua morti formidanda * quid scribit dextera illa a vinculis ornata , et ma- nicis circumdata , niortuosque suscitans ? quid scribit? quid ait lingua illa? quid scribit dextera illa * Jiaque nos, et si novimus secundum carnem Christin, sed nuuc jam non novimus, Siqua ergo iu Ghristo, uova creatura (Vl Cor. V, 16,17). Attende, ad imum decscen- dimus. Sí qua ergo in Christo, nova creutura : veter transierunt, ecce facia sunt omnia nota : omnig autem. ex Deo. Thesaurus est absconditus quideni ; sel cffo-
39 C
diximus, ejus profunditates etiam usque ad imum : non est enim gurges caliginem habens, sed gurges lucem emittens. Eti:imsi obscurus sit sermo, conabor. amen eum facilem reddere et idiot:e et pauperi et famulo et eoquo et πα) et mulieri et libero ct servo. Res enim divine publice proponuntur omnibus , obscuritate adumbrate, sed explicatione data facile intelliguntur. Si qua est autem ingenii tarditas, perspicuitate doc- trin;e. illustriorem. hanc mensam efficiam : mihi so— lum ad audiendum paratam mentem afferte, et nullo inodo relaxemini; experimento enim didici mentis vestr:&. in. audiendo obsequentiam. Ideo spe etiam difficiles aggressus sum sententias, etsi nou exspec- tabam eas captu faciles fore; vidi autem res difficiles ex audieudi studio faciles redditas. Vigil esto ani- mus, et nihil erit dilficile ; intenta cogitatio , et omnia perspicua. Si qua ergo in Christo, nova creatura : ve- lera transierunt. H:ec. legentes. Gr:eci rident. nosque sugillant. Talia, inquiunt, dicit Paulus : Si. qua in Christo, nova creatura. Jacias, o Paule (illorum verba refero), nos ipse inflas, mentem nostram erexisti, novis cogitationihus aures nostras imples. Si qua in Christo, nova creutura, Disce primum non temere ex- e;eCari ; in barathrum te injicis. Num enim nosti quid audivisti? Animalis enim homo mon percipit ea quee sunt. spiritus : stultitia enim est ei (1 Cor. -M, 14). Numnam nosti thesaurum ? thesaurus habet superne spinas et lapides; cum vero perfoditur, margarit:e reperiuntur. Ne mihi verba tantum des, sed sensum ; ne mihi verba : diligenter disce quid sit, Nova crea- tura; disce quid, In Christo ; disce, et in lucem de- scende. Nau etiam puerulus s:epe videt regem trans- euntem, et ridet; rexque conspicit, nec cura est illi. Non enim regis est. vituperium, sed defectus zetatis, Adesto, iu penetralia te deducam : ne simpliciter a vestibulo prospicias : adesto, revelabo tibi totum mysteriorum arcanum. Et. quid, inquit, habes mihi Jicendum ? nonne dixit quod noca creatura est apud Christianos? Saue quidein. Ostende igitur mihi, in- quit, novam creaturam : ostende mihi quod ccelum (actum sit novum ; quod antequam Chliristus adveni- ret aliud esset, postea. vero aliud factum sit; quod mare aliud, semina alia, natura alia; quod alius fruc- tus, alia flumina, venti alii : h:ec enim emnia vetera ; et tu dicis quod uova creatura. Te cohibe : quo magis eontradicis, tante inagis crescit veritatis eminentia. . Num insanio ? inquit : num contradico? en quiesco. Quiesce ; interrogabo te. Interroga. Dicit, antequam adveniret Christus, aliud fuisse coelum ; postquam aulem advenit, aliud factum fuisse. Atqui antequam ille seeundum caraem adveniret, idem erat. caum ; et postquam ille advenit, idem permansit ccelum , et terra, et inare, et aer, et venti (a). Cur igitur, inquit, Paulus jactat dicens : Si. qua in Christo, nova. crea- tura : veteru transierunt, ecce. facta sunt omnia. nova? Ego, inquit, nihil novum video. Non enim oculos habes, ut videas : accede, faciam tibi oculos, et vide- his. Oculosne etiam facis? Oninino. Λη creator es? Omnino. An deliras? Nequaqu:umn. Fac igitur oculos corporeos. [mo vero. quod inajus est, mentis oculos faciam. Oculosne mihi facis ? Maxime. Annon habeo? Non. Tum oculos tu. habes, et ege non. habeo : quos» modo? dic. mibi. Cum in templum intras, et ibi vi- des nudum sculp:ile, muti lapidem, et dicis, Hic deus es!, oculosne habes? cum lapidem deum vocas, quomodo oculos habes? ecqua utilitas oculoruui externorum, internis exc:ecatis? Vides necessarium esse ut oculos tibt faciam, ut videas lapidem sicut la- pidem, ne misceas non. miscenda, ne disjuncta con- jungas. Oculosne habes, cum lignum videas et ado- res, ego vero id appreliensum comburam ? habesue eculos, cum id quod oritur appellas deum, cum vitia deos facis? Ebrius est homo et circuinfertur, et ex
(a) Qux: proxime sequuntur, leguntur apud Photium πώ]. p. *33.a Bekk., e genuina scilicet oratione illa re- erentem. -
SPURIA ΟὔΑΡΑΗ. 30
ehrietate, homo cum sit, brutum efficitur : tu dicis, Ebrietas. deus. est, et illam Bacchum apnellas : Scor- tatio dea. est | et. illam appellas Venerem : Furtum deus est. (a), | et illum appellas Mercurium. Cum igi- tur vitia. et ligna deos facis, quomodo habes oculos ? visibilia non vides, et invisibilia tibi credere possum ?
- Videsne oculis tibi opus esse? Bacchus putris est la-
pis. εἰ Venus lignum esL. Annon verbis meis fidem adhibes? securi crede, hanc impello et jacio : da mihi ignem, et comburo. Hoc ebrietatis est. vitium : lex illa punit, tuque illa deos facis? oculosne habes ? :Videsne opus esse ut oculos tibi per sermonem effi- ciam ? Siquidem tales erant Jud:ei : oculos habebant, ει non videbant; cxcus non hahebat, et videhat Christus dicit c:co, Tu credis in Filium Dei? ei dicit, Credo, et adoravit (Joan. ΙΧ, 25) : Judzi vero, viden- les, crucifixerunt eum. Όσοι adorat, et qui videt crucifigit : propter hoc dicit,/n judicium ego. in hune myndum veni, ut qui non vident videant, et qui vident τα οἱ fiunt. Nunquid habes oculos? Visne igiturut oculos tibi per sermonem efliciain ? oculos fidei, oculos intellectus, oculos invisibilia conspicientes ? Tales enim sunt oculi nostrum qui fide conspicimus : non visibilia vident, sed invisibilia. Et si sequi velis, sequere; sin nolis, ego quod meum est facio, erudio. Varius enim est sermo : contrarios. transmutat , familiares corrigit, multas inducil personas, et ex omni parte absolutus est. ltaque Si qua in Christo, nova creatura; vetera transierunt, ecce (acta sunt omnia nova. O os! o splen- dor! ego enim video thesaurum prius quam illum revelem : video totum vas opifieis. O oculi, qualia conspiciunt ! Ad me teipsum converte, eriye te. Crea- tio in Scriptura vocatur, non modo ex non existenti- bus in existentiam productio, scd etiam existentis in melius mutatio. Breviter dictum est : oportet autem hoc clarius proferre. Creare dicitur Deus, non tantum cum id quod non existebat efficit, sed etiam cum id quod existebat distortum vel faedatum, corrigit et purgat. Exempli gratia : creavit Deus hominem ; hoc est id quod. non existebat. eflicere : cumque impro- bum bominem bonum reddit, liec est rerum in me- lius mutatio. lbi est rei non existentis productio ; hic, existentis, sed depravate, in melius mutatio. Et ut discas creationem dici non modo ex. non existen- Ua in existentiam. productio, sed etiam cum quidpiam depravatum corrigit et. purgat, audi Davidein dicen- tem : siquidem et ipse creatus et cor ejus creatum fuerat, pollutum vero ab adulterio et homicidio. In- vocat igitur Deum et dicit : Cor mundum crea in me, Deus. (Psal. L, 19). An igitur antea sin? corde erat? quomodo igitur Goliathum prostravit? quomodo Deo placuit? Non de substantia cordis loquitur, sed de optima ejus dispositione. Ecce ergo creatio dicitur non substantiz productio ex non existentia in exis- tentiam, sed existentis , corrupte vero, in melius conversio. Cum videris effreneu aliquem sobriuin ef- fectum, dic, Creata est illi mens : cum videris inere- tricem continenti: deditam, dic, Creata est illi mens: cum videris rapacem factum misericordem, dic, Crea - tum est cor ejus. Nam qui lupus erat, factus est ovis ; qui accipiter erat, columba jam est. Ideo creatio di- citur. Idcirco etiam. lavacrum regenerationis creatio dicitur : Exuentes, enim inquit, veterem hominem, qui corrumpitur secundum desideria carnis sue, induentes vero notum. homiuem factum secundum imaginem ejas qui creavit illum (Ephes. 1V, 22). Itaque creatio. est illius opus : Creati enim in Christo Jesu in operibus bonis (Col. Mi, 10) : prius vero in operibus corrup- tis. Tunc accepit Pater lutum, et fecit hominem. Fi- lius. accipit aquam, et illam vinum facit. Illic habet elementum, et bic quoque elementum ; inutaiio ele- menti, et melius fit opilicium. Si qua ergo in Christo, nova crealura. Vides itaque novam esse creauiram. Quid enim est. mihi emolumenti, si fiat celum? Ai-
(a) Qua inter uuncinos clauduntur in
Graco desunt; supplevit interpres.
| | |
σχετε διάνοιαν αυντ-ταµένην, καὶ μηδὶν µαλαχίζεσθς
πεῖραυ γὰρ ἴλαδον ὑμῶν τῆς ὑπαχοῆς της χατὰ τὴν διάνοιαν. Διὸ καὶ πολλάχις ὀνσχόλοις ἐπεχείβησα νοή- µασιν, οὗ προδδοχἠσας αὐτὰ εὔληπτα ἔσεσθαι, ἀπὸ δὲ τις σπουδῆς τῆς χατὰ τὸν ἀχρόασιν ἰδὼν τὰ δύσχολα ῥάδια Ὑενόμενα. ἸΝήφουσα ἕστω ἡ δ.άνοια, xat οὐδὲν 623x010», συντεταμένη γνώµη, xal πάντα σαρῃ. "Doce el τις £v. Χριστῷ, xatri]j χτίσις ' τὰ ἀρχαῖα παρῇ.1θε. Ταῦτα ἀναγινώσχοντες Ἕλληνες γελῶσι xal χωλῳδοῦ- σιν ἡμᾶς ' τοιαῦτα. φησὶ. Παῦλος λέγει» Εἴ τις ἐν Χριστῷ, xam χείσις. Κομτάζεις, ὦ Παῦλε (τὰ ἑχεί- vtov λέγω), φύσας ἡμᾶς ταῖς ἐλπίσιν' ἐπῆρες ἡμῶν τὴν διάνοιαν, χσινῆς ἑννοίας τὰς ἀχοὰς fjv πλη;οἷς * El tic. ἐν Χριστῳ, καινἡ xcícic. Μάθε πρῶτον μὴ ἁπλῶς τετυρλῶσθαι΄ εἰς βάραθρον ἐμθάλλεις σχυτὀν. MÀ yàp οἶδας τί ἤχουσας: Ῥυχικὸς γὰρ ἄνθρωπος οὐ δέχεται τὰ τοῦ αγεύματος' µωρία yàp αὐτῷ ἐστι. Mi yàp οἶδας τὸν θηταυρὀόν; 6 θησαυρὸς ἅνωθεν ἁχάν- (36 ἔχει xaX λίθους, ἆλλ᾽ ὅταν διασχαφῇῃ, χάτω µαργα-
"ται εὑρίσχονται. Μή uot τὰ ῥήματα ἁπλῶς, ἀλλὰ τὰ
υήµατα ' pf, µοι τὰ ῥήματα ' μετὰ ἀσφαλείας µάν- ὑανε τί ἐστι Και ἡᾗ κτίσις, µάνθανε τί Ἐν Χριστῷ;: μάθε χαὶ χατάθηθι εἰς φώς" ἐπεὶ xal παιδίον πολλά- χις ὁρᾷ βχσιλέα παριόντα xal γελᾷ, καὶ ὁρᾷ βασιλεὺς καὶ οὐ µέλει αὐτῷ ' 05 γὰρ τοῦ βασιλέως ὁ όγος, ἀλλὰ του ἀτελοῦς τῆς ἡλιχίας τὸ ἑλάττωμα. Δεῦρο εἰσαγάγω σε εἰς τὰ ἄδυτα" ui] ἁπλῶς ἀπὸ τῶν προπυλαίων θεώρει; ευρο ἀναχκαλύψω σοι πᾶν τὸ ἀπόῤῥητον τῶν µυστη- piv. Καὶ τί pot, φησὶν, ἔχεις εἰπεῖν: οὐκ εἶπεν ὅτι Kai ατίσις ἐστὶ παρὰ Xoiuiavol;; Πάνν. Δεῖξον oj» pot, φησὶ, χαινὴν κτίσιν * δεῖξόν µοι ὅτι χαινὸς οὐρανὺς ἐγένετο, ὅτι πρὸ μὲν τοῦ παραγενέσθαι τὸν Χριστὸν ἄλλος ἣν, μετὰ δὲ ταῦτα ἄλλος ἐγένετο ὅτι θάλαττα ἄλλη, ὅτι σπέρµατα ἄλλα, ὅτι φύσις ἄλλη, ὅτι χαρπὸς ἄλλος, ὃτι πρταμοὶ ἄλλοι, ὅτι ἄνεμοι ἄλλοι ξαυτα Ὑὰρ πάντα ἀρχαῖα, καὶ σὺ λέγεις ὅτι xou xtíCiC ; Ἀνάσχου, μὴ palvou* ὅσῳ ἀντιλέχεις, τοσοῦτον μᾶλλον βρύει τῆς ἀληθείας ἡ ὑπερδολή. ΜΗ µαίνομαι, φησὶ, ul ἀντιλέγω; ἴδε ἡσυχάζω. Ἡσύχασον' ἑρωτήσω σε. Ἐρώτησον. Λέχει, πρὶν ἡ παραχενέσθα: τὸν Xpi- τὸν, ἄλλος ἣν ὁ οὗραν2ς, μετὰ δὲ τὸ παρα" ενέσθαι ἄλλος ἐγένετο; xal πρὶν ἡ παραγενέσθα: αὐτὸν χατὰ σάρχα ὁ αὐτὸς οὑρανὸς ἣν, xaX μετὰ τὸ παραγενέσθαι αὐτὸν ὁ αὐτὸς ἔμεινεν οὐρανὸς xat γῆ xax θάλασσα χαν ὁ àhp xal οἱ ἄνεμοι, Τί οὖν, φησὶ, χομπάζει Παῦλος ἀΣέγων΄ Εἴ τις ἐν Χριστῷ, xai] χτίσις' τὰ ἀρχαῖα zapn.A0ev, ἰδοὺ γέγονε χαινὰ τὰ πάντα; Ἐγὼ, qnt, χα:νὸν οὐδὲν βλέπω. Οὐ γὰρ ἔχεις ὀφθαλμοὺς ἵνα ἵδῃς * δ10ρο, πο.ῄσω σοι ὀφθαλμοὺς xal ὁρᾶς. Καὶ ὀφθαλμοὺς ποιεῖς «άνυ. Καὶ δημιο υργὸς sT; Πάνυ. Σὺ ἀπονενόη- σαι; [226] Οὐχί. Obxouv ποίησον ὀφθαλμοὺς τοῦ σώμα- τος. τὸ µεῖξδον, τῆς διανοίας. Καὶ ποιεῖς pot ὀνθαλμούς ; Πάνν. Οὐ γὰρ ἔχω; Οὐχί. Ἐπεὶ σὺ ὀφθαλ- μου» ἔχεις, ἐπεὶ ἐγὼ οὐκ ἔχω᾽' πῶς; εἰπέ µοι. Όταν ἀπέχθῃ; εἰς ναὺν, καὶ (ns ἐχεῖ ξόχνον γυμνὸν, λίθον ἅγω,ον, xat εἴπῃς' Οὗτος ὃ θεός ἐστιν, ὀφθαλμοὺς Exst;; ὅταν τὸν λίθων θεὸν χαλεῖς, πῶς ἔχεις ὀφθαλμούς; pst otio; τῶν ἔξωθεν ὀφθαλμῶν, τῶν ἕἔνδοθεν πεπηρωµέ» wwy ; "Opi; ὅτι χρείαν ἔχεις ἵνα ποιῄσω σοι ὀρθαλιοὺς, ἵνα rg τὸν λίθον ὡς λίθον, ἵνα μῆ τὰ ἅμιχτα µίξης. ἵνα µῇ τὰ διεστῶτα συναγάγῃς; Ὀφθαλμο:ς ἔχεις, ὅταν Dg: 6 ον xal προσκυνύσῃς, xal λαδὼν ἐγὼ αὐτὸ xa- δω, iif) ἔχεις ὀφθαλμοὺς τὸ χαιόμενον θεὸν ὀνομάκων, 9-1» τὰ πχθη θεοποιεῖς;, Μεθύει ἄνθρωπος χαὶ περιφέ- Ρρέται, xal γίνεται ἀντι ἀνθρώπου ἆλογον ἀπὺ τῆς pí- ὂτς σὺ δὲ λέγεις fj μέθη θεὸς, xal καλεῖς αὐτὸν Δ:ό- ν,σον΄ ἡ πΌρνεία θεὸς, xat χαλεῖς αὐτὸν Ἑρμην. Ὅταν ὧν τὰ πάθη χαὶ ξύλα θεοποιεῖς, πῶς ἔχεις ὀφθαλμούς; 4i ὁὀρώμενα οὐ βλέπεις, xai τὰ pf ὀρώμενά σοι Ego 713::234.; Ορᾶς ὅτι χρεία σοι ὀφθαλμὼν; 'O Móvu- αος αίθος ἐστὶ σαθρὸς, χαὶ fd ᾿Λϕροδίτη ξύλον ἑστ'ν. (Àj πιστεύεις µου τοῖς λόγοις: πίστευσον τῷ πελέχει * wu αὐτὸ. xai ῥίπτω” δός pot πῦρ, xaX χαίω. "l'ooco θης ἑστὶ πάθος’ ὁ νόμος αὐτὰ χολάζει, χαὶ σὺ αὐτὰ "5:202; pd ἔχεις ὀφθαιμούς; 'O ὅτι ὀφθαλμούς σοι ποιῄσω διά τοῦ λογου; Ἐπεὶ xa Ιουδαῖοι τκουτοι σαν ὀφθαλμοὺς εἶχον, καὶ οὐχ ἔθλεπον ' ὁ ωφλὸς οὐκ εἶχε, χαὶ ἔδλεπε. ΑΛέχει τῷ τυφλῷ ὁ Χρι- 05, Πιστεεύεις σὺ εἰς τὸν Ylór τοῦ Θεοῦ ; χαὶ λέγει" ἱμστεύω, xul ποοσεκχύνησεν * οἱ 0& Ἰουδαῖοι βλέπουν -
χρεία ἵνα -
SPURIA QU/EDAM. | 50
τες ἑσταύρωσαν. 'O τυφλὸφ προσχυνεῖ, καὶ ὁ βλέπων σταυροῖ ' διὰ τοῦτο λέγει’ Εἰς xpiua ἐγὼ ᾖ.θον εἰς τὸν κόσμον τοῦτο», tva οἱ μὴ β.έποντες β.1έψωσι, καὶ οἱ β.ἱέποντες τυρ.λοὶ γένωνται. Mi ἔχεις ὀφθαλ- 00; ; θέλεις οὖν χατασχευάσω σοι ὀφθαλμοὺς διὰ τοῦ ἆόχου, ὀφθαλμοὺς συνέσεως, ὀφθαλμοὺς ἀόρατα βλἐ- ποντας; Τοιοῦτοι γὰρ οἱ ὀφθαλμοὶ τῶν πίστει ὀρώντων ἡμῶν' οὐ τὰ βλεπόμενα ὁρῶσιν, ἀλλὰ τὰ μὴ βλεπόμενα. K3v μὲν θελήσῃς παραχολουθῃσαι, παραχκολούθει ' ἐὰν δὲ μὴ θελήσῃς, ἐγὼ τὸ ἐμὸν mous, παιδεύω. ἸΠοιχέλος Υὰρ 6 λόγος, ἑναντίους µεταθάλλων, τοὺς οἰχείους διορθῶν, xal πολυπρύσωπος xal πάντοθεν ἁπηρτισμέ- voz. "Dots εἴ τις ἐν Χριστῷ, xai] κτίσις: τὰ ἀρχαῖα παρῇῆ.θεν, ἰδοὺ γέγονε χαινἁ τὰ πάντα. Ὦ στόμα! ὦ λαμπηδών | ἐγὼ γὰρ βλέπω τὸν θησαυρὸν, πρὶν 7] αὐτὸν ἀναχαλύψω βλέπω τὸ axzüoz ὅλον τοῦ Δημιουργοῦ. Ὦ ὀφθχλμοὶ, ofa. βλέἐπουσιὶ Πρός µε σύντεινον σαυτὸν. δι- ανάἀστηθι. Κτίσις, ἓν τῇ Γραφῇ χαλεῖται οὗ μόνον fj ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι παραγωγὴ, ἀλλὰ καὶ f τοῦ ὄντος ἐπὶ τὸ ῥέλτιον µεταθολή. Λέγεται μὲν συντόμως. ὃτῖ δὲ αὐτὸ ῥηθῆναι χαὶ σαφέστερον. Λέγεται χτίζειν ^ θεὸς, οὐχ ὅταν τὸ μὴ ὃν ἐργάσηται póvov, ἀλλ᾽ ὅταν xai τὸ ὃν ἑνδιεστραμμένον |227] ἡ ῥυπωθὲν διορθώσῃ xai χαθάρη. Οἷόν τι λέγω" Ἔκτισεν ὁ ch; τὸν ἄνθρυ,- πον, τοῦτό ἐστι τὸ i ὃν ἐργάσασθαι ' xai ózav 0v movnpb. ἄνθρωπον χαλὸν ἐργάσητα:, ὧδε πραγμάτων ἐπὶ τὸ βέλτιον µεταδολή - ἐχεῖ τοῦ μὴ ὄντος παραγωγῇ, ὧδε τοῦ ὄντος, ἀπολλυμένου δὲ ἐπὶ τὸ βέλτιον µεταθ»λτ. Καὶ ἵνα µάθῃς, ὅτι χτίσις λέγεται οὐ µόνον ἡ ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι παραγωγὴ, ἀλλ᾽ ὅταν τι ῥυπωθὲ» καὶ δ,αστρα”ἓ» διορθώστι καὶ χοθάρῃ, ἄχουσον τοῦ Δαυ]δ λέγοντος. Ἐπειδὴ Υὰρ ἣν αὐτὸς xal dj χαρδία αὐτοῦ χτισθεῖσα, ἣν δὲ ῥυπωθείῖσα ὑπὸ τῆς µοιχείας χαὶ τοῦ φόνου ' παραχαλεῖ οὖν τὸν θςεὸν xai λέγει. Καρδίαν καθαρὰν κτίσον ἐν ἔμοι, ὁ θεός. Πρ» οὖν τούτου ἀχάρλιος ἣν; πῶς οὖν τὸν 1 ολιὰάθ κατήνεγχε; πῶς δὲ τῷ θεῷ εὑηρέστει, O2 περὶ τῆς οὐσίας τῆς καρδία, λέγει, ἀλλὰ περὶ τῆς ἀρίστης πολιτείας. "looo τοΐνων d Χτίσις λέγεται, οὐχὶ ἡ ἐκ τοῦ uh ὄντος εἰ; τὸ εἶνχι παχραγωγὴ τῆς οὐσίας, ἀλλὰ καὶ τῆς οὔσης, διεφθαρ- μέν: δὲ, el; τὸ βέλτιον µεταθολή, Ὅταν ἴδῃς τινὰ àxó- &3:0V σώφρονα γενύόμενον, εἰπὲ, Ἐκτίσθη αὑτῷ f διάἀ- νοια ὅταν ἴδης πόρνην σωφρονοῦσαν, εἰπὲ, Ἐκτίσθη αὑτῆς fj διάνοια” ὅταν ἴόης ἅρπαγα ἐλεήμουα γενύμενον, εἰπὲ, Ἑκτίσθη αὐτοῦ ἡ καρδία᾿ ὁ yàp λύχος ἐγένετο πρόθατον, ó ἱέραξ εγένετο πξεριστερἀ. Διὰ τοῦτο χτί- σις. Διὰ τοῦτο καὶ τὸ λουτρὸν χτίσμα λέγεται τὸ τῆς παλιγγενεσίας., Αποδυόμεγοι γὰρ, qot, cov πα)ἰαιὸσ ἄνθρωπο», τὸν φθειρόμενον, κατὰ τὴν ἐπιθυμίαν τῆς σαρκὸς αὐτοῦ, ἐνδυύμεγοι δὲ τὸν νέον árüpo- πον, τὸν γεγόµενον xat! εἰχόγα tov Κτίσακτος αὖ- τόν. "ὼστε χτίσις αὐτοῦ ἔστι τὸ ποίηµα ᾽ κτισύέντες γὰρ ἐν Χριστῷ ᾿Ιησοῦ ἐπὶ ἔργοις diratoic * πρώτα μὲν ἔργοις φθαρτοῖς. Τότε ἔλαθεν ὁ Πατηρ πηλὸν, xa: ἔπ,ίησα τὸν ἄνθρωπον λαμθάνει ὁ Yió; ὕδωρ, xai ποιεῖ αὐτὸ οἶνου. K&xst ἔχει στοιχξῖον, καὶ ὧδξ στοιχεῖο»΄ ἐναλλαγὴ στοιχείου, xat βέελτίων 3] δηµ.ουργία. ᾿4στε, εἶ τις ἐν Xpicto, χαιγἡ κτίσις. Ορᾶς οὖν ὅτι ἔστι χαινῆ χτίσις; 55 Υάρ pot ὄφελος ἐὰν γένηται οὐρανός; Πρόσεχε μετὰ ἀχριθσίας' Οὑχ ἐγένετο οὐρανὸς xatvó,, οὐδὲ Ίλιος χαινὸςν οὐδὲ γή. Τί Υάρ pot ἄφελος, εἰ ο)- ρανὸς ἐγένετο χαινὸς, ἐγὼ δὲ ἔμελλον ἐν ἁμαρτίαις εἶναι; tl µε (piel T| βλάπτει µε ὁ οὐρανὸς μένω», ὅταν ἐγὼ µη µένω ὁ αὑτός; 'U οὐρανὸς olxóg ἐστιν, ἐγὼ δὲ νοσηρός εἰμι. Ἐὰν οὖν ἴδης ἱατρὸν εἰτελθόντα εἰ» τὴν οἰχίαν, χαὶ τοῦ μὲν νοστροῦ μηδςμίαν πρόνοια» ποιο”μενον, λευχαίνοντα δὲ τοὺς τοίχους, χρυσοῦντα τὸν ὄροφο», οὗ λέγξις, "Άνθρωπε, ἀναστησον τὸν νη- σοῦντα; τί τὴν οἰχίαν χαλλωπίσεις: Κα. ὁ Χριστὸς εἰσῆλθεν εἰς τὸν χόσμον τοῦτον, εἰ; ὃν χαταχειµένην ηὗρε τὴν φύσιν µου νοσοῦσαν. Πρόσεχε πάλιν ᾧ λέγω" Ἱνισέρχεται ἰατρὸς εἰς οἶχον μέγαν, εὑρίσχει νοσοῦντα ἄνθρωπον, πυρέττοντα, Ἑλχη ἔχοντα * ἀφίτοι τὸν νο: σοῦντα xal ἐγείρεται; Àeuxaivet τοὺς τοί(ους; qpuuot τὸν ὄροφον; τὸ ἔδαφος χαλλωπίζεις Οὐχί- ἀλλὰ τοῦ μὲν otxou οὐδένα ποιεῖται λόγον, DAT δὲ σπο»δῇ xixpn- ται πρὸς τὸ» νοτοῦντα. Ἐὰν ὁ οἰχοδεσπότης ὑχιαίνῃ, xai τὰ ἄλλα ἔπεται. Οὕτω xai [228] ἐνταῦθα. Εἰσῆλθεν εἰς τὸν χόσμον ὁ Χριστός, σάρχα ἀνέλαθε, πανταχου δὲ πάρεστιν Ael" Clootov δὲ χὺτοῦ τὴν οἰκονομίαν Χαλξί
οἱ | SPURIA QUADAM. 23
Γραφή. Εἰσηλθεν εἰς τὸν χόσμον τοῦτον τὸν µέγαν,
v αὐτὸς χατεσκεύασεν' ηῦρε νοσοῦσαν τὴν φύσιν τῶν ἀνθρώπων, νοσηῦσαν, οὐχ ἐπὶ χλίνης χειµένην, ἀλλ) ἐπὶ χαχίας ἑῤῥ,ιμμένην, τὸ xov)» µέλος δ.εφθαρμµέ- vs. βωμηὺς ἀναπτομένους, Χνίσσαν τὸν ἀέρα µο- Ἀύνουσαν, τέχνα σφαττόµενα παρὰ γονέων, τὴν φύσιν πατουµμένην, τοὺς νόµους τῆς οὐσίχς σαλευοµένωυς, τὴν αυαπάθειαν ἁτιμαζομένην * "Εθυσαν υἱοὺς αὐτῶν καὶ θυγατἐρας τοῖς δαιµογίοις ' ἐκδακχενομένους τοὺς ἀνθρώπους ἀχολάστως, τὸν μὲν πόρνον, τὸν δὲ μοιχὸν, τὸν 05 ἀνδροφόνον, τὴν γην ἅπασαν ἀπολλυμέντν, τῶν & ,θρώπιυν χειµένων Ev τῇ χλίνῃ τῆς πονηρίας, τὸν διά- 6010€» παραµένοντα, ἀνάπτωντα τἣν χάμινον, ἐμπι- πλῶντα τὰ Ἐλχη, τοὺς ἰατροὺς ἀτονοῦντας, τοὺς προ- φήτας λέγω, χατηγοροῦντας, οὗ διορθωµένους, τοὺς ἱατροὺς παρακαθηµένους, φάρμαχα κατασχευάζοντας, οὖχ ὡρελοῦντας δὲ, χατηγορούῦντας δὲ ἅπαντας. Οὐκ ἔστι δίκαιος οὐδὲ εἷς, οὐχ ἔστιν ὁ ἑχζητῶν tov Θεόν. Ὁ ἰατρὸς ταῦτα; Ποία οὖν ἑλπὶς, ὅτε ἰατρὸς κατηγαρεῖ ^00 xáuvovtoc; Ὁ μὲν ἔλεγεν' “Ίπποι θη.υμαγεῖς ἐγένοντο, ἕκαστος εἰς τὴν mvraixa τοῦ π.Ίησίον αὐτοῦ ἐχρεμέτιζεν. Άλλος ἐχάθισεν Ev τῇ ἐρήμω, ὡς 3j xop:vn* Οἶμοι, ὅτι ἁπόλω.ϊεν εὔὐλαδὴς ἀπὸ τῆς γῆς, καὶ ὁ κατορθῶν &r ἀγθρώποις οὑχ ὑπάρχει ' ἄλλος' Ἆρά xal γψεῦδος καὶ χ.λοπὴ xal μοιχεία xé- υται ἐπὶ τῆς γης ἕκαστος τὸν π.λησίον αὐτοῦ κθ.1ίδουσιν ἐκθ.λιδῇ' ἄλλος' Oval ἔθνος ἁμαρτωλῶν. Ἑξέργεται ὁ ἱατρὸς χλαίων’ ποίαν δὲ ἑλπίδα ἔχειό νοσῶν, ὅταν Un τὸν ἱατρὸν χλαίοντα; ποίαν ἑἐλπίδα ἔχεις, ὅταν ἴδῃς τὸν ἁπεγνωχότας τί ἔχεις χρηστὸν προσ- δοχῆσαι περὶ τοῦ νοσοῦντοςς Καίτοι ἰατροὶ πολλάχις, χαὶ εἰδότες τῆν τελευταίαν, ὥστε μὴ λυπησαι τοὺς π.ρτήκοντα;. τῇ Φιλοτοφίᾳ νιχῶσι τὸ πάθος. xai φαιδρὸν ἐπιδείχνυντχι τὸ πρύσωπον τῆς ἑαυτῶν ὑπο- λήψεως, ἵνα μὴ χαταθάλωτι τὰ φρον]ματα τῶν νο- σούντων. Όταν γὰρ ὁ νοσῶν ἵδῃ διαστρέφοντα τὴν ὅψιν τὸν ἱατρὸν, τί ἔχει χρηστὸν ἑλπίσαι;, "Dos. δὲ οὕτως ἐνίχησε τὸ νόσημα, ὡς αὐτὸν τὸν ἰατρὸν κλαίειν» τί ἔχω ποιΏσαι; Έλχη, σητπεδὼν, σχώληχες, µυρία xa- κά. Οὐ αἱ ἔθνος ἁμαρτω-]όν { Ὁ δὲ ἄλλος xa. Üpfivooe ὁλοχλήρους ἔγοαφεν, ὁ Ἱερεμίας * ὁ μὲν πενθεῖ, ὁ δὲ θρηνεῖ, ὁ δὲ παρακαλεί: ὁ θξεὺς ἄνωθεν' ᾿Εγκαταλέ- oux τὸν οἶκόν µου. Ποία ἑἐλπὶς λοιπὺν, ὅταν ὁ 8:5; λέγῃη, Ογχαταλέλοιπα τὰ σύμπαντα, àgnxa τὴν χλη- ρνομίαν µου, ἔδωχα τὴν ἠγαπημένην qoyh µου εἰς χεῖρα, ἐγθρῶὼν uoo ; Ὁ Ἠλίας κάτωθεν * Κύριε, τὰ θυ- σιαστἠμιώσου κατέσκαύαν, καὶ τοὺς zpogiltac cov ἀτέκτεικαν. xáyà ὑπε 1ἐίφθην µονγώτατος, xal ζητοῦ- σι τὴν ψυχή» µου. Ei δὲ ἐν τῇ Ἰουδαίχ ταῦτα. ὅπου νόµλς, ὅπου ναὺς, ὅπου χιδωτὸς, ὅπου θυσία Ἰουδαϊ- xij * τί ἦν ὅπου 6:δωλα, ὅπου χνίσσα xai χαπνὸς, πχρά- v0:0, τελεταὶ, ἀσέβειαι ' ὅπου τὰ πάθη ἐθεοποιεῖτο, ὅπου xov) φωνῖ ἐμιμοῦντο, οἵτινες ἐπὶ τοῦ [229] Διο- νύσου ὠρχιάτνοντο δέρµα αἰγῶν χαὶ χυνῶν φωνῆν, ἵνα πάντοθεν την εὐγένειαν ἀπολέσωσι; Κύνας, χοίρους ποίησεν ὁ ὁιάθολος, ἔχε.ς ἐποίησεν, ὄρεις εἱργάσατο, ἀσπίδας χατξεσκξύασς λευκούς. Ὅ νόμος ἀτονεῖ, οἱ πρ- υῆτα: «ατηγοροῦσι, Τί οὖν, Uis; εἰσξλθὼν καὶ εὖ- Qi» τὸν οἰχουμένην οὕτω χακουμένην, ἔμελλε τὸν οὐ- p xis καλλωπίκειν, καὶ ἀφιέναι τὸν νοσηρόν: "AX οὐκ εποίησε τοῦτο, ἀλλ᾽ ἕδραμεν ἐπὶ τὸν νοσουντα, δι ὃν xat οὐρανὸς, δ. ὃν καὶ γῆ xaX θάλαττα xat ἀ]ρ xal τὰ ἄλλα πχντ1. Διὰ τοῦτο οὐδὲ οὐρανοῦ σημα ἀνέλαθεν * οὗ γὰρ οὐρανὸν ἕἔμελλε θεραπεύειν, ἀλλ ἄνθρωπον. Átà τοῦτο ποὺ νησοῦντος τὸ αυγγενὲς ἀνεκτήτατο, xai ἔρχετα: ὡς αὐτὸς ἐχεῖνος ὁ νοσῶν, οὐ νοσῶὼν a216; * Αμαρτίαν γὰρ οὖκ ἑτυίησεν, οὐδὰ δό.ἰο. εὑρέύη év τῷ στόματιαὑ- τοῦ ἀλληλ]Σξ GU (vis ἔχων τὴς ἐχείνου φύσεως σχεὺος. Οὐκ A0: γυμνῇ τῇ θεότητι, ἵνα μὴ φύγῃ ὁ νοσῶν, ἵνα μὴ; σοὔήσηῃ τὴν θήραν΄ ἀλλ' ὥσπερ ἰατρ;ς πολλάκις εὐγενῆς ὧν xat ἐπιφανῆ», προγόνων ἔχων περιφάνειαν, xai σηρικὰ περιθςδλημένος ἱμάτια, επειδὰν εἰσέλύτ πρὸς πτωχὸν νοσοῦντα O:ópsvov χειρουργηθῆναι, 1 ἄλλο τι, ἀποδήξτιι τὰ ἱμάτια χαὶ ἀφίησιτὴν πὲρ.ρά- νειαν χαὶ λαμδάνει λέντιον, xal διαζώννυσιν ἑαυτὸν, µέλλων καΐειν, µέλλων τέμνειν, χαὶ οὗ ζητεῖ τὴν ἑαντοῦ flaw, ἀλλὰ τὴν κηδεµονίαν τοῦ κάμνοντος' οὕτω κά) ὁ Δεσπότης τῶν ἀγγέλων ἐποίησεύ, ου fj 6651. ἀνερμή- νευτος» χα:έδη ὡς ἄνθρωπος, δ.έζωσεν ἑαυτὸν λέν- τιο», Ol) ἑαυτὸν, την φύσιν τν ἡμ-:τέραν.
ἐγένετο πτωχὸς ὁ πλούσιος, οὖχ ἁπολέσας τὸν πλοῦ- τον, ἀλλὰ χρύφας τὸν πλοῦτον' Γιώσκετε γὰρ, qnoi, τὴν χάριν τοῦ Κυρίου. ὅτι δι ἡμᾶς ἐπ- τώχευσε xJAovcioc ὢν. Ίνα ἡμεῖς τῇ ἐκείνου πτω-
elg π.ουτήσωμεν. ΒΕΐδες πτωχείαν πλούτου μητέρα: εἶδες πενἰαν περιουσίας ὑπόθεσιν ; ὁ πλούσιος ἐγένετο πτωχὸς. (va. ἐγὼ ὁ πτωχὸς γενῶ πλούσιος. Ὡς ἰἱατρὸς περιεζώσατο Ἀέντιον. Iloo. χατέδη; Λέντιον περιεζώ- σατο’ οὖχ ἤρχησεν αὐτῷ τῆς φύσεως ἡ περιθολὴ, ἀλλά xai σχΏμα δούλου ἀνέλαδεν, o) φύσιν δούλου µόνον. *Hà0s τοίνυν, νοσοῦσαν nope τὴν φύσιν thv ἡμετέραν, ἐγένετο τοῦτο ὅπερ εἰμὶ ἐγὼ, ἁμαρτίας µέντο. χωρίς; ᾖλθεν εἰς τὴν καλύδην εἰς fjv χατεχείµην; εἶδε σχώ- ληχας, εἶδε σηπεδύνας, εἶδε δυσωδίἰαν πολλὴν, τὸν νό- pov οὗ βοηθούντα, τοὺς προφήτας xatnyopouvtag, τὴν ἁμαρτίαν ἐπιχειμένην, τὴν ἐπιθυμίαν τού χάµνοντος ἄταχτον, οὐχ ἐγχρατεύεσθαι βονλόμενον, οὐδὲ ἀνεχό- µενον τῶν ἰατρῶν. OU φονεύσεις, οὗτος ἐφόνευσεν. Ob µμοιχεύσεις. Ἕκαστος πρὸς τὴν γυναῖικα τοῦ π.1ησίο» ἐχρεμότιζεν ' OD ψδις. Ἆρά xal γεῦδος xal μοιχεία καὶ κ.οπὴ χκέχνυται ἐπὶ τῆς γῆς. "Αλλα ἔλεχεν ὁ ἰατρὸς, xax ἄλλα ἑπρίει ὁ νοσηρός. Τί γένηται, ὁ ἰατρὸς ἑἐπέταττεν, ὁ νοστρὺς οὐχ ὑπήχουσε ' τὺ νό- σημα ηὐξάνετο, ὁ ἀνδραποδιστῆς διάδολος παρέμενε χαθάπερ δοῦλος ὁραπέτης. TU θέλεις; φυχροποσίαν δί- δωμι * τί θέλεις; χρέα δίδωµι, τὰ διαφθείροντά σου τὸν στόµαχον δίδωµι, τὰ ἑναντία τῷ ἱατρῷ. Ὁ ἱἰατρὸς Em- έταττε, xaX ἐξήρχετο * 6 δραπέτης εἰσήρχετο χρύφα xat πάντα παρεῖχε. llopvciav 350] θέλεις; φεῦδος θέλεις; Ἐχεῖνος ἔλεγε ' ταῦτα βούλοµαι, οὐχ &xclva ἃ λέγει ὁ ἰατρός * ταῦτα βούλομαι ἃ σὺ Mets. Τὰ σώματα ἅθλια ἀπώλλυτο. Θθεὸς χατηγορεῖ, προφήται κατηγοροῦσιν, ἐχεῖνος ὁ δήµιος παρέμενε, xal fj ἐπιθυμία του χάµνον- τος πρὸς τὸν βλάπτοντα, οὐ πρὸς τὸν ὠφελοῦντα. ᾽Απώλ- ντο τὸ Ὑένος, διέφθαρτο πάντα. "ΗἨλθεν ὁ ἰατρὸς ὁ εὔ- πορο; iv ἀπόροις, ὁδὸὺν εὑρὼν ῥᾳδίαν xaX εὔχολον xat σωτήριον. Ἐὰν εἴπω, qn3i, Τὸ xai τὸ ποιῄσατε, οὗ ποιοῦσι. Πῶς ; τὰ τοῦ νόµου οὐκ ἑδέξαντο, xal τὰ τῆς χάρις ἔχουσι δέξασθαι; τὰ χάτω οὐκ ἐδέξαντο χαὶ τὰ
v) ἔχουσι δέξασθαι; "Exo εἴπω νηστείαν, ἐὰν εἴπω σάχγχον περιθολὴῆν, ἐὰν εἴπω ἀχτημοσύνην, ἐὰν εἴπω παρθενείαν'»γάμον οὐχ οἴδασι σεμνὸν, xal περὶ παρθε- νείας ἔχω εἰπεῖν; τὰ ἀλλότρια ἁρπάζουσι, χα) περὶ ἀχτημοσύνης αὐτοῖς ἔχω εἰπεῖν; πορνξύουσι, µοι- χεύουσι, xal σάχχου περιθολὴν ἔχω εἰπεῖν; Τί οὖν, γίνομαι ἄνθρωπος τέως ἐν τῇ σαρχὶ τῇ ἐμῇ, καὶ τῷ ἀπεῤῥιμμένῳ διαλέγοµαι * χαταργῶτὴν ἁμαρτίαν τέως, ἀπὺ τοῦ Ὑένους δείκνυµι ὑγιαίνοντα ἄνθρωπον * δεί- xvupt ttv αὐτῶν φύσιν, χαὶ οὗ τὸ αὐτὸ πτῶμα ' δεί-. χνυµμι ἄν βωπον ἁμαρτίαν οὗ ποιήσαντα, οὐδὲ δό.λον’ ἓν τῷ στόµατι αὐτοῦ, ἵνα καὶ οὗτοι θεαταὶ ὄντες ἔχω- σιν ἑλπίδα σωτηρίας, καὶ οἱ ἐπιθηυλεύοντες ἀποφύ- γωσι, χαὶ ἴδωσιν ἄνθρωπον μὴ ἔχοντα ἁμαρτίαν. Αἱσ- χύνου, δ.ἀδολε. Τοῦτο σάρξ ἐστι, τοῦτο σῶμά ἐστιν, ὃ ἔχει ὁ Δεσπότης µου. Διὰ τοῦτο περιἠρχετο ἀεὶ λέγων, εἰ Υἱὸς jj τοῦ Θεοῦ οὗτος ὁ ἄνθρωπος, πῶς οὐχ ἆμαρ- τάνει: πάντες οἱ ἄλλοι ὑπὸ ἁμαρτίαν εἰσίν. Οὐ γὰρ ἐστι φύσεως ἁμαρτία, ἀλλὰ προαιρέσεως. Ἰδοὺ δίδωµι ἄνθρωπον ὑγιαίνοντα, σχεῦος ἐχνεχαθαρμένον χαὶ ἀκη- λίδωτον. Καὶ στὰς &v µέσῳ δήµου ἔλεγε' Τίς ἐξ ὑμων ἐλέγχει µε περὶ ἁμαρτίας; χαὶ οὐδεὶς ηὗρεν εἰπεῖν τι. TÉ οὖν νῦν; εἰσέρχεται πρὸς τοὺς νοσοῦντας τέως, λόχοις αὐτοὺς παρακαλὼν, ὥσπερ ἱατρὸς διὰ τῶν φαρ- µάκων "οὐδὲν ἔχεις πονηρὸν, ἐὰν σωφρονῇς ᾽ χαλεπὸν τὸ νόσηµα, ἀλλά δύναται λυθῆναι. Παραχαλεῖ αὑτοῦςν Δεῦτε πρός µε πάντες οἱ κοπιώντες xal πεφρορτι- σµένοι, κἀγὼ ἀναπαύσω ὑμᾶς ' πεφορτισµένοι σαν οἱ vosrpo!* φορτία Ὑάρ ἔστι νόσος, ἀταξία, πορνεία χλοπὴ, Ψεῦδος, φευδηυμαρτυρία * οὗ τὰς οὕτω φορτίον βαρὺ, ὡς συνειδὸς πονηρὀν. ᾽Αλλ ἐπειδὴ ὁ vostov. φο- δεῖται τὸν ἰατρὸν, µάλιατα ὅταν χαλεπὸν f) τὸ νόσηµα,
ἡ που σιδήριον ὀξύνῃ, µή που rop χαΐη, xai πολ- λοὶ τῶν νωσούντων εἴλαντο ἑἐναποθανεῖν τοῖς νοσήμα- σιν, 7j ὑπομεῖναι τὴν ὀδύνην τὴν ἀπὸ της ἰατρείχς. xa! κχαρπώσασθαι τὴν ὑγείαν τὴν ἀπὸ τῆς ὀδύνης, ἵνα μηδεὶς φηθηθῇ τοῦτο ὅτι οὗτος ᾖλθς, φησίν’ Απαιτεῖ ἡμᾶς εὐθύνας τὼν ἁμαρτημάτω» ἀπαιτεῖ ἡμᾶς vuv πλημμεληµάτων ' χολάσαι ἡμᾶ; ἔχει, χαὶ τότε ἡμᾶς διαρθοῦται ἵνα μηδεὶς τοῦτο ἐννοήσας qur" Δευτε, 9*3, πρός µε. Οὐκ nAOor ἵνα xpirc cov χεσµο”
ΣΙ SPURIA QUAEDAM.
tende. diligenter. Non factum est ccelum novum, nec sol novu:, nee terrs, Quid enim milii emolumenti, si caelum factu. fuisset novum, ego vero in peccatis permausurus essem? quid me juvat aut ledit coetum idem maneus, cum ego non idem permaneam ? Coelum e-t domus, ego vero sum morbidus. Si ergo videris medicum ingredientem in domum, ct nullam quidem infirmi curam habentem, sed parietes dealbantem, laennar auro ornantem, annou diceres : 0. liomo, cura »grotum? Cur domum ornas ? Christus quoque in hunc. mundum venit, in quo cegram reperit natu- zam meam. Rursus attende dicto meo. [ntrat medicus in magnam domum, invenit hominem zgrotum febri- citantem, uleera habentem : an relinquit :egrotum, an surgit, dealbat parietes, inanrat lacunar, ornat pavi- mentum ? Nequaquam : nihil curat domum, totamque imilustriain ad :egrotum convertit. Si sanus sit pater- familias, c:etera. sequantur. Ita quoque. Christus in hune mundum venit, carnem assumpsit, ubique vero semper adest : ingressum autem ejus aeconomiani vocat Scriptura. Ingressus est. in. hunc magnum mundum, quein ipse adornaverat : mgrotantem invenit natu- ram humanam : :grotam non in lecto jacentem, sed in nequitia prostratam, communem harmoniam pes- sumdatam, aras accensas, nidorem sacrificiorum aera fiedantem, liberos a. parentibus mactatos, naturam conculeatam, leges naturx coneussas, commiseratio- nem contemptam : Immolaverunt filios suos εί filias snas deemoniis (Psal. CV, 57) : homines impune de- bacchantes ; hunc quidem cinzedum, hunc vero moe- chum, hune homicidam, terram totam pereuntem, hominibus in nequiti: lecto jacentibus, diabolum adstante, caminum accendentem, ulcera impleu- tem, medicos deficientes ; prophetas, iuquam, accu- sanles, non corrigentes ; medicos assidentes, phar- niaca pr.eparantes, nec adjuvantes , sed. omnium accuswores. Non est justus. quisquam, mon es! requi- rens Deum ( Psul.. ΧΙΙ, 2, coll. Ezech. XXXIV, 6). li ecciue medicus ? Quaenam igitur spesest, cum me- dicus :xgrum accusa! ? Quidam vero dicebat : Equi amatores. facti sunt (Jer., V, 8) : unusquisque ad uxo- rem proximi sui hinniebat ( Jer. 1, 2, in Greec.). Alter sedit in deserto sicut cornix; alter : Ve mihi, quia periit sanctus de terra, et rectus in hominibus won est. (Mich. VM, 2) ! alter : Maledictum et mendacium et furum et. adulterium. inundaverunt in. terra : vir fratrem suum ad. mortem venatur ( Osee V , 2). Alter: Ve genti peccatrici (sai. 1, 4)! Egreditur. medicus hverymans : quam spem habet segrotus, cum medicuin conspici it Licrymantem ? qualem. habes spem, cum illum videas desperautem? quid boni de :egroto spe- rare potes ? Quanquam medici sepe, etianisi sciant extremam horam, ne tunen propinquos dolore alfi- ciant, mentis affectum philosophia vincunt, lilarem- qiue vultum. eum suspicione sua prie se ferunt, ne agrotorum sensum deprimant. Cum enim. :»egrotus medicum videt vultum mutantem, quid boni sperare potest? [ιο autem. adeo. praevaluit morbus, ut ipse medieus plorans diceret : Quid facere possum? ulce- ra, putredo, vermes, infinita mala.: Ve genti pecca- trici ! Alius vero, Jeremias scilicet, integras lainenta- tiones. rescripsit ; alius luget, alius lamentatur, alius autem hortaturz Deus superne , Fieliqui, inquit,domum meam (Jer. XIl, 7). Qu:e deinceps spes est, quando Deus dicit, Reliqui omnia, dimisi hiereditatem meam, dedi dilectzimn animam meam in manu inimicorum meo- rum ? Elias vero inferne (clama!) : Domine, altaria tua destruzerunt, prophetas tuos occiderunt, et ego derelictus sum solus, et querunt animam mean (ME Reg. XIX, 1€. Si vero in Jud.ea h:ec facta sunt, ubi lex, ubi templum, ubi arca, ubi saerificium judaicum ; quid videre erat ubi nidor et fumus, iniqua ministeria, impietates ; ubi vitia pro diis habebantur, ubi cantin vocem. imita- bantur, qui Dacchi festa. celebrabant, pellen capra- sum et canum voces, ut nobilitatem prorsus amnitte- reut? Canes, porcos, deos fecit diabolus, viperas fecit
et serpentes, aspides albas constituit. Lex imbecilla
de
est , prophet» incusant. Quid itaque, o miser? Chr;- stis intrans, et hunc mundum comperiens adeo male habitum , ornaturus erat caeium , οἱ :egrum missma facturus ? At lioc. non fecit; sed ad grum accurrit , propter quem et ccelum, propter quem. et terra et mar , et aer et reliqua omnia. ldeirco neque caehun Sapaturus erat, sed hominem. l'rojterea id quod :vgro cognatum erat assumpsit, et venit tanquam si. ipse mger ille fuisset, licet non προς esset : nam Peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus (V Petr. Hl, 2; Isai. LIT, 9) : sed venit. vas hahens nature illius agri cognatum, Non venit cum nuda divinitate, ne fa- geret :grotus, ne abigeret pr:edam : verum sicut me- dicus s:epe genere nobilis et conspicuus, claris pro- genitoribus ortus, οἱ sericis amictus vestibus , cum pauperem adit zgrotantem, qui vel operatione, vel alio remedio opus habet , vestes exuit et claritatem deponiL, et linteo accepto se cireumeingH , ustioue vel sectione usurus, nec dignitati suz, sed morbo la- borantis curationi cousulit : ità quoque fecit Dominus angelorum , cujus gloria πο] : deseendit ut homo; linteo, natiira nempe nostra, se cireumeinxit : qui dives erat, factus est pauper, uon amissis divitiis, sed occultatis : Scitis enim, ait, gratiam Domini, quo- niam propter nos egenus [actus est, cum esset dives , «ul illius inopia nos divites essemus (1 Cor. VIL, 9). Vi- disti paupertatem divitiarum matrem ? vidisti indigeu- tam abundante occasionem? dives factus est pau- per, ut οσο pauper dives fiai. Ut medicus linteo se cireumcinxit. Quousque descendit? Nou. saris fuit illi naturam nostram induere, sed. et servi formam as- sumpsit, nec servi naturam tantuin. Venit igitur, repe- rit naturam nostram amwgrotantem , factus est idipsum quod ego sum , peccato excepto; venil in tugurium , ubi ego decumbebam : vidit vermes, vidit putredines, vidit foetorem multum , legem non opitulantem, pro- phetas accusantes , peccatum incumbens , dgroti cu- pidinem inordinatam, contineri nolentem , nec metli- cos admittentem : Non occides, ille occidit : Non maechaberis ; Unusquisque ad uxorem prezxuni sui hin- niebat (Jer. V, 8) : Non (furtum facies; Maledictum et mendacium, et adulterium, αἱ furtum, inundaverunt (sc. 1V,2) interram. Alia dicebat medicus, alia facie- bat zgrotus. Quid (faciendum? medicus praecepit, ager non obtemperavit : morbus auctus est, mango ille diabolus permausit sicut servus fugitivus, Quid vis? potum. frigidum administro : quid vis? carnes do : qua corrumpant stomachum tuum trado, contraria iis qu: medicus offert. Medicus prxcepta dedit, et abiit ; fugitivus clam ingressus est, et omnia dedit. Vis fornicationem? vis mendacium? Respondit | ille : Hec volo, non ea qux dicit medicus : hee volo, qua: ti. narras. Misera cerpora perierunt, Deus accusat, prophet; increpaut, ille carnifex mansit, et aegri de- siderium ad nocentem, non ad opitalantem, vertitur. Periit totum genus, omuia corrupta erant. Venit me- dicus in rebus diflieilibus expeditas , viam inveniens facilem, apertam et salutarem. Si dicam, inquit, Huc vel lioc facite , non faciunt.